Châu Âu tính áp trần giá khí đốt để ứng phó với khủng hoảng năng lượng

Liên minh châu Âu (EU) đang xem xét việc trợ cấp hoặc áp trần giá khí đốt, như một phần trong loạt biện pháp nhằm "giảm bớt khó khăn ngay lập tức" trước sự leo thang giá năng lượng tại châu Âu do xung đột ở Trung Đông - Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC), bà Ursula von der Leyen, cho biết ngày 11/3.

Phát biểu trước Nghị viện châu Âu tại Strasbourg, bà von der Leyen nói rằng các biện pháp trợ cấp hoặc trần giá khí đốt có thể được sử dụng để giảm tác động mỗi khi giá khí đốt quyết định giá điện - một thực tế xảy ra khi các nguồn năng lượng tái tạo không cung cấp đủ điện cho lưới điện ở châu Âu.

Người đứng đầu EC nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm tác động của xung đột vũ trang đến giá cả, và cho rằng mục tiêu này có thể đạt được thông qua các biện pháp hỗ trợ của nhà nước, sử dụng hiệu quả hơn các hợp đồng dài hạn trên thị trường điện, và "xem xét việc triển khai các khoản trợ cấp hoặc thậm chí áp trần giá khí đốt".

Các chính trị gia trên khắp châu Âu đã kêu gọi áp trần giá khí đốt sau những biến động giá năng lượng gần đây do cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran gây ra. Tuy nhiên, đây là một biện pháp gây tranh cãi, với nhiều ý kiến cảnh báo rằng sự can thiệp vào thị trường có thể dẫn đến việc sử dụng điện nhiều hơn, nhanh chóng làm cạn kiệt nguồn ngân sách của các chính phủ, theo tờ báo Financial Times.

Vào tháng 12/2022, để ứng phó với đợt tăng giá năng lượng do chiến tranh Nga - Ukraine, EU đã đặt mức trần giá là 180 euro mỗi megawatt-giờ cho giá khí đốt trên sàn TTF, giá tham chiếu của thị trường khí đốt châu Âu. Tuy nhiên, trần giá này chưa bao giờ được kích hoạt do các điều kiện nghiêm ngặt đi kèm với sự can thiệp.

Ông Simone Tagliapietra, một nhà phân tích năng lượng tại tổ chức tư vấn Bruegel ở Brussels, cho rằng "bất kỳ hình thức áp trần giá khí đốt hoặc trợ cấp nào cũng sẽ rất phản tác dụng đối với châu Âu". Ông cho rằng việc hạ giá khí đốt một cách nhân tạo sẽ kích thích nhu cầu đối với mặt hàng khan hiếm hoặc đắt đỏ này, làm tình hình trở nên tồi tệ hơn và gây ra chi phí lớn cho ngân sách chính phủ.

EC hiện đang chuẩn bị các phương án đối phó với giá năng lượng cao trước thềm hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo EU sắp tới. Sau cuộc họp không chính thức của các nhà lãnh đạo EU tại lâu đài Alden Biesen ở Bỉ vào tháng trước, ủy ban đã cam kết sẽ đưa ra các đề xuất. Tuy nhiên, vấn đề này đã trở nên cấp bách hơn trong những ngày gần đây do eo biển Hormuz đóng cửa và các nước Vùng Vịnh phải đóng cửa nhiều cơ sở năng lượng.

Ngày 11/3, Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis cho biết ông sẽ áp mức trần lợi nhuận trong 3 tháng đối với các sản phẩm nhiên liệu và hàng hóa trong siêu thị. "Sự hỗn loạn này không nên trở thành cơ hội cho những hành động trục lợi”, ông nói trong một cuộc họp hàng tháng với Tổng thống Hy Lạp.

Bà von der Leyen cũng kêu gọi các quốc gia thành viên xem xét giảm thuế trên hóa đơn năng lượng từ mức 15% hiện nay. Bà bảo vệ hệ thống giao dịch khí thải (ETS) - hệ thống áp chi phí carbon vào giá năng lượng - nhưng cho rằng hệ thống này cần được "hiện đại hóa".

Hệ thống ETS, chiếm khoảng 11% hóa đơn năng lượng ở châu Âu, gần đây đã hứng chịu sự chỉ trích của quốc gia thành viên EU bao gồm Italy. Kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Iran bắt đầu, Italy đã đẩy mạnh kêu gọi đình chỉ hệ thống này để giảm chi phí năng lượng.

"Nếu không có ETS, chúng ta sẽ tiêu thụ thêm 100 tỷ mét khối khí đốt, và một lần nữa, chúng ta vàng dễ bị tổn thương và phụ thuộc hơn. Vì vậy, chúng ta cần ETS, nhưng cũng cần hiện đại hóa hệ thống này”, bà von der Leyen phát biểu.