Các đại biểu Quốc hội cho rằng dự thảo Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) đã thể hiện nỗ lực lớn của cơ quan chủ trì soạn thảo khi kế thừa thực tiễn, tiếp cận chuẩn mực quốc tế và chuyển trọng tâm từ “trấn áp” sang “phòng ngừa bền vững, cai nghiện hiệu quả, hòa nhập xã hội”.

Chiều 25/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi). Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng), đây là đạo luật then chốt, có tác động trực tiếp đến bảo đảm an ninh con người, an ninh xã hội và an ninh quốc gia.

Đối với quy định người nghiện từ 12 đến dưới 18 tuổi được cai nghiện bắt buộc tại trường giáo dưỡng, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đánh giá đây là chính sách thể hiện tính nhân văn sâu sắc, đồng thời phù hợp với Công ước quốc tế về quyền trẻ em. Trường giáo dưỡng là môi trường vừa đảm bảo kỷ luật, vừa có chương trình giáo dục văn hóa, giáo dục nghề nghiệp, giúp các em không bị “đứt gãy” học tập, tránh môi trường tội phạm.

Theo đại biểu, lứa tuổi 12 - 18 là giai đoạn chưa hoàn thiện về tâm sinh lý. Các em rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ. Vì vậy, phương án này giúp bảo vệ các em khỏi nguy cơ bị lợi dụng. Dự thảo cũng quy định đầy đủ về thủ tục, hồ sơ, quyền đọc hồ sơ, quyền của gia đình, thời hạn chấp hành… Tuy nhiên, việc triển khai cần đầy đủ trang thiết bị, nhân lực, khoa học, đảm bảo hiệu quả cai nghiện.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng dự thảo quy định sử dụng giám sát điện tử đối với người cai nghiện tự nguyện, người điều trị Methadone và người bị quản lý sau cai là điểm mới tiến bộ, giúp hiện đại hóa công tác quản lý cai nghiện, phù hợp xu hướng quốc tế.

Theo đại biểu, giám sát điện tử không phải để trừng phạt mà là phương tiện bảo vệ người cai nghiện, giảm áp lực quản lý, tăng hiệu quả phòng ngừa. Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị cần xây dựng quy chuẩn kỹ thuật thống nhất cho thiết bị giám sát điện tử; bảo mật dữ liệu cá nhân và cơ chế xử lý khi thiết bị báo động bất thường.

Đặc biệt, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung quy định về thời hạn cai nghiện ma túy đối với người cai nghiện ma túy lần đầu là 24 tháng, người cai nghiện ma túy từ lần thứ hai trở lên là 36 tháng, thay vì khung thời gian 06-12 tháng hay 12-24 tháng như Luật Phòng, chống ma túy hiện hành. 

Đại biểu Trần Thị Thu Phước, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi, cho rằng từ góc độ thực tiễn cho thấy thời gian cai nghiện ngắn (6-12 tháng) hiệu quả rất thấp, tỷ lệ tái nghiện rất cao do chưa đủ thời gian để phục hồi não bộ, thay đổi hành vi và đào tạo nghề bài bản. Quy định đủ 5 giai đoạn cai nghiện bắt buộc cần thời gian đủ dài. 

“Việc kéo dài thời gian tuy tốn kém trước mắt nhưng sẽ “chặn đứng” nguồn cầu trong thời gian dài, giảm thiểu tội phạm phát sinh từ người nghiện, đảm bảo an ninh, trật tự”, đại biểu Trần Thị Thu Phước nhận định.

Theo đại biểu Phạm Văn Hòa, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp, tình hình sử dụng, mua bán, vận chuyển, chế tạo chất ma túy ngày càng càng phức tạp, tinh vi. Các đối tượng sau cai nghiện tái nghiện cao. Vì vậy việc sửa đổi, bổ sung các quy định, trong đó quy định tăng thời hạn cai nghiện ma túy lần đầu là 24 tháng, từ lần thứ hai trở lên là 36 tháng (theo Điều 28 dự thảo luật) là cần thiết để phòng ngừa tái nghiện.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng chỉ nên quy định đây là khung tối đa trong thời gian cai nghiện. Bộ Công an cần nghiên cứu quy định linh hoạt, có thể rút ngắn thời gian cai nghiện đối với một số đối tượng, đặc biệt như đối với trẻ em, người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi, người cai nghiện ma túy là người đang nuôi con nhỏ…

Trước khi giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã giới thiệu thiết bị điện tử giám sát đối tượng cai nghiện ma túy. Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết thiết bị do ngành Công an nghiên cứu sản xuất, nếu được Quốc hội thông qua thì thời gian tới, ngành sẽ áp dụng hình thức này. Thiết bị này vừa có chức năng giám sát, vừa là theo dõi sức khỏe.

Nếu được Quốc hội thông qua, hình thức giám sát này sẽ áp dụng trong thời gian tới với một số đối tượng. Mục tiêu là làm tốt công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện, hướng đến một xã hội an toàn.

Theo Bộ trưởng Bộ Công an, xu thế hiện nay, người nghiện ma túy chuyển dần sang sử dụng các loại ma túy tổng hợp. Biểu hiện và trạng thái nghiện rất đa dạng, không điển hình. Nhiều đối tượng sử dụng các loại ma túy pha trộn dẫn đến tình trạng ngáo đá, loạn thần, có thể thực hiện các hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng.

Ngoài ra người cai nghiện rất khó khăn trong việc tiếp cận việc làm khi tái hòa nhập cộng đồng. Vì vậy, nhà nước cần xem xét, nghiên cứu để người sau cai nghiện có công ăn, việc làm phù hợp, không tái nghiện.