Tây Ban Nha, "nhà kính" của châu Âu, đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nước nghiêm trọng, đe dọa nền tảng nông nghiệp vốn cung cấp tới 25% rau quả tươi cho lục địa này. Vườn quốc gia Donana, một vùng đất ngập nước quan trọng được UNESCO bảo vệ, đang khô cạn nhanh chóng do biến đổi khí hậu, hạn hán kéo dài và hoạt động khai thác nước ngầm quá mức từ nông nghiệp thâm canh. Lịch sử cho thấy việc chính quyền khuyến khích canh tác dâu tây – loại cây trồng "vàng đỏ" mang lại lợi nhuận cao – đã dẫn đến nhu cầu nước khổng lồ. Điều này thúc đẩy nông dân khai thác quá mức tầng chứa nước ngầm, với hàng trăm giếng khoan và hồ chứa trái phép được sử dụng để bù đắp hạn ngạch không đủ, gây suy giảm nghiêm trọng nguồn nước cho cả hệ sinh thái và sinh hoạt của người dân địa phương. Trước tình hình này, Tòa án Công lý Liên minh châu Âu đã phán quyết Tây Ban Nha vi phạm luật bảo vệ Donana. Lực lượng chức năng hiện đang tăng cường trấn áp "trộm nước" bằng cách sử dụng hình ảnh vệ tinh, máy bay không người lái và kiểm tra trực tiếp để phát hiện các giếng trái phép hoặc hành vi gian lận đồng hồ đo lưu lượng. Nông dân vi phạm có thể đối mặt với phạt tiền hoặc án tù. Chính phủ Tây Ban Nha cũng triển khai kế hoạch trị giá 1,4 tỷ euro để đóng cửa gần 300 giếng trái phép ở Donana, mua lại đất nông nghiệp để phục hồi hệ sinh thái và hỗ trợ các nguồn sinh kế phi nông nghiệp. Đồng thời, nông dân được khuyến khích áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt, cảm biến độ ẩm và chuyển sang các loại cây trồng ít tốn nước hoặc thay đổi mùa vụ. Vấn đề này không chỉ của riêng Tây Ban Nha mà còn là bài toán chung cho nhiều quốc gia nông nghiệp xuất khẩu trên thế giới. Biến đổi khí hậu đòi hỏi một sự thay đổi tư duy từ khai thác nước theo nhu cầu sang quản lý nước như một tài sản hữu hạn. Hiệu quả sử dụng nước ngày càng trở thành yếu tố then chốt quyết định tính bền vững, năng lực cạnh tranh và hiệu quả kinh tế của ngành nông nghiệp toàn cầu.

1:29

Đọc bài chi tiết

Đức cùng 5 lãnh đạo EU khác đã ra "tối hậu thư" vào ngày 29/9, tuyên bố sẽ không đồng ý ngân sách 7 năm tiếp theo (2028-2034) trừ khi chi tiêu được cắt giảm "hàng trăm tỷ" euro. Động thái này phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong EU về các ưu tiên chi tiêu mới. Nhóm 6 quốc gia này, bao gồm Đức, Hà Lan, Thụy Điển, Đan Mạch, Áo và Phần Lan, muốn cải cách ngân sách một cách căn bản. Họ đề xuất chuyển hướng nguồn lực sang quốc phòng và đổi mới-sáng tạo để thích ứng với thách thức kinh tế và an ninh ngày càng tăng, đồng thời cắt giảm mạnh tài trợ cho nông dân và các khu vực nghèo hơn – những hạng mục chiếm tới 2/3 ngân sách. Nhóm này đóng góp khoảng 40% tổng ngân sách EU và phản đối mức chi 2 nghìn tỷ euro do Ủy ban châu Âu đề xuất, cũng như việc phát hành nợ chung mới. Ngược lại, một nhóm 17 quốc gia, gồm Tây Ban Nha và Italy, lại yêu cầu tăng tài trợ cho các lĩnh vực truyền thống và vượt quá con số 2 nghìn tỷ euro, thậm chí muốn EU phát hành thêm nợ chung. Pháp, dù là nước đóng góp ròng nhưng hưởng lợi lớn từ nông nghiệp, đề xuất tăng thuế trên toàn EU để tài trợ chi tiêu gia tăng. Ủy ban châu Âu đã gợi ý các loại thuế mới có thể thu khoảng 60 tỷ euro/năm, nhưng chúng đối mặt với sự phản đối do quyền lực thuế thuộc về quốc gia mà các chính phủ thành viên không muốn nhượng lại cho Brussels. Việc đạt được sự đồng thuận từ tất cả 27 quốc gia là bắt buộc cho ngân sách này. Lời đe dọa của nhóm 6 nước đi ngược lại cam kết đạt thỏa thuận trong năm nay trước các cuộc bầu cử quan trọng. Ireland, chủ tịch luân phiên EU, được giao nhiệm vụ đưa ra đề xuất thỏa hiệp vào giữa tháng 10. Người phát ngôn của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa nhấn mạnh mục tiêu vẫn là thu hẹp khoảng cách và đạt được một thỏa thuận tổng thể cân bằng trước cuối năm nay.

1:25

Đọc bài chi tiết