Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nguồn cung dầu toàn cầu trong năm nay sẽ thấp hơn tổng nhu cầu, do chiến sự Iran làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động sản xuất dầu ở Trung Đông và khiến các nước phải rút kho dự trữ với tốc độ chưa từng có.
Đánh giá này đánh dấu sự đảo chiều so với dự báo trước đó của IEA, khi cơ quan này từng cho rằng thị trường dầu sẽ dư cung trong năm nay.
Trong báo cáo hàng tháng công bố vào thứ Tư (13/5), IEA nhận định cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran, thiệt hại đối với hạ tầng dầu khí của Iran và các nước láng giềng vùng Vịnh, cùng tình trạng dòng chảy qua eo biển Hormuz gần như tê liệt, đã gây ra cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử. Cú sốc này đã đẩy giá dầu tăng vọt.
Trong bối cảnh dự trữ dầu toàn cầu đang giảm với tốc độ kỷ lục, cơ quan này cảnh báo giá dầu sẽ còn tăng mạnh trong
thời gian tới.
Theo số liệu của IEA, tồn kho dầu thô và nhiên liệu tinh chế đã giảm gần
4 triệu thùng/ngày trong tháng 4 - mức lớn hơn tổng tiêu thụ dầu của Anh và Đức
cộng lại. Đà giảm này đang bào mòn kho dự trữ dầu mà các nước thường dựa vào để
ứng phó với các cú sốc nguồn cung.
“Các nước nhập khẩu đang phải rút dầu từ kho dự trữ với tốc
độ kỷ lục, trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng
chưa từng có. Lượng dầu dự phòng đang giảm nhanh trong khi nguồn cung tiếp tục
gián đoạn. Điều này có thể báo hiệu những đợt tăng giá mới trong thời gian tới",
IEA cho biết trong báo cáo được thị trường theo dõi sát sao.
Cảnh báo này làm gia tăng lo ngại rằng tồn kho một số loại
nhiên liệu có thể giảm xuống mức rất thấp trong mùa hè, khiến người tiêu dùng
phải cạnh tranh gay gắt hơn để tiếp cận nguồn cung ngày càng hạn chế.
Theo IEA, dự trữ dầu toàn cầu đã giảm gần 250 triệu thùng kể
từ khi chiến sự Iran bắt đầu. Mức giảm thực tế có thể còn lớn hơn nhiều nếu loại
trừ lượng dầu đang bị mắc kẹt tại vùng Vịnh, trong bối cảnh lưu thông qua eo biển
Hormuz gần như tê liệt.
IEA cho biết nguồn cung từ vùng Vịnh sụt giảm được bù đắp một
phần nhờ nhu cầu tiêu thụ giảm ở nhiều nơi, trong đó có các nước phát triển. Tại
châu Âu, nhu cầu dầu trong năm nay dự kiến giảm 140.000 thùng/ngày. Đây sẽ là mức
giảm mạnh nhất kể từ sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Dự báo này dựa trên giả định chiến sự Iran kết thúc vào đầu
tháng 6. Nếu xung đột kéo dài quá thời điểm này, châu Âu có thể phải cắt giảm
tiêu thụ sâu hơn.
Tất cả các nước nhập khẩu dầu đều bị ảnh hưởng khi hoạt động
vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như tê liệt hơn 10 tuần qua do nguy cơ Iran tấn
công tàu thương mại. Đây là tuyến hàng hải quan trọng, nơi thường vận chuyển
khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu mỗi ngày.
Dòng chảy dầu từ Trung Đông sụt giảm đã gây ra cú sốc nguồn
cung lớn nhất trong lịch sử. Tiêu thụ dầu vì vậy đã giảm tại nhiều nước, đặc biệt
là ở châu Á - khu vực nhận phần lớn lượng dầu từ Trung Đông.
Tại châu Âu, nhiên liệu bay là một trong những sản phẩm dầu
chịu áp lực lớn nhất. Trong năm 2025, Trung Đông cung cấp khoảng 60% lượng
nhiên liệu bay của khu vực này.
Theo IEA, nhập khẩu ròng nhiên liệu bay của châu Âu trong
tháng 4 giảm gần 100.000 thùng/ngày so với cùng kỳ năm 2025, khiến tồn kho tại
cụm cảng - kho chứa Amsterdam-Rotterdam-Antwerp, trung tâm lưu trữ và phân phối
nhiên liệu lớn của châu Âu, giảm xuống mức thấp nhất 5 năm.
Dù vậy, tác động từ nguồn cung giảm phần nào được hạn chế nhờ xuất
khẩu từ Bắc Mỹ tăng, đặc biệt là từ Mỹ. Theo báo cáo của IEA, Mỹ đã tăng xuất
khẩu dầu diesel thêm 430.000 thùng/ngày so với năm 2025 và chuyển 80% lượng
hàng này sang châu Âu.
