Hai mặt của nền kinh tế Trung Quốc năm 2025

Theo các nhà phân tích, xét theo một số thước đo, kinh tế Trung Quốc năm 2025 vẫn cho thấy sức chống chịu tương đối tốt nhờ xuất khẩu mạnh và những bước tiến trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công nghệ tiên tiến khác.

Tuy nhiên, nhiều người dân nước này không cảm nhận được điều đó, khi giá bất động sản tiếp tục suy giảm và triển vọng việc làm - thu nhập vẫn bấp bênh. Một số chủ doanh nghiệp nhỏ cho biết hoạt động kinh doanh vẫn gặp nhiều khó khăn do khách hàng thắt chặt chi tiêu.

Bắc Kinh đã tránh được kịch bản chiến tranh thương mại toàn diện với Washington sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đạt thỏa thuận tạm hạ nhiệt căng thẳng thương mại với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng các thách thức dài hạn vẫn còn.

Những điều trên phản ánh rõ hai mặt của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. 

Thời gian qua, Trung Quốc thúc đẩy định hướng “tăng trưởng chất lượng cao”, tập trung vào đổi mới trong nước, điều chỉnh dòng vốn đầu tư và chính sách theo hướng chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa vào tiêu dùng và các ngành công nghệ cao.

Trong giai đoạn vươn lên nhanh chóng thành “công xưởng xuất khẩu” của thế giới, nước này đã rót vốn mạnh vào hạ tầng như đường sắt, đường cao tốc, cảng biển, các khu công nghiệp và các dự án bất động sản. Dù kích thích tiêu dùng và thúc đẩy đầu tư của doanh nghiệp là ưu tiên, xuất khẩu vẫn là động lực quan trọng đối với việc làm và tăng trưởng kinh tế.

Trong 11 tháng đầu năm nay, xuất khẩu của Trung Quốc đạt kỷ lục 3,4 nghìn tỷ USD - trong đó đà tăng sang Đông Nam Á và châu Âu giúp bù đắp cho mức giảm mạnh sang Mỹ, còn nhập khẩu đạt 2,3 nghìn tỷ USD.

"Trung Quốc đang ở giữa một cuộc chuyển đổi lớn, khi nền kinh tế dần rời khỏi những động lực đã kéo tăng trưởng suốt ba thập niên qua", ông Lynn Song, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc Lynn Song của ngân hàng ING, nhận định. 

Ông cho rằng tương tự ở Mỹ, làn sóng AI tại Trung Quốc đang góp phần đẩy giá cổ phiếu đi lên. Tuy nhiên, dòng vốn chảy mạnh vào lĩnh vực công nghệ chưa tạo ra hiệu ứng “giàu lên” rõ rệt đối với phần lớn người dân.

"Vì vậy, không khó hiểu khi nhiều người cảm thấy thực tế ngoài đời không phản ánh bức tranh tăng trưởng có phần lạc quan hơn của nền kinh tế”, ông Song nhận xét.

Theo ông Zichun Huang, nhà kinh tế Trung Quốc tại công ty nghiên cứu Capital Economics, khoảng cách giữa số liệu tăng trưởng chính thức và cảm nhận của người dân cho thấy tốc độ tăng trưởng thực tế của Trung Quốc “có thể thấp hơn đáng kể” so với con số công bố.

Các dữ liệu gần đây cũng cho thấy đà tăng đang chậm lại. Doanh số bán lẻ tháng 11 chỉ tăng 1,3% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn mức 2,9% của tháng 10. Trong khi đó, đầu tư tài sản cố định giảm 2,6% trong 11 tháng đầu năm 2025 so với cùng kỳ năm trước.

Trong một báo cáo gần đây, các nhà kinh tế của ngân hàng HSBC cho biết tăng trưởng thu nhập khả dụng của hộ gia đình vài năm trở lại đây thấp hơn so với giai đoạn trước đại dịch, còn “thu nhập tăng thêm nhờ bất động sản gần như biến mất”.

Ở chiều ngược lại, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) gần đây nâng dự báo tăng trưởng của Trung Quốc từ 4,8% lên 5%, sát mục tiêu chính thức. Một số ngân hàng, trong đó có ngân hàng Goldman Sachs, cũng nâng dự báo trong những tháng gần đây.

Dù vậy, các ước tính khác vẫn chênh lệch đáng kể. Capital Economics dự báo tăng trưởng năm nay của nước này ở mức 3%-3,5%, còn tổ chức nghiên cứu Rhodium Group dự báo khoảng 2,5%-3%.

Hầu hết các dự báo cho rằng kinh tế Trung Quốc sẽ tăng trưởng chậm lại trong năm 2026 và các năm sau, khi nhà chức trách chủ yếu điều chỉnh chính sách theo hướng từng bước và tiếp tục trì hoãn các cải cách căn cơ - yếu tố được cho là có thể giúp khôi phục niềm tin tiêu dùng.

Theo các nhà kinh tế, các thách thức chủ yếu nằm ở tiêu dùng và đầu tư; trong khi thị trường nhà ở vẫn yếu, đà tăng trưởng có thể tiếp tục chậm chạp.

Dư cung ở nhiều ngành như ô tô, thép và hàng tiêu dùng vẫn là bài toán dai dẳng, tiếp tục kéo giá đi xuống và ăn mòn lợi nhuận của doanh nghiệp.

Theo HSBC, giá xuất khẩu của Trung Quốc đã giảm hơn 20% kể từ đầu năm 2022. Các nhà phân tích của ngân hàng này cho rằng nỗ lực của chính phủ nhằm hạ nhiệt “cuộc chiến đại hạ giá” đến nay mới chưa mang lại hiệu quả đáng kể.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc ngày càng lớn - vượt 1 nghìn tỷ USD trong năm 2025. Diễn biến này có thể khiến nhiều quốc gia nâng rào cản thương mại với hàng Trung Quốc, qua đó gây bất lợi cho hoạt động xuất khẩu.

Trong bối cảnh người dân và doanh nghiệp cắt giảm chi tiêu, kể cả các chuyến công tác, một người họ Zhai, chủ một khách sạn bình dân ở thành phố Shijiazhuang, miền Bắc Trung Quốc, tỏ ra bi quan về triển vọng kinh tế.

“Tôi cho rằng kinh tế chưa thể sớm phục hồi. Hợp đồng thuê mặt bằng của tôi hết hạn vào tháng 5 hoặc tháng 6 năm sau. Nếu đến lúc đó tình hình vẫn không cải thiện, tôi sẽ đóng cửa khách sạn”, ông Zhai chia sẻ với hãng tin AP.