Trung Quốc đang mở rộng nguồn nhập khẩu dầu thô, trong đó có
dầu từ Mỹ, nhằm củng cố an ninh năng lượng và tăng dư địa đàm phán trước chuyến
thăm Bắc Kinh của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong tuần này. Tại đây, ông Trump
dự kiến có cuộc gặp thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Theo các nguồn tin trong ngành năng lượng của tờ báo Nikkei
Asia, một tàu chở dầu thô Iran đã rời eo biển Hormuz và đang hướng tới Đông Nam
Á qua eo biển Lombok của Indonesia. Lô dầu này được cho là sẽ được chuyển tải
ngoài khơi Indonesia sang một tàu khác để tiếp tục hành trình tới Trung Quốc.
Gần đây, truyền thông Trung Quốc dẫn dữ liệu chính thức từ hải
quan cho biết Indonesia đã vươn lên vị trí thứ 6 trong nhóm nhà cung cấp dầu
thô lớn nhất cho Trung Quốc trong quý 1/2026. Riêng trong tháng 3, lượng dầu
Trung Quốc nhập khẩu từ Indonesia tăng hơn 100 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Trước khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự tại Iran vào
ngày 28/2, Trung Quốc được cho là đã mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của
Iran thông qua các nước thứ ba, trong đó có Malaysia. Tuy nhiên, trong những
tháng gần đây, hoạt động chuyển tải dầu thô Iran trên biển để đưa tới Trung Quốc
dường như đã mở rộng ra phạm vi lớn hơn, từ vùng biển ngoài khơi Malaysia sang
cả vùng biển ngoài khơi Indonesia.
Việc Trung Quốc tiếp tục mua dầu Iran cho thấy Bắc Kinh vẫn
là một nguồn hỗ trợ kinh tế quan trọng đối với Tehran. Động thái này cũng giúp
Trung Quốc có thêm đòn bẩy với Washington, trong bối cảnh Mỹ vẫn gặp khó trong
nỗ lực đàm phán nhằm chấm dứt chiến sự Iran.
Trung Quốc hiện phải nhập khẩu khoảng 70% nhu cầu dầu thô,
trong đó gần một nửa đến từ Trung Đông. Vì vậy, việc dòng chảy qua eo biển
Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng đã tác động trực tiếp đến nguồn cung của nước
này. Trong quý 1/2026, lượng dầu Trung Quốc nhập khẩu từ Saudi Arabia giảm khoảng
30%, trong khi nhập khẩu từ Iraq cũng giảm mạnh.
Nga đang bù đắp một phần thiếu hụt này cho Trung Quốc. Trong
quý 1, lượng dầu Trung Quốc nhập khẩu từ Nga tăng 30%. Theo truyền thông Trung
Quốc, đường ống dầu thô nối Nga với Trung Quốc đang vận hành hết công suất,
trong khi số tàu chở dầu từ Nga cập cảng Trung Quốc cũng tăng lên.
Năm 2025, Nga chiếm 17% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của
Trung Quốc. Tỷ trọng này tăng lên 22% trong quý 1/2026. Brazil cũng trở thành
nguồn cung dầu quan trọng đối với Trung Quốc. Tỷ trọng dầu nhập khẩu từ Brazil
tăng từ 8% trong năm 2025 lên 10% trong quý 1/2026.
Nhờ mua thêm dầu từ Nga,
Brazil và một số thị trường khác, tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc
trong quý 1 vẫn tăng 9%, dù riêng trong tháng 3 giảm 3%.
Việc mua dầu từ nhiều nguồn giúp Trung Quốc giảm phụ thuộc
vào một khu vực hoặc một nhà cung cấp duy nhất. Nhờ đó, Bắc Kinh ít có nguy cơ
bị các đối tác dùng vấn đề năng lượng để gây sức ép trong đàm phán, kể cả với Mỹ.
Khác với một số nước nhập khẩu dầu lớn như Nhật Bản, Trung Quốc đến nay chưa phải
rút dầu từ kho dự trữ chiến lược, dù nguồn cung bị gián đoạn do chiến sự Iran.
Song song với việc củng cố vị thế chiến lược, Trung Quốc
cũng muốn tận dụng hội nghị thượng đỉnh sắp tới để nhấn mạnh lợi ích kinh tế mà
nước này có thể mang lại cho Mỹ, đặc biệt thông qua các đơn hàng năng lượng.
Theo nguồn tin của Nikkei Asia, khoảng 15 tàu chở dầu thô Mỹ
đã rời các cảng của nước này trong tháng 4, trong đó có cảng Corpus Christi ở
Texas - cửa ngõ xuất khẩu năng lượng lớn nhất của Mỹ. Các tàu này dự kiến cập cảng
tại Trung Quốc trong tháng 5, trong đó có các cảng ở Ninh Ba và Thanh Đảo - hai
thành phố ven biển ở miền đông nước này.
Một số nguồn tin nhận định thời điểm
các tàu chở dầu Mỹ cập cảng Trung Quốc có thể đã được tính toán để trùng với
các cuộc đàm phán Mỹ - Trung trong chuyến thăm của ông Trump.
Trước đó, một số tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã rời
Mỹ trong tháng 2, trước thềm chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump, khi đó dự kiến
diễn ra vào cuối tháng 3. Tuy nhiên, chuyến thăm sau đó bị hoãn do chiến sự
Iran leo thang. Trung Quốc vì vậy cho rằng lượng LNG này không còn cần thiết và
đã bán lại cho Hàn Quốc.
Trong bối cảnh cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ tại Mỹ sẽ
diễn ra vào tháng 11, ông Trump cần một kết quả kinh tế nổi bật từ chuyến thăm
Trung Quốc. Một chuyên gia ngoại giao tại Bắc Kinh cho rằng Trung Quốc có thể
phát tín hiệu về các đơn hàng dầu thô và LNG quy mô lớn, qua đó đưa ra kiểu thỏa
thuận phù hợp với ưu tiên của ông Trump.
Cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập dự kiến bao trùm nhiều vấn
đề, từ thuế quan, kiểm soát xuất khẩu con chip và đất hiếm cho tới Iran và Đài
Loan. Với mạng lưới nhà cung cấp năng lượng đã được đa dạng hóa, Bắc Kinh được
cho là đang có thêm lợi thế và dự địa để đạt được các thỏa thuận có lợi hơn với Washington.
