Ba kịch bản xung đột tại Iran và ảnh hưởng tới thị trường chứng khoán Việt Nam

Xung đột Mỹ, Israel - Iran đang tiếp tục gây ra biến động mạnh trên thị trường tài chính toàn cầu và đỉnh điểm trong phiên ngày 9/3  giá dầu Brent đã có thời điểm gần chạm mốc 120 USD/thùng. Đóng cửa Vn-Index bay màu hơn 100 điểm với hơn 200 mã giảm kịch sàn. Bước sang phiên giao dịch hôm nay, thị trường bật lên phục hồi theo quán tính nhưng cổ phiếu dầu khí đang bị bán tháo ồ ạt khi giá dầu quay đầu giảm.

Bên cạnh tác động lên tâm lý nhà đầu tư, diễn biến của cuộc chiến tại khu vực Trung Đông đang tiềm ẩn nhiều rủi ro đến ổn định vĩ mô, cũng như triển vọng của thị trường chứng khoán thông qua 2 biến số chính là giá dầu và chỉ số Dollar index (DXY).

Cụ thể, trong cập nhật triển vọng thị trường vừa phát đi, Chứng khoán KBSV cho rằng việc giá dầu và chỉ số DXY tăng mạnh vài phiên gần đây đang gây áp lực kép lên chính sách tiền tệ nới lỏng trong nước khi rủi ro lạm phát và tỷ giá quay trở lại. Áp lực tăng lãi suất gia tăng - vốn đang diễn ra từ đầu quý 4 năm ngoái, là rủi ro đáng chú ý nhất với triển vọng thị trường chứng khoán Việt Nam trong trung hạn.

Điều này có phần tương đồng với giai đoạn 2022, khi cuộc xung đột Nga - Ukraine gây ra đứt gãy chuỗi cung ứng, giá hàng hóa và DXY tăng mạnh, hệ quả là thị trường chứng khoán Việt Nam lao dốc.

Mặc dù vậy, KBSV cho rằng cuộc chiến lần này mặc dù khó có khả năng kéo dài nhưng mức độ tác động lại có phần lớn và khó lường hơn.

Để giúp nhà đầu tư đánh giá được phần nào diễn biến và tác động lên thị trường chứng khoán, KBSV đưa ra 3 kịch bản chính của cuộc xung đột, tương ứng với mức độ ảnh hưởng lên thị trường chứng khoán như sau:

Kịch bản 1 (xác suất 30%): Căng thẳng được đẩy lên cao trào chỉ trong khoảng 2 tuần, trước khi hạ nhiệt - giá dầu lên vùng quanh 120 USD/thùng trước khi quay đầu điều chỉnh, dần quay xuống vùng dưới 70-80 USD/thùng như trước khi cuộc xung đột xảy ra.

Kịch bản này chỉ có thể trở thành hiện thực nếu các bên sớm nhận thức được những tác động kiệt quệ về kinh tế và đời sống. Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz dưới sự giám sát của bên thứ ba để đổi lại một số lợi ích từ phía Mỹ. Trong kịch bản này, VN-Index có thể sẽ sớm xác lập được vùng đáy tại quanh ngưỡng 1580 điểm trước khi quay lại xu hướng hồi phục tích cực.

Kịch bản 2 (xác suất 60%): Căng thẳng có thể kéo dài đến khoảng 4 tuần - giá dầu lên vùng 130-140 USD/thùng, neo ở vùng cao rồi mới dần hạ nhiệt xuống dưới 100 USD/thùng. Dù không bên nào hoàn toàn giành được phần thắng trong kịch bản này nhưng đều cảm nhận được sự sa lầy và những hậu quả của nó. Các bên sẽ tìm cách rút lui thông qua việc tuyên bố đã đạt được những mục tiêu nhất định.

Chính vì sự không rõ ràng về điểm kết thúc của cuộc chiến, giá dầu sẽ cần thời gian lâu hơn để giảm xuống vùng giá “bình thường” như trước. Những tác động đến kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán sẽ kéo dài hơn và VN-Index có thể giảm về vùng điểm 1480-1500 điểm, tích lũy trong 1 khoảng thời gian nhất định rồi mới có thể dần hồi phục.

Kịch bản 3 (xác suất 10%): Căng thẳng kéo dài hơn 1 tháng - giá dầu có thể chạm tới, thậm chí vượt 150 USD/thùng và duy trì ở vùng cao trong thời gian dài. Trong kịch bản này, không loại trừ khả năng Mỹ sẽ đưa bộ binh vào tham chiến để giải cứu tù binh hoặc đánh chiếm các cơ sở hạt nhân của Iran dẫn đến 1 cuộc chiến sa lầy và tiêu hao.

Hiện khả năng này được đánh giá ít có khả năng xảy ra do Mỹ cũng hiểu sự phức tạp về địa hình và dân số đông đảo của Iran. Trong kịch bản này, rủi ro thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào chu kỳ giảm giá trung hạn cần được tính đến do các bất ổn về vĩ mô đặc biệt là trên phương diện lạm phát và lãi