Đề xuất ưu tiên vốn cho hạ tầng chiến lược và địa phương khó khăn

Chiều ngày 21/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về Kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2026–2030 và kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026-2030.

Nêu ý kiến tại phiên họp, đại biểu Phạm Thúy Chinh (Hải Phòng) cho rằng việc bảo đảm nguồn lực tài chính cho mục tiêu tăng trưởng hai con số cần được đặt trong cách tiếp cận tổng thể, có tính dài hạn và phối hợp đồng bộ.

Theo vị đại biểu, tổng vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến vào khoảng 40% GDP, trong đó đầu tư công chỉ chiếm tỷ trọng khoảng 20%, phần lớn còn lại phụ thuộc vào khu vực tư nhân và dòng vốn nước ngoài. Vì vậy, cải thiện môi trường đầu tư cần được xem là yếu tố then chốt.

Trước thực tế này, đại biểu kiến nghị Chính phủ cần lượng hóa các mục tiêu cải cách thể chế bằng những chỉ số cụ thể, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nên có cơ chế báo cáo riêng về mức độ cải thiện môi trường đầu tư để Quốc hội giám sát định kỳ.

“Nếu không giải quyết đồng thời ba vấn đề là kỷ luật tài khóa, hiệu quả đầu tư và niềm tin thị trường thì dù huy động được nguồn lực lớn đến đâu cũng khó đạt tăng trưởng bền vững. Vì vậy, giai đoạn 2026-2030 cần có bước chuyển mạnh từ mở rộng đầu tư sang nâng cao hiệu quả đầu tư, từ quản lý chi tiêu sang quản trị tài chính công hiện đại”.

Ngoài ra, việc cải cách chính sách thu cũng được đặt ra theo hướng mở rộng cơ sở thuế, nhất là trong các lĩnh vực mới như kinh tế số hay tài sản. Đồng thời, cần ưu tiên nguồn lực cho các dự án hạ tầng có tính chiến lược như đường sắt tốc độ cao, hạ tầng số và năng lượng tái tạo.

Một nội dung đáng chú ý khác là yêu cầu phát triển thị trường vốn. Theo đại biểu, cần hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp, tăng tính minh bạch và kỷ luật, đồng thời thúc đẩy các kênh tài chính mới như tài chính xanh và thị trường carbon để giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng

Đối với các địa phương, nhất là các đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, đại biểu đề xuất cho phép áp dụng linh hoạt các công cụ tài chính hiện đại như mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) hay phát hành trái phiếu chính quyền địa phương để khai thác hiệu quả nguồn lực tại chỗ.

Tham gia thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP. Hồ Chí Minh) đánh giá cao những kết quả đạt được trong giai đoạn trước, đặc biệt là nợ công đã giảm từ 43% GDP xuống còn khoảng 34% GDP và tạo dư địa cho phát triển.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng mục tiêu tăng trưởng trên 10% và GDP trong giai đoạn tới cần đi kèm với các nguyên tắc như: tăng trưởng phải thực chất; tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; đầu tư phải hướng tới nâng cao chất lượng sống của nhân dân.

Song song, đại cũng cảnh báo áp lực cân đối ngân sách khi cả thu và chi đều có xu hướng tăng khi bội chi ngân sách dự kiến quay trở lại mức trên 5% GDP. Chính vì vậy, cần kiểm soát chặt chẽ để không vượt ngưỡng an toàn, đồng thời ưu tiên nguồn lực cho các dự án trọng điểm, các địa phương khó khăn và các lĩnh vực có tác động lan tỏa.

“Với nguồn ngân sách Trung ương khoảng 3,8 triệu tỷ đồng, đề nghị cần xác định rõ thứ tự ưu tiên, trước hết là bố trí vốn cho các công trình đang triển khai dở dang; ưu tiên các địa phương khó khăn để bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng - an ninh, ứng phó biến đổi khí hậu; đồng thời tập trung cho các dự án trọng điểm quốc gia có tính lan tỏa vùng, đặc biệt là hạ tầng công nghệ thông tin và hạ tầng số”.

Liên quan đến Kế hoạch tài chính 5 năm giai đoạn 2026–2030, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn (Vĩnh Long) cũng cho rằng trong quá trình điều hành, đặc biệt là với các chính sách thuế, nếu phát sinh yếu tố làm giảm nguồn thu ngân sách thì cần có cơ chế điều tiết linh hoạt.

Theo đó, Chính phủ nên tạo điều kiện để các địa phương tăng khả năng khai thác các nguồn lực hợp pháp khác, qua đó bảo đảm cân đối ngân sách và duy trì đà phát triển bền vững, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn nói.

Về các dự án ODA, vị đại biểu cho biết nhu cầu huy động vốn vay nước ngoài trong giai đoạn tới sẽ tăng gấp 7-9 lần so với trước, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng lớn.

Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả khi dẫn tỷ lệ giải ngân vốn ODA trong giai đoạn trước chỉ đạt khoảng 52,7% thì Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục rà soát, hài hòa hơn nữa các thủ tục đầu tư giữa phía trong nước và nhà tài trợ, tránh tình trạng một dự án nhưng tồn tại hai quy trình đầu tư gây kéo dài thời gian triển khai.

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Anh Tuấn (TP. Hồ Chí Minh) nhấn mạnh kế hoạch vay nợ cần được xây dựng gắn sát với tiến độ triển khai từng dự án, qua đó bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng mục tiêu, hạn chế dàn trải và nâng cao hiệu quả đầu tư công.

Điều này nhằm bảo đảm nguồn vốn vay thực sự được đưa vào đúng địa chỉ, phát huy hiệu quả trong việc bổ sung nguồn lực, hỗ trợ triển khai các công trình trọng điểm, tránh dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, , đại biểu Trần Anh Tuấn (TP. Hồ Chí Minh) cho biết.