Cũng như đất đai và lao động trong kỷ nguyên nông nghiệp; công nghệ và vốn trong kỷ nguyên công nghiệp; dữ liệu- một loại tài nguyên, tài sản, “đất đai của không gian mới”, đang ngày càng trở thành nhân tố sản xuất quan trọng nhất trong kỷ nguyên số, tạo ra sự bứt phá tăng trưởng kinh tế số. Theo các chuyên gia, dữ liệu là “dầu mỏ”, nguyên liệu cho nền kinh tế số...
Ảnh minh họa
Theo thống kê, cứ sau 12 giờ, lượng dữ liệu trên toàn thế giới lại tăng gấp đôi. Hãng nghiên cứu thị trường Statista dự báo quy mô doanh thu của thị trường dữ liệu lớn toàn cầu đã vượt mức 271 tỷ USD vào cuối năm 2022 và ước đạt 308 tỷ USD trong năm 2023. Con số này sẽ tăng mạnh, đạt hơn 655 tỷ USD vào năm 2029.
YẾU TỐ SẢN XUẤT MỚI, TÀI NGUYÊN ĐẦU VÀO MỚI
Dữ liệu được coi là một yếu tố sản xuất mới, giống như đất đai và vốn. Càng chuyển đổi số thì càng sinh ra nhiều dữ liệu, càng tạo ra nhiều “đất đai” trên môi trường số. Khai thác nguồn “đất đai” này bằng công nghệ số sẽ sinh ra giá trị mới, tạo ra sự tăng trưởng.
Tại Diễn đàn quốc gia về Phát triển kinh tế số và xã hội số, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: muốn tăng trưởng nhanh hơn, cao hơn, cần không gian mới, lực lượng sản xuất mới, nguồn lực sản xuất mới, các yếu tố sản xuất mới và động lực mới.
Theo đó, không gian mới là kinh tế số; lực lượng sản xuất mới là công nghệ số; nguồn lực sản xuất mới là nhân lực số; yếu tố sản xuất mới là dữ liệu số và động lực mới là đổi mới sáng tạo số.
Đề cập đến các vấn đề cơ bản của kinh tế số, người đứng đầu ngành thông tin và truyền thông cho rằng phát triển kinh tế số Việt Nam sẽ dựa trên 3 trụ cột: quản trị số; khai thác dữ liệu số để tạo ra giá trị cho nền kinh tế và phát triển các lực lượng sản xuất liên quan đến kinh tế số.
Cập nhật khái niệm kinh tế số của OECD, tại một hội thảo về khai thác dữ liệu để phát triển kinh tế số, Tổng cục Thống kê cho biết: kinh tế kỹ thuật số là các ngành dựa chủ yếu vào 4 yếu tố: công nghệ số, hạ tầng số, dịch vụ số và dữ liệu số.
GS.Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Trường đại học Kinh tế quốc dân:
"Khi đầu vào của sản xuất không phải từ vốn tự nhiên, vốn cố định, tài nguyên thiên nhiên, lao động mà là dữ liệu và công nghệ số, lần đầu tiên con người đã đưa ra một phương thức sản xuất kinh doanh mới không dựa vào tài nguyên. Dữ liệu là một loại nguyên vật liệu đầu vào mới trong mô hình phát triển kinh tế số, thay đổi cơ bản phương thức sản xuất. Phát triển kinh tế số chính là phát triển kinh tế xanh vì không tiêu thụ nhiên liệu như nền kinh tế truyền thống".
Còn theo GS.Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, kinh tế số là toàn bộ hoạt động kinh tế dựa trên nền tảng số và phát triển kinh tế số là sử dụng công nghệ số, dữ liệu để tạo ra những mô hình, phương thức sản xuất kinh doanh mới. Đây là điểm khác biệt quan trọng của kinh tế số với kinh tế truyền thống.
Dữ liệu số trở thành một nguồn “nguyên, nhiên, vật liệu” mới cho một tiến trình kiến tạo giá trị thông qua ứng dụng công nghệ số và dữ liệu số, tạo ra những công cụ, phương tiện và phương cách mới. Các nguồn dữ liệu trở thành trung tâm sức mạnh của các doanh nghiệp và tạo lợi thế cạnh tranh. Dựa vào dữ liệu đã tạo ra các mô hình phát triển kinh doanh mới.
Nguồn tài nguyên lớn nhất không còn là dầu mỏ mà là dữ liệu. Các doanh nghiệp hàng đầu thế giới như Google, Amazon hay Facebook đều sở hữu nguồn dữ liệu khổng lồ.
XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP DỮ LIỆU
Một trong những yếu tố tạo sự bứt trong tăng trưởng kinh tế số chính là dữ liệu. Nhấn mạnh vai trò của dữ liệu cũng như chiến lược phát triển công nghiệp dữ liệu, từ kinh nghiệm các nước khai thác dữ liệu số thúc đẩy phát triển kinh tế, GS. Trần Thọ Đạt cho biết ở một số nước như Trung Quốc đã đưa vào đo lường ngành công nghiệp dữ liệu. Dữ liệu trở thành hàng hóa được định giá, giao dịch trên thị trường.
Tại tọa đàm về khai mở tiềm năng dữ liệu số tổ chức mới đây, ông Nguyễn Trọng Khánh, Trưởng Phòng hạ tầng và dữ liệu số, Cục Chuyển đổi số quốc gia, đã phân tích về bốn giai đoạn mà dữ liệu quốc gia đã trải qua. Trong đó, ở giai đoạn hiện nay, dữ liệu đang có vai trò làm nền tảng chuyển đổi số quản trị công và phát triển kinh tế số, xã hội số.
