Quan chức Fed: Cú sốc giá dầu và AI sẽ cùng đẩy lạm phát lên cao hơn

Lạm phát giá năng lượng liên quan tới cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran đang kéo dài hơn so với kỳ vọng, tạo ra một “cú sốc đình lạm”, nhất là đối với các nền kinh tế châu Á - ông Austan Goolsbee, Chủ tịch chi nhánh Chicago của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) - nhận định. Ngoài ra, ông cũng cho rằng cơn sốt AI có thể sẽ khiến áp lực lạm phát càng lớn hơn.

Trong một cuộc trao đổi với hãng tin CNBC vào ngày 28/5, ông Goolsbee nói kỳ vọng ban đầu của thị trường tương lai về giá năng lượng là “thấp hơn nhiều” so với mức hiện tại.

Giá dầu hiện đã xuống thang nhờ những tín hiệu về bước tiến trong đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran, song mức giá vẫn còn cao hơn nhiều so với trước chiến tranh. Tại thời điểm cuối giờ chiều ngày 29/5 theo giờ Việt Nam, giá dầu thô Brent giao sau tại thị trường London giảm khoảng 1,6% so với đóng cửa phiên ngày hôm trước, còn hơn 92 USD/thùng. Giá dầu WTI giảm khoảng 1,6%, còn 87,5 USD/thùng.

Trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran hôm 28/2, giá dầu Brent ở mức 72 USD/thùng và giá dầu WTI ở mức 67 USD/thùng.

Ông Goolsbee đưa ra một lời cảnh báo đối với các nền kinh tế châu Á, nói rằng các nước trong khu vực này phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu, nền cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay “không chỉ là một cú sốc đình lạm theo kiểu cũ”.

Phát biểu tại một hội nghị do Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tổ chức tại Tokyo vào cùng ngày, ông Goolsbee cũng đề cập đến hiệu ứng lạm phát từ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Ông cho rằng kỳ vọng ngày càng lớn vào tiềm năng giúp tăng năng suất lao động của AI có thể đẩy lạm phát lên cao hơn, buộc Fed và các ngân hàng trung ương khác phải tăng lãi suất.

Hồi đầu tháng này, ông Goolsbee đưa ra quan điểm cho rằng kỳ vọng vào sự gia tăng năng suất lao động trong tương lai nhờ AI có thể sẽ thúc đẩy mọi người chi tiêu thoải mái hơn ở thời điểm hiện tại.

Quan điểm này của ông đi ngược lại luận điểm của nhiều thành viên trong chính quyền Tổng thống Donald Trump, và cả tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh, rằng AI sẽ là một lực lượng gây thiểu phát, mở đương cho Fed hạ lãi suất.

Hồi thập niên 1990, sự gia tăng năng suất bất ngờ từ việc ứng dụng máy tính trên diện rộng đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Mỹ mà không đẩy lạm phát lên cao. Nhưng ông Goolsbeen lập luận rằng câu chuyện bây giờ không giống như trước kia, vì sự gia tăng năng suất nhờ AI là điều đang được kỳ vọng, thay vì là một sự bất ngờ. Do kỳ vọng năng suất tăng, người tiêu dùng có thể thoải mái chi tiêu, dẫn tới đẩy giá cả tăng trước khi việc tăng năng suất trở thành hiện thực.

Ông bày tỏ lo ngại rằng thị trường tài chính có thể đang lạc quan quá sớm về lợi ích kinh tế thực sự của việc ứng dụng AI. “Mối lo của tôi là sự gia tăng năng suất trong tương lai có thể đẩy giá cổ phiếu lên cao ngày hôm nay, làm tăng tài sản của mọi người ở hiện tại. Điều này khuyến khích mọi người tiêu số tiền kiếm được từ cổ phiếu trước khi năng suất thực sự tăng, dẫn tới nền kinh tế trở nên quá nóng trong ngắn hạn”, ông nói.

“Trong trường hợp như vậy, lãi suất có thể cần phải tăng. Điều này cũng có thể ảnh hưởng đến các quốc gia khác ngoài Mỹ, vì năng suất tăng hay kỳ vọng năng suất tăng sẽ lan rộng theo sự phổ biến xuyên biên giới của công nghệ mới”, ông nói.

Các cú sốc nguồn cung như cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay thường gây suy yếu tăng trưởng kinh tế, dẫn tới kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, ông Goolsbee nhấn mạnh rằng sự kết hợp đồng thời giữa giá dầu cao và kỳ vọng tăng trưởng năng suất trong tương lai nhờ AI sẽ khiến tình trạng lạm phát trở nên tồi tệ hơn.

“Kỳ vọng vào sự gia tăng năng suất lao động trong tương lai càng lớn, lãi suất càng phải tăng để ngăn ngừa sự quá nóng của giá cả. Một điều quan trọng nữa là kết hợp với cú sốc nguồn cung trong ngắn hạn - do giá dầu tăng, gián đoạn chuỗi cung ứng, và các yếu tố khác - sẽ làm cho vấn đề càng tệ hơn”, ông Goolsbee phát biểu với CNBC.

Bởi vậy, ông kêu gọi các nhà hoạch định chính sách nên theo dõi những tín hiệu cho thấy sự tăng trưởng của thị trường chứng khoán nhờ giao dịch AI chuyển biến thành áp lực lạm phát trên diện rộng. “Tôi cho rằng cần để ý xem liệu có sự gia tăng chi tiêu trong mùa hè do tăng tài sản trên thị trường chứng khoán hay không, liệu đầu tư vào trung tâm dữ liệu có làm tăng giá điện và chi phí nhân công, từ đó tăng áp lực lạm phát ở Mỹ hay không”, ông nói.

Ông Goolsbee nói thêm rằng động lực tương tự sẽ đến lúc ảnh hưởng tới các nền kinh tế châu Á vì các công nghệ mới sẽ không nằm lại ở một quốc gia. “Nếu AI có thể làm tăng năng suất, triển vọng đó cũng sẽ sớm xuất hiện ở các nước châu Á”, ông nhận định.