Hết thời tăng trưởng kinh tế dựa vào khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ

Không có nguồn nhân lực chất lượng, mọi chính sách, công nghệ và mọi nguồn vốn đều không thể phát huy hiệu quả tối đa. Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt...

Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ ở Việt Nam mới chỉ đạt khoảng 28,3% (ảnh minh họa)
Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ ở Việt Nam mới chỉ đạt khoảng 28,3% (ảnh minh họa)

Ngày 11/8/2025, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo “Phát triển nhân lực – điều kiện tiên quyết cho kinh tế số và tăng trưởng xanh”.

Tại hội thảo, các diễn giả tham dự đều cho rằng trong bối cảnh số hóa, xanh hóa và phát triển bền vững, người lao động phải được định vị là lực lượng trung tâm – từ vai trò thực thi sang vai trò kiến tạo giá trị và năng lực cạnh tranh.

38 TRIỆU NGƯỜI LAO ĐỘNG CHƯA QUA ĐÀO TẠO 

Theo ông Nguyễn Khánh Long, Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), tăng trưởng kinh tế truyền thống dựa vào khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ đang dần tới hạn. Trong khi đó, các mô hình phát triển bền vững ngày càng đòi hỏi sự đóng góp của lực lượng lao động có trình độ cao, có khả năng tiếp cận công nghệ mới, tư duy đổi mới sáng tạo và tuân thủ các tiêu chuẩn phát triển xanh.

Trong kỷ nguyên hậu tài nguyên và nền kinh tế tri thức, nguồn nhân lực trở thành yếu tố nội sinh quan trọng nhất thúc đẩy tăng trưởng. “Không có nguồn nhân lực chất lượng, mọi chính sách, mọi công nghệ và mọi nguồn vốn đều không thể phát huy hiệu quả tối đa. Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, quốc gia nào sở hữu lực lượng lao động có năng lực đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và thích ứng nhanh sẽ nắm lợi thế”, ông Long nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Khánh Long (Phó Cục trưởng Cục Việc làm - Bộ Nội vụ). Ảnh: Tô Thế
Ông Nguyễn Khánh Long (Phó Cục trưởng Cục Việc làm - Bộ Nội vụ). Ảnh: Tô Thế

Tuy nhiên, tại hội thảo, nhiều ý kiến cũng cảnh báo còn khoảng cách đáng kể giữa chương trình đào tạo và nhu cầu thực tiễn.

Theo Báo cáo giám sát số 1385/BC-ĐGS ngày 6/8/2025 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, đến năm 2024, Việt Nam có khoảng 38 triệu lao động chưa qua đào tạo từ sơ cấp trở lên. Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ ở Việt Nam mới chỉ đạt khoảng 28,3%, thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung của các quốc gia trong khu vực ASEAN.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đặc biệt, nguy cơ bị bỏ lại phía sau đặc biệt lớn với nhóm lao động phổ thông, tuổi trung niên và lao động nữ tại các khu công nghiệp nếu không kịp thời tái đào tạo.

Bà Vi Thị Hồng Minh, Phó Giám đốc Văn phòng Giới sử dụng lao động, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết hiện tỷ lệ lao động đã qua đào tạo có bằng, chứng chỉ mới chiếm khoảng 28%, thiếu cả về số lượng và trình độ chuyên môn kỹ thuật, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao.

AI PHÁT TRIỂN QUÁ NHANH, TẠO SỨC ÉP KHỔNG LỒ LÊN NGƯỜI LAO ĐỘNG

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, nhân lực không chỉ thực hiện công việc mà còn là người đề xuất ý tưởng, ứng dụng công nghệ, và tạo ra giá trị mới cho doanh nghiệp. Một đội ngũ nhân sự chất lượng cao giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh với thị trường, đổi mới sản phẩm và vượt qua thách thức.

“Trong môi trường toàn cầu hóa, nhân lực là lợi thế cạnh tranh bền vững hơn cả vốn hay công nghệ. Việc hoạch định, đào tạo và giữ chân nhân tài là chiến lược dài hạn giúp doanh nghiệp phát triển ổn định”, bà Hương nói.

Vì thế, đã đến lúc phải thay đổi tư duy căn bản, xem đào tạo là khoản đầu tư chiến lược, không phải một mục chi phí, bởi “nhân viên không phải là một dòng trên bảng lương, họ chính là tài sản tạo ra giá trị".

Theo bà Lan Hương, đầu tư vào kỹ năng cho người lao động cũng giống như nâng cấp động cơ của một nhà máy, để người lao động đạt hiệu suất cao hơn và tạo ra sản phẩm tinh xảo hơn. Quá trình này không chỉ dừng lại ở việc bổ sung kiến thức, mà phải kiến tạo một văn hóa học tập an toàn.

Khi đó, việc học tập, nâng cấp kỹ năng diễn ra thường xuyên, kịp thời và gắn chặt với tiến trình đổi mới công nghệ cũng như các tiêu chuẩn xanh, giúp người lao động không bị bỏ lại phía sau trong cuộc chuyển đổi kép.

Thạc sĩ Nguyễn Phong Anh, Dự án nâng cao năng lực trí tuệ nhân tạo tạo sinh META – VNU, chia sẻ rằng hiện nay AI phát triển quá nhanh, dẫn đến sức ép khổng lồ của đối với doanh nghiệp, người lao động đó là có nhiều người lao động cần tái đào tạo.

Thạc sĩ Nguyễn Phong Anh, chuyên gia AI, Dự án nâng cao năng lực trí tuệ nhân tạo tạo sinh META – VNU. Ảnh: Tô Thế
Thạc sĩ Nguyễn Phong Anh, chuyên gia AI, Dự án nâng cao năng lực trí tuệ nhân tạo tạo sinh META – VNU. Ảnh: Tô Thế

“Hiện nay, có tình trạng rất thiếu người lao động cho tác vụ công nghệ cao, nhưng thừa lao động trình độ thấp. Điều này có thể dẫn đến đồng hồ tháp, ở trên là người được hưởng lương rất cao, dưới cùng là người không có công nghệ, không có đào tạo. Do vậy, đào tạo lại là sống còn của doanh nghiệp, phải tìm cách tự đào tạo lại”, chuyên gia Nguyễn Phong Anh nói.

Do đó, ông Nguyễn Phong Anh mong muốn doanh nghiệp hãy dành cho người lao động không gian để thử nghiệm những ý tưởng mới, bởi hiện nay tốc độ thay đổi quá nhanh, để người lao động có thể sử dụng công nghệ mới nhất, tạo vòng lặp cải tiến không ngừng, chia sẻ trong doanh nghiệp.

Tháo gỡ vướng mắc để thu hút và "giữ chân" đội ngũ luật sư công

Sau thời gian triển khai thí điểm, Bộ Tư pháp đã cấp chứng chỉ hành nghề luật sư công cho hơn 40 người. Khi có vụ, việc, cơ quan thực hiện thí điểm có quyền lựa chọn và ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư theo quy định của pháp luật đấu thầu về lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt. Quy định này giúp tạo cơ sở pháp lý để tháo gỡ vướng mắc trên thực tế...

Can thiệp sớm và đào tạo thực chiến: Cách thế giới giải cứu thế hệ "3 không"

Sự tồn tại của khoảng 1,6 triệu thanh niên “3 không” - không việc làm, không học tập, không đào tạo, đang đặt ra bài toán lãng phí nguồn nhân lực ngay trong giai đoạn kinh tế cần bứt phá. Để hỗ trợ lao động trẻ chuyển tiếp thành công và hòa nhập bền vững với thị trường lao động, các chuyên gia cho rằng cần sự phối hợp đồng bộ từ đào tạo kỹ năng sát thực tiễn, kết nối cung - cầu việc làm đến những chính sách hỗ trợ xuyên suốt, tham khảo từ kinh nghiệm quốc tế…

Giải quyết hưởng bảo hiểm xã hội một lần không phụ thuộc địa giới hành chính

Giải quyết chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; giải quyết hưởng bảo hiểm xã hội một lần; thanh toán trực tiếp chi phí khám bệnh, chữa bệnh giữa cơ quan Bảo hiểm xã hội và người tham gia bảo hiểm y tế, là 3 thủ tục hành chính về bảo hiểm xã hội được thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc...

Xã vùng cao Tây Giang, Đà Nẵng với hành trình chuyển đổi số

Đà Nẵng, một trong những điểm sáng về chuyển đổi số ứng dụng công nghệ vào phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc chuyển đổi số, đưa công nghệ phục vụ sản xuất, nâng cao chất lượng, hiệu quả kinh tế vườn và trang trại ở các xã miền núi, đặc biệt ở các địa phương vùng cao biên giới, trong đó có xã Tây Giang vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Để khắc phục những hạn chế, tháo gỡ khó khăn, từng bước đưa kinh tế nông nghiệp ở vùng cao biên giới phát triển bền vững…

Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.

VnEconomy Pù Luông – Nơi bản sắc đánh thức tiềm năng, du lịch xanh định vị điểm đến

Giữa đại ngàn xứ Thanh, Pù Luông hấp dẫn du khách bởi những thung lũng xanh, ruộng bậc thang uốn lượn, bản làng nép mình bên sườn núi và đời sống văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc. Không chỉ sở hữu lợi thế về cảnh quan, nơi đây còn có sức hút từ những giá trị văn hóa bản địa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Khai thác tiềm năng gắn với bảo tồn bản sắc, phát triển du lịch xanh và tạo sinh kế cho người dân đang mở ra hướng đi bền vững cho điểm đến này.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy