Hành trình 40 năm từ công cuộc Đổi mới đến Kỷ nguyên vươn mình: Những trăn trở tìm đường trong “Đêm trước Đổi mới”
Xuân Thiên
31/08/2025, 17:54
Năm 1988, ký sự “Cái đêm hôm ấy… đêm gì?” của cố nhà văn Phùng Gia Lộc viết về cuộc sống ngột ngạt ở một làng quê xứ Thanh đã gây tiếng vang lớn trong dư luận xã hội lúc bấy giờ. Đó là những ngày tháng âm ỉ mà sục sôi của “Đêm trước Đổi mới”, Thanh Hóa là một trong những điểm nóng nhất. Ở đó, cuộc đấu tranh giữa các lực lượng bảo thủ và các lực lượng đòi hỏi Đổi mới có thể nói đã đến mức cao trào, phía sau sự bình yên nhưng tiêu điều của một làng quê nằm bên sông Chu hiền hòa.
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên mới của sự phát triển kinh tế, những ký ức về "Đêm trước Đổi mới" vẫn còn in đậm trong tâm trí của nhiều người. Năm 1988, tác phẩm "Cái đêm hôm ấy… đêm gì?" của nhà văn Phùng Gia Lộc đã phản ánh chân thực cuộc sống ngột ngạt ở các làng quê, đặc biệt là tại Thanh Hóa, nơi diễn ra cuộc đấu tranh giữa các lực lượng bảo thủ và những người khao khát đổi mới. Những ngày tháng đó, người dân chỉ mong ước có một bữa cơm đủ no, một chiếc áo không vá, và một mùa vụ không thiên tai.
Trước năm 1986, cuộc sống của người dân chủ yếu gắn liền với hợp tác xã, nơi mọi thứ đều thuộc về "tập thể". Ông Lê Thanh Quyết, nguyên Chủ nhiệm hợp tác xã nông nghiệp Vạn Thắng, nhớ lại rằng mọi hoạt động đều được phân công theo lịch trình của tổ, đội trưởng sản xuất. Bất kỳ ai "làm ăn riêng" đều bị xem là sai trái và có thể bị xử lý. Trong bối cảnh khó khăn, không ai dám mơ đến tương lai.
Tuy nhiên, từ năm 1984, không khí đổi mới đã bắt đầu lan tỏa. Nhà thơ Nguyễn Duy đã viết bài thơ "Đánh thức tiềm lực", phản ánh những vấn đề gai góc của tư duy cởi trói. Bài thơ này đã được truyền tay nhau, khơi dậy một khí thế đổi mới trong xã hội. Cùng thời điểm đó, Tỉnh ủy Thanh Hóa đã có chủ trương đẩy mạnh công nghiệp địa phương, dẫn đến sự ra đời của nhiều dự án như nhà máy sứ Nông Cống.
Năm 1986, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc đổi mới cơ chế quản lý kinh tế. Nghị quyết số 31/NQ/TW đã nhấn mạnh cần có những biện pháp kiên quyết để xoay chuyển tình thế, đưa hoạt động kinh tế - xã hội theo đúng hướng. Các chính sách như Khoán 10, Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp đã ra đời, mở ra một tương lai tươi sáng cho nền kinh tế.
Ông Lê Huy Ngọ, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa, đã có những đóng góp quan trọng trong việc ổn định tình hình và xây dựng sự đoàn kết trong nội bộ lãnh đạo. Ông đã xin hoãn chuyển gạo ra Hà Nội cứu đói và được phép sắp xếp lại bộ máy cán bộ, tạo đà cho sự phát triển của tỉnh.
Những tín hiệu đổi mới đã xuất hiện từ rất sớm, với nhiều câu chuyện thành công trong sản xuất và xuất khẩu. Nhà máy thuốc lá Bông Sen, Công ty Quốc doanh dược phẩm Thanh Hóa, hay những chuyển động ở vùng mía đường Lam Sơn đều thể hiện khát vọng thay đổi của người dân. Giáo sư Trần Phương đã so sánh việc "phá rào" như việc đục một lỗ nhỏ qua bức tường, từ đó mở ra một chiếc cửa sổ cho sự cải cách.
Nhìn lại hành trình 40 năm từ công cuộc Đổi mới, có thể thấy rằng những trăn trở tìm đường trong "Đêm trước Đổi mới" đã dẫn đến những thay đổi mạnh mẽ trong tư duy và hành động của người dân. Sự nỗ lực không ngừng nghỉ của các thế hệ đã tạo nên một Việt Nam ngày nay, với những cơ hội và thách thức mới trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển...
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 35+36-2025 phát hành ngày 01/09/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tạiđây:
Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình: Khởi đầu hợp tác chiến lược mới
Ngày 12/5/2026 tại Hà Nội đã diễn ra Lễ ký kết Hợp đồng Dịch vụ Kỹ thuật và Hợp tác chiến lược để chuẩn bị cho công tác vận hành Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình.
Sắp diễn ra Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026
Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026 (lần thứ 6) (Vietnam Connect Forum 2026) với chủ đề “Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và kinh tế trong nước: Hợp lực tạo sức bật tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới” sẽ diễn ra vào lúc 13h00 ngày 13/05/2026 tại Hà Nội...
Hà Nội: Phê duyệt chủ trương đầu tư 6 dự án trọng điểm trên địa bàn
Trong thời gian tới, Thành phố Hà Nội dự kiến triển khai đồng loạt nhiều dự án quy mô lớn, có tác động sâu rộng tới định hướng quy hoạch, phát triển hạ tầng giao thông và tái định hình diện mạo đô thị của Thủ đô...
TP.HCM: Khơi thông nguồn lực, hướng tới thu ngân sách đạt 1 triệu tỷ đồng
TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu thu ngân sách Nhà nước đạt 1 triệu tỷ đồng và tăng trưởng GRDP từ 10% trở lên trong năm 2026, với hàng loạt giải pháp thúc đẩy đầu tư công, khởi công các dự án hạ tầng trọng điểm và siết chặt quản lý thu - chi ngân sách...
Huế: Hơn 1.600 tỷ đồng mở rộng đường Vành đai 3 và xây cầu vượt đường sắt Bắc – Nam
Với tổng mức đầu tư giai đoạn 2 và 3 tăng lên hơn 1.600 tỷ đồng, dự án vành đai 3 thành phố Huế sẽ bổ sung hạng mục cầu vượt đường sắt quy mô lớn để giải quyết áp lực giao thông ngày càng gia tăng tại khu vực quốc lộ 1...
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
