Lo ngại xung đột Iran lan rộng, nhiều nước kêu gọi nối lại đàm phán

Căng thẳng tiếp tục bị đẩy lên cao khi Iran tuyên bố sẽ đáp trả mạnh sau khi lãnh tụ tối cao nước này, đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei, chết trong cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Vào sáng Chủ nhật (1/3), một vụ nổ lớn làm rung chuyển Tehran, khi quân đội Israel cho biết đang nhắm mục tiêu vào khu vực trung tâm thủ đô Iran. Tuyên bố này được đưa ra một ngày sau khi Israel nói rằng đã mở đường tiến tới Tehran. Về phần mình, Iran tiếp tục chiến dịch đáp trả, trong khi Qatar, Kuwait và Bahrain cho biết đã đánh chặn nhiều tên lửa từ Iran.

Oman, quốc gia đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán hạt nhân gần đây giữa Tehran và Washington, cho biết một tàu chở dầu tại eo biển Hormuz chiến lược đã bị tấn công. Cảng Duqm của nước này - nơi Hải quân Mỹ sử dụng làm đầu mối hậu cần và có khả năng tiếp nhận tàu sân bay - cũng trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.

Cái chết của ông Khamenei - người chưa chỉ định người kế nhiệm - nhiều khả năng sẽ đẩy tương lai chính trị của Iran vào bất định và làm gia tăng lo ngại xung đột lan rộng trong khu vực.

Nỗi lo này tiếp tục bị đẩy lên cao vào ngày 1/3, khi Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey cho biết tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã bay cách một nhóm khoảng 300 binh sĩ Anh tại Bahrain chỉ vài trăm mét.

Theo ông Healey, hai tên lửa cũng được phóng theo hướng Cyprus, nơi Anh đặt các căn cứ quân sự.

“London không cho rằng Cyprus là mục tiêu bị nhắm trực tiếp, nhưng diễn biến này cho thấy mối đe dọa từ các đòn đáp trả của Iran đang gia tăng trên toàn khu vực”, ông Healey phát biểu với hãng tin Sky News.

Bộ trưởng Quốc phòng Anh cũng cho biết các máy bay của Anh sẽ đánh chặn bất kỳ tên lửa hoặc máy bay không người lái nào của Iran mà nước này phát hiện.

Trước đó, vào thứ Bảy (28/2), Mỹ và Israel đã mở cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran. 

Bộ trưởng ngoại giao của 27 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã họp khẩn trong ngày Chủ nhật để thảo luận tình hình Iran và bước đi tiếp theo của khối.

“Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các nước láng giềng có nguy cơ đẩy khu vực vào một cuộc chiến rộng lớn hơn. Điều quan trọng lúc này là xung đột không được lan rộng thêm và Tehran cần sớm đưa ra lựa chọn”, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại EU, bà Kaja Kallas, phát biểu trước cuộc họp.

Trong tuyên bố chung sau cuộc họp, các nước EU kêu gọi các bên tham chiến “kiềm chế tối đa”, bảo vệ dân thường và tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế, gồm Hiến chương Liên hiệp quốc và luật nhân đạo quốc tế.

Cùng ngày, Giáo hoàng Leo XIV bày tỏ quan ngại sâu sắc trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, đồng thời kêu gọi các bên chặn đà leo thang bạo lực trước khi tình hình trở nên không thể cứu vãn.

Trước đó, tại cuộc họp Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc vào thứ Bảy, Tổng thư ký Liên hiệp quốc Antonio Guterres cùng nhiều quốc gia cũng kêu gọi chấm dứt các cuộc tấn công và nối lại đàm phán nhằm ngăn xung đột lan rộng trong khu vực. Ông Guterres cảnh báo rằng nếu không thể kiềm chế đà leo thang, thế giới có thể đối mặt với một cuộc xung đột lớn hơn, gây hậu quả nghiêm trọng đối với dân thường và ổn định khu vực.

Trong bối cảnh không muốn làm quan hệ vốn đã căng thẳng với chính quyền Tổng thống Trump thêm phức tạp, nhiều quốc gia - trong đó có một số nước Trung Đông - tránh đưa ra bình luận.

Vào Chủ nhật, ông Anwar Gargash, cố vấn của Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), kêu gọi Iran hành xử lý trí và có trách nhiệm với các nước láng giềng trước khi vòng xoáy cô lập và leo thang tiếp tục lan rộng.

Trong khi đó, một nhà ngoại giao Saudi Arabia cho biết Riyadh đã gửi thông điệp riêng tới Tehran, đề nghị Iran không tấn công vào vương quốc này. Saudi Arabia cũng cho biết đã ghi nhận các vụ tấn công dường như nhằm vào thủ đô Riyadh và khu vực miền Đông trong ngày thứ Bảy, dù chưa có báo cáo về thương vong.