Đối với Việt Nam, theo khuyến nghị của ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chính sách và Phát triển truyền thông, để có kho dữ liệu tập trung, về mặt chính sách, điểm mấu chốt là làm thế nào tập trung được dữ liệu, khắc phục tình trạng phân mảnh, không tạo độ lớn về dữ liệu.
Nhằm khai mở tiềm năng, nâng cao chuỗi giá trị dữ liệu, cần có chiến lược quốc gia thống kê về dữ liệu trong đó trọng tâm là kết nối và tạo ra các bộ dữ liệu dùng chung. Chiến lược sẽ bao hàm cả việc tạo ra văn hóa tạo lập dữ liệu, kết nối và đưa dữ liệu vào khai thác.
Hiện nay, Việt Nam đã có danh mục dữ liệu mở. Bộ Thông tin và Truyền thông đang phối hợp với các bộ ngành thúc đẩy xác lập các cơ sở dữ liệu ưu tiên.
ƯU TIÊN PHÁT TRIỂN DỮ LIỆU SỐ CHO NỀN KINH TẾ SỐ
Vai trò của dữ liệu số ngày càng rõ nét, quan trọng hơn, thể hiện ở việc Ủy ban Quốc gia về Chuyển đổi số chọn năm 2023 là “năm dữ liệu số quốc gia”, tạo ra giá trị mới từ dữ liệu với mục tiêu xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia, thúc đẩy chuyển đổi số.
Tại phiên họp thứ 7 của Ủy ban Quốc gia về Chuyển đổi số, tổng kết hoạt động năm 2023 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2024, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Ủy ban, nhấn mạnh: chuyển đổi số năm 2024 là phát triển kinh tế số với bốn trụ cột: công nghiệp công nghệ thông tin, số hóa các ngành kinh tế, quản trị số, dữ liệu số- động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.
Phát triển kinh tế số phải lấy tri thức và dữ liệu số làm yếu tố sản xuất chủ yếu, công nghệ số làm động lực cốt lõi và hạ tầng số hiện đại làm nền tảng.
Phát triển kinh tế số một cách tổng thể, toàn diện, nhưng phải ưu tiên chất lượng hơn là chạy theo số lượng; tập trung vào bốn ưu tiên chính trong đó có phát triển dữ liệu số là yếu tố sản xuất then chốt trong sự phát triển của nền kinh tế số.
"Mô hình tăng trưởng kinh tế truyền thống cần có vốn, lao động, tài nguyên. Chuyển sang phát triển nền kinh tế số, chúng ta phải có vốn mới (công nghệ tài chính), lao động mới (robot thông minh, in 3D…), tài nguyên mới (dữ liệu số, điện toán đám mây, công nghệ mới như AI)", Thủ tướng phân tích.
Tháng 10/2023, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 175/NQ-CP phê duyệt Đề án Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Đây là trung tâm dữ liệu do Chính phủ xây dựng, quản lý, khai thác và vận hành; tích hợp, đồng bộ, lưu trữ, chia sẻ, phân tích, khai thác, điều phối dữ liệu của các cơ quan nhà nước theo quy định nhằm hình thành kho dữ liệu về con người và kho dữ liệu tổng hợp từ các cơ sở dữ liệu quốc gia...
Nội dung đầy đủ của bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7 8-2024 phát hành ngày 12-25/02/2024. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Tổng Bí thư Tô Lâm: Tái cơ cấu nền kinh tế, nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu
Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về một chiến lược cụ thể nhằm tái cơ cấu nền kinh tế, đồng thời chỉ đạo cần "cởi trói" tư duy cũ, gắn kết chặt chẽ giữa thương mại với chuyển giao công nghệ để xây dựng nền kinh tế tự chủ trong kỷ nguyên mới.
Thủ tướng: Phản ứng linh hoạt, kịp thời, tuyệt đối không để thiếu xăng dầu, năng lượng
Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu tuyệt đối không để thiếu hụt xăng dầu trong mọi tình huống; đồng thời nhấn mạnh phương châm “phản ứng linh hoạt, kịp thời” bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia.
Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị Qatar sớm triển khai các thỏa thuận hợp tác năng lượng
Sáng 17/3, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tiếp Đại sứ Nhà nước Qatar tại Việt Nam Khalid Ali Abdullah Abel, trao đổi về tình hình khu vực Trung Đông và các định hướng thúc đẩy hợp tác song phương thời gian tới.
Tổng kết công tác chuẩn bị và tổ chức Đại hội XIV: Khẳng định dấu ấn đổi mới, bài bản và trách nhiệm
Sáng 17/3, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Hội nghị tổng kết công tác chuẩn bị, tổ chức, phục vụ Đại hội XIV được tổ chức. Hội nghị đã đánh giá toàn diện các khâu từ xây dựng văn kiện, nhân sự đến tổ chức phục vụ, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm và đề ra yêu cầu tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội.
Việt Nam – Trung Quốc thúc đẩy hợp tác thực chất, ưu tiên kết nối đường sắt và mở rộng thương mại
Việt Nam – Trung Quốc nhất trí củng cố tin cậy chiến lược, nâng cao hiệu quả hợp tác thực chất, trong đó ưu tiên kết nối hạ tầng, đặc biệt là các dự án đường sắt, đồng thời thúc đẩy thương mại cân bằng và mở rộng thị trường nông sản.
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam tháng 2/2026](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/03/06/ed5df1ed91b448eab0317c050609f0f2-74021.png?w=1050&h=630&mode=crop)
