Nâng hạng đến gần, sắp có ít nhất 13.000 tỷ vốn ngoại đổ vào chứng khoán Việt Nam?

Chứng khoán Mirae Asset vừa công bố báo cáo cập nhật triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán trong đó nhấn mạnh: Thông tư 08/TT-Bộ Tài chính đã tạo cú hích khơi thông điểm nghẽn cuối cùng với kỳ vọng đáp ứng yêu cầu đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026 của FTSE Russell. 

Theo lịch trình, FTSE Russell sẽ tái phân loại Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp trong Bộ chỉ số cổ phiếu toàn cầu FTSE (FTSE Global Equity Index Series – GEIS) và các chỉ số liên quan, có hiệu lực từ đợt rà soát bán niên tháng 9/2026, với điều kiện có đánh giá giữa kỳ vào tháng 3/2026. Đồng thời loại Việt Nam khỏi Bộ chỉ số FTSE Frontier vào tháng 9/2026.

Theo báo cáo của FTSE Russell vào tháng 11/2025, cho rằng việc đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026 nhằm đánh giá mức độ tiến triển trong việc tạo điều kiện tiếp cận các nhà môi giới toàn cầu (Global Brokers), yếu tố then chốt để hỗ trợ việc các quỹ mô phỏng chỉ số một cách hiệu quả.

Ngày 03/02/2026, Bộ Tài Chính ban hành Thông tư 08/TT-BTC Cho phép nhà đầu tư nước ngoài không cư trú có thể đặt lệnh thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đóng vai trò đại diện (Global Markets) mà không phải mở tài khoản giao dịch tại các công ty chứng khoán trong nước.

"Việt Nam hiện tại đang bước vào giai đoạn của đợt đánh giá rà soát tháng 3, vì vậy chúng tôi cho rằng Thông tư 08/TT-BTC đã tạo cú hích khơi thông điểm nghẽn cuối cùng với kỳ vọng đáp ứng yêu cầu đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026", Mirae Asset kỳ vọng.

Tính đến tháng 2/2026, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam đạt hơn 352 tỷ USD. Với 0,62% tổng tỷ trọng phân bổ như trên, ước tính thị trường chứng khoán Việt Nam có thể nhận khoảng 500 triệu đến 1 tỷ USD từ các quỹ đầu tư mô phỏng theo chỉ số của FTSE Russell.

Ngoài ra, dòng tiền ngoại chảy vào Việt Nam không những đến từ những quỹ sử dụng chỉ số làm tham chiếu, mà còn thu hút những dòng vốn ngoại khác khi thị trường nâng hạng.

Để được vào danh sách của FTSE GEIS, cổ phiếu cần đạt nhiều điều kiện như sau: Thuộc phân loại thị trường trong 3 nhóm developed, advanced emerging và secondary emerging; Cổ phiếu có free float (tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng) >5%, nếu từ 5% trở xuống doanh nghiệp cần có quy mô vốn hóa lớn, phải cao hơn 10 lần ngưỡng thêm mới của khu vực.

Đối với khu vực Châu Á - Thái Bình Dương không bao gồm Trung Quốc và Nhật Bản, ngưỡng thêm mới theo vốn hóa đầu tư được là 0,050% của chỉ số vốn hóa nhỏ khu vực (Small Cap Index), đồng thời FTSE áp dụng mức sàn tối thiểu tuyệt đối là 150 triệu đô la Mỹ để được thêm mới.

Ngoài ra, những quy định liên quan tới tỷ lệ cổ phiếu còn có thể được nhà đầu tư nước ngoài mua, tính theo tỷ lệ so với giới hạn sở hữu nước ngoài của công ty (Foreign Ownership Limit – FOL).

Thanh khoản đạt chuẩn vào các kỳ rà soát bán niên tháng 3 và tháng 9, dựa trên trung vị khối lượng giao dịch hàng ngày theo từng tháng, không bị cảnh báo/kiểm soát, có giao dịch liên tục không <60 ngày không giao dịch trong 12 tháng gần nhất.

Dựa trên dữ liệu tại thời điểm kết thúc phiên thứ ba, ngày 31/12/2024, FTSE Global All Cap Index đã có danh sách sàng lọc đủ điều kiện theo tiêu chí đưa ra. Tuy nhiên, danh sách chính thức cuối cùng các chứng khoán Việt Nam đủ điều kiện được phân bổ vào chỉ số sẽ được công bố trước kỳ rà soát bán niên FTSE GEIS tháng 9/2026.

Theo thống kê của Mirae Asset, có một vài quỹ ETF sử dụng FTSE Global All Cap, FTSE Emerging All Cap, FTSE All-World, FTSE Emerging làm tham chiếu, giả sử với tỷ trọng phân bổ ở từng nhóm, Việt Nam có thể nhận đầu tư ước tính khoảng 505,74 triệu USD hơn 13.273 tỷ đồng.

Trên thực tế, quy mô dòng vốn có thể lớn hơn do còn có thêm dòng vốn từ các quỹ ETF mô phỏng chỉ số và các dòng vốn ngoại khác.

Đối với MSCI, theo báo cáo của MSCI vào tháng 6 năm 2025 về việc đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu, Việt Nam hiện tại thuộc nhóm MSCI Frontier Markets Index. Theo đánh giá của MSCI, Việt Nam còn nhiều hạn chế liên quan tới hệ thống thanh toán bù trừ, chưa phát triển thị trường ngoại hối, cũng như các hoạt động liên quan tới giao dịch bán khống.

Tuy nhiên, các quy định về những quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài, minh bạch thông tin, sở hữu nhà đầu tư nước ngoài đang dần được cải thiện trước những quy định mới được ban hành như: Thông tư 03/2025/TT–NHNN quy định mở tài khoản VND đầu tư gián tiếp cho nhà đầu tư nước ngoài, Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi NĐ 155/2020/NĐ-CP về bảo đảm quyền cổ đông ngoại trong mua, bán cổ phiếu, Thông tư 08/TT – BTC cho phép nhà đầu tư nước ngoài không cần mở tài khoản trong nước, giao dịch thông qua mô hình Global Brokers.

Theo đó, Mirae Asset kỳ vọng Việt Nam có thể được MSCI đánh giá thêm vào danh sách Watchlist nhằm xem xét nâng hạng lên thị trường mới nổi (Emerging) vào kỳ đánh giá tiếp theo vào tháng 6/2026 hoặc tháng 6/2027, và xa hơn là mục tiêu nâng hạng trong năm 2028