Việc sắp xếp, tổ chức lại các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tại Thanh Hóa đang được tỉnh triển khai quyết liệt nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động và phát huy vai trò của chính quyền cấp xã mới trong quản lý dự án...

Hiện Thanh Hóa có 4 Ban Quản lý dự án trực thuộc UBND tỉnh, 27 Ban Quản lý dự án cấp huyện, cùng Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Thanh Hóa và Ban giải phóng mặt bằng hỗ trợ tái định cư thị xã Nghi Sơn.

Đặc biệt, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Khu kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong quản lý và triển khai các dự án trọng điểm tại vùng kinh tế trọng điểm này. Các đơn vị trên hiện tự bảo đảm chi thường xuyên, với gần 1.000 cán bộ, nhân viên, thực hiện cung ứng dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực xây dựng, phát triển quỹ đất và giải phóng mặt bằng.

Theo đề xuất của cơ quan chức năng, Thanh Hóa sẽ hợp nhất các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp, nông nghiệp, phát triển nông thôn và giao thông thành một Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh duy nhất. Việc hợp nhất nhằm tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý, tránh chồng chéo, phân tán nguồn lực.

Với các Ban Quản lý dự án cấp huyện, tỉnh dự kiến sắp xếp thành 166 Ban Quản lý dự án trực thuộc UBND cấp xã mới, hoạt động dưới hình thức đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ chi thường xuyên. Phương án này phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền, giúp chính quyền cấp xã chủ động hơn trong việc quyết định chủ trương đầu tư, giải phóng mặt bằng và phát triển quỹ đất. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là không đảm bảo được quy định về số lượng tối thiểu 15 người cho mỗi đơn vị, khiến việc tổ chức thực hiện gặp nhiều thách thức.

Ngoài ra, một trong những thách thức lớn nhất trong việc sắp xếp các Ban Quản lý dự án cấp huyện hiện nay là vấn đề nhân sự, đặc biệt ở các vùng miền núi. Nhiều Ban quản lý đầu tư xây dựng miền núi đã rất khó khăn về nguồn nhân lực, thiếu cán bộ có đủ trình độ chuyên môn, bằng cấp và chứng chỉ hành nghề theo quy định để bổ nhiệm vào các vị trí quản lý. Nếu các Ban này được bố trí xuống cấp xã, tình trạng thiếu hụt nhân sự sẽ càng trầm trọng hơn, dẫn đến khủng hoảng nghiêm trọng về đội ngũ cán bộ quản lý dự án tại cơ sở. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến năng lực tổ chức, điều hành các dự án mà còn làm giảm khả năng thực hiện chủ đầu tư dự án, giải phóng mặt bằng và phát triển quỹ đất ở cấp xã mới, những nhiệm vụ được giao thêm khi sắp xếp bộ máy hành chính.

Một phương án khác là sáp nhập các Ban Quản lý dự án, Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp và Trung tâm Văn hóa, Thông tin, Thể thao và Du lịch thành 166 Ban Quản lý hoặc Trung tâm đa ngành trực thuộc UBND cấp xã mới. Phương án này có ưu điểm bổ sung nguồn thu sự nghiệp, giảm áp lực tăng biên chế, nhưng lại đặt ra bài toán khó về bố trí nhân sự và quản lý đa lĩnh vực.

Phương án thứ ba là thành lập các Ban Quản lý khu vực trực thuộc UBND tỉnh, với quy mô khoảng 10 đến 13 Ban, thay thế cho các Ban Quản lý dự án cấp huyện hiện có. Cách làm này giúp thống nhất quản lý các dự án liên xã, liên phường, song lại làm giảm tính chủ động của chính quyền cấp xã mới, chưa phù hợp với tinh thần phân cấp, tự chủ và tự chịu trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Một phương án khả thi hơn được đề xuất là tổ chức các Ban Quản lý khu vực trực thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Thanh Hóa sau khi hợp nhất. Phương án này vừa đảm bảo tinh gọn tổ chức, vừa thống nhất quản lý các công trình liên khu vực, nhưng vẫn chưa phát huy hết tính chủ động của UBND cấp xã mới trong việc thực hiện chủ đầu tư dự án.

Riêng Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Khu kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp giữ vai trò trọng yếu trong việc quản lý các dự án trọng điểm như hạ tầng khu công nghiệp số 3, số 17, số 19, cảng container Long Sơn, nhà máy luyện cán thép Nghi Sơn số 2… Ban đã chủ động khắc phục các tồn tại được chỉ ra trong kết luận thanh tra năm 2024 và tiếp tục nâng cao năng lực quản lý, điều hành để đảm bảo tiến độ, chất lượng các dự án. Dự kiến Ban giải phóng mặt bằng hỗ trợ tái định cư thị xã Nghi Sơn sẽ được sắp xếp về đơn vị này.

Hiện nay, tỉnh Thanh Hóa đang cân nhắc lựa chọn phương án tối ưu nhất, vừa đảm bảo tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, vừa phát huy vai trò của chính quyền cấp xã mới gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.

Quá trình tổ chức lại các Ban Quản lý dự án phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Nghị định 59/2015/NĐ-CP về quản lý dự án đầu tư xây dựng, trong đó quy định rõ trách nhiệm của Ban Quản lý dự án trong quản lý phạm vi, tiến độ, chất lượng, chi phí và an toàn thi công các công trình. Đồng thời, việc lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư phải bảo đảm minh bạch, công bằng theo Luật Đấu thầu năm 2023 và các văn bản hướng dẫn liên quan.

Để thực hiện phân cấp cho UBND cấp xã mới trong thực hiện chủ đầu tư dự án, giải phóng mặt bằng phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường tự chủ và tự chịu trách nhiệm của chính quyền cơ sở, góp phần nâng cao năng lực quản lý và đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn.