Malaysia và Indonesia là hai quốc gia Đông Nam Á đang có động thái cứng rắn để cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội...

CẤM TRẺ EM DƯỚI 16 TUỔI DÙNG MẠNG XÃ HỘI

Indonesia chuẩn bị áp dụng quy định hạn chế thanh thiếu niên sử dụng các nền tảng mạng xã hội. Chính phủ nước này sẽ không cho phép người dưới 16 tuổi tạo tài khoản trên YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live và Roblox.

Các biện pháp hạn chế dự kiến có hiệu lực từ ngày 28/3 và sẽ được duy trì cho đến khi các nền tảng công nghệ tuân thủ đầy đủ quy định của chính phủ.

Bộ trưởng Truyền thông và Kỹ thuật số Indonesia Meutya Hafid cho biết lệnh cấm được ban hành vì những lý do “rất rõ ràng”.

“Trẻ em ngày càng phải đối mặt với những mối nguy thực sự từ nội dung khiêu dâm, bắt nạt trên mạng, lừa đảo trực tuyến cho tới nguy cơ nghiện mạng xã hội. Chính phủ phải vào cuộc để các bậc cha mẹ không phải đơn độc đối mặt với sức mạnh của các thuật toán”, bà Hafid nói.

Trước đó, trong một cuộc kiểm tra đột xuất đầu tuần tại văn phòng Meta Platforms ở thủ đô Jakarta, các quan chức Indonesia cho biết tập đoàn này chưa tuân thủ đầy đủ các quy định quốc gia liên quan đến kiểm soát nội dung, thông tin sai lệch và cờ bạc trực tuyến trên các nền tảng Facebook, Instagram và WhatsApp.

Nhiều chính phủ và không ít tổ chức đang ủng hộ quy định cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội vì lo ngại các thuật toán có thể gây nghiện và gây tác động tiêu cực đến người trẻ.

Việc tiếp xúc quá sớm và sử dụng mạng xã hội với tần suất cao được cho là có thể làm gia tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu và khiến trẻ em xa rời đời sống thực.

Tại Đông Nam Á, không chỉ Indonesia siết quản lý, Malaysia cũng đang triển khai các quy định mới nhằm hạn chế trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.

Trẻ em ngày càng phải đối mặt với những mối nguy thực sự từ nội dung khiêu dâm, bắt nạt trên mạng, lừa đảo trực tuyến cho tới nguy cơ nghiện mạng xã hội. Việc tiếp xúc quá sớm và sử dụng mạng xã hội với tần suất cao được cho là có thể làm gia tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu và khiến trẻ em xa rời đời sống thực.

Theo quy định, các nền tảng tại Malaysia phải áp dụng cơ chế xác minh độ tuổi bằng giấy tờ chính thức như hộ chiếu, thẻ căn cước MyKad hoặc tài khoản định danh số MyDigital ID khi người dùng đăng ký.

Quy định này nằm trong Đạo luật An toàn Trực tuyến, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, với mục tiêu bảo vệ trẻ em trước nội dung độc hại và các rủi ro trên môi trường số. Malaysia hiện đang thử nghiệm các biện pháp xác minh độ tuổi, và dự kiến lệnh cấm chính thức sẽ bắt đầu từ tháng 7/2026.

NHIỀU Ý KIẾN TRÁI CHIỀU 

Tuy nhiên, cũng có những ý kiến trái chiều từ phía các chuyên gia.

Ông David Greene, cố vấn cấp cao của tổ chức bảo vệ quyền kỹ thuật số Electronic Frontier Foundation (EFF), cho biết tổ chức này “đặc biệt lo ngại” trước việc các biện pháp hạn chế mạng xã hội đối với trẻ vị thành niên đang lan rộng nhanh chóng trên toàn cầu và được áp dụng một cách khá dễ dãi.

Trao đổi với CNET, ông Greene cho rằng những quy định như cấm hoàn toàn hoặc yêu cầu phải có sự đồng ý của phụ huynh đều có nguy cơ xâm phạm quyền của thanh thiếu niên: “Ngay cả khi dưới 18 hay dưới 16 tuổi, trẻ em vẫn có quyền tiếp cận thông tin, bày tỏ quan điểm và kết nối với người khác”. 

Theo chuyên gia này, việc buộc người dùng phải chứng minh độ tuổi cũng có thể làm tổn hại quyền riêng tư trên môi trường số, bởi người dùng phải cung cấp dữ liệu cá nhân để hoàn tất quy trình xác minh.

“Điều này đồng nghĩa với việc các nền tảng được thu thập thêm dữ liệu cá nhân. Nếu là dữ liệu sinh trắc học, mức độ nhạy cảm và riêng tư còn cao hơn nhiều. Điều này đe dọa tính ẩn danh trên Internet. Với một số người, việc phải gắn danh tính thật vào những gì họ nói hoặc những thông tin họ truy cập thậm chí có thể ảnh hưởng tới sự an toàn của họ”, ông nói. 

Ở chiều ngược lại, bà Donna Rice Hughes, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành tổ chức bảo vệ trẻ em trực tuyến Enough Is Enough, hoan nghênh “bước đi chủ động” của Indonesia và một số quốc gia khác khi hạn chế trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.

Theo bà Hughes, các lệnh cấm này có thể tạo áp lực buộc các nền tảng công nghệ phải ưu tiên thiết kế an toàn hơn cho trẻ em: “Đây nên là động lực để các mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến phát triển những công nghệ an toàn hơn, cũng như tích hợp sẵn các công cụ kiểm soát của phụ huynh trước khi tung ra những sản phẩm có thể gây rủi ro cho trẻ em và thanh thiếu niên”. 

“Các nền tảng mạng xã hội thành công đầu tiên ở Mỹ như Facebook hay MySpace ban đầu được thiết kế cho sinh viên đại học và người trưởng thành. Khi doanh thu quảng cáo trị giá hàng triệu USD đang bị đe dọa bởi các lệnh cấm, có lẽ các công ty công nghệ sẽ bắt đầu ưu tiên hơn cho an toàn của trẻ em trên mạng”, bà nói. 

Tuy vậy, việc thực thi các quy định này cũng được đánh giá là không đơn giản. Nhiều trẻ em có thể tìm cách vượt qua các hạn chế. Một trong những công cụ phổ biến là VPN – mạng riêng ảo cho phép người dùng tạo kết nối Internet được mã hóa và che giấu vị trí thực của mình.