Chính phủ dự kiến vay gần 970.000 tỷ đồng, nợ công vẫn trong ngưỡng an toàn

Bộ Tài chính vừa công bố Kế hoạch vay, trả nợ công năm 2026 sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 352/QĐ-TTg ngày 27/2/2026, tể hiện rõ quy mô huy động vốn, nghĩa vụ trả nợ cũng như các chỉ tiêu an toàn nợ công trong giai đoạn tới.

Theo kế hoạch, tổng mức vay của Chính phủ năm 2026 dự kiến đạt khoảng 969.796 tỷ đồng. Trong đó, vay để bù đắp bội chi ngân sách với khoảng 583.700 tỷ đồng, chiếm 60%. Khoảng 376.005 tỷ đồng, tương đương 39% được sử dụng để trả nợ gốc, trong khi chỉ khoảng 1% tương ứng 10.092 tỷ đồng được bố trí cho vay lại nguồn vốn vay nước ngoài.

Nguồn huy động chủ yếu đến từ phát hành trái phiếu Chính phủ trong nước, các khoản vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng tính đến phương án phát hành trái phiếu trên thị trường quốc tế và tận dụng các nguồn tài chính hợp pháp khác nhằm đảm bảo cân đối ngân sách.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, về nghĩa vụ trả nợ, tổng số nợ phải thanh toán trong năm 2026 ước khoảng 534.739 tỷ đồng. Trong đó, trả nợ gốc chiếm 406.165 tỷ đồng và trả lãi cùng các khoản phí khoảng 128.574 tỷ đồng.

Nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ chiếm tỷ trọng lớn với tổng cộng 493.405 tỷ đồng, bao gồm cả nợ trong nước và nợ nước ngoài. Ngoài ra, nghĩa vụ trả nợ đối với các khoản vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài cho vay lại vào khoảng hơn 41.000 tỷ đồng.

Đối với các khoản nợ được Chính phủ bảo lãnh, hạn mức bảo lãnh cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam dự kiến tối đa 2.910 tỷ đồng, tương ứng với nghĩa vụ trả nợ gốc đến hạn.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Chính sách xã hội có hạn mức bảo lãnh tối đa 251 tỷ đồng, với nghĩa vụ trả nợ gốc dự kiến khoảng 790 tỷ đồng.

Ngoài ra, các khoản bảo lãnh cho doanh nghiệp trong và ngoài nước không phát sinh nhu cầu rút vốn mới, song vẫn phát sinh nghĩa vụ trả nợ gốc khoảng 17.156 tỷ đồng, Bộ Tài chính cho biết.

Ở cấp địa phương, tổng vay của chính quyền địa phương năm 2026 dự kiến đạt 26.079 tỷ đồng, trong khi tổng trả nợ gốc khoảng 3.979 tỷ đồng.

Bộ Tài chính đánh giá các chỉ tiêu an toàn nợ công tiếp tục được kiểm soát trong giới hạn cho phép.

Theo đó, tỷ lệ nợ công so với GDP dự kiến ở mức 35–36%, thấp hơn đáng kể so với trần 60%. Nợ Chính phủ khoảng 33–34% GDP so với ngưỡng 50%, còn nợ nước ngoài của quốc gia ở mức 28–29% GDP, cũng dưới trần 50%.

Song song, nhĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với thu ngân sách nhà nước ở mức 20–21%, nằm trong giới hạn 25%. Đáng chú ý, nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của quốc gia so với kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ chỉ khoảng 4–5%, thấp hơn nhiều so với ngưỡng cảnh báo 25%.

Bức tranh chi phí và rủi ro danh mục nợ Chính phủ cho thấy mặt bằng lãi suất vay vốn được duy trì ở mức hợp lý, với lãi suất bình quân khoảng 3,1%/năm. Nghĩa vụ trả lãi tương đương khoảng 1% GDP, vẫn trong ngưỡng an toàn. Kỳ hạn vay được kéo dài với thời gian đáo hạn bình quân hơn 9 năm, góp phần giảm áp lực trả nợ ngắn hạn.

Bên cạnh đó, rủi ro lãi suất được kiểm soát khi phần lớn danh mục nợ có lãi suất cố định, chiếm gần 95%. Trong khi đó, tỷ lệ nợ bằng ngoại tệ ở mức khoảng 25,6%, cho thấy rủi ro tỷ giá vẫn hiện hữu nhưng không quá lớn.

Bộ Tài chính cho biết việc công bố kế hoạch vay, trả nợ công hằng năm được đánh giá là bước tiến quan trọng trong minh bạch hóa thông tin, giúp Việt Nam tiệm cận các thông lệ quốc tế về quản lý nợ.

Điều này không chỉ góp phần cải thiện điểm số theo công cụ Đánh giá hiệu quả quản lý nợ công (DeMPA) của Ngân hàng Thế giới mà còn tạo điều kiện để các tổ chức xếp hạng tín nhiệm và các định chế tài chính tiếp cận nguồn thông tin đầy đủ, chính thống.

Qua đó, Việt Nam có thêm cơ sở để cải thiện các tiêu chí về minh bạch, quản trị và thể chế trong đánh giá tín nhiệm quốc gia, góp phần hỗ trợ mục tiêu nâng hạng tín nhiệm trong thời gian tới. Đây cũng là một trong những giải pháp cụ thể nhằm triển khai định hướng phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030, hướng tới mục tiêu tăng trưởng ở mức “hai con số” như đã đề ra, Bộ Tài chính nhấn mạnh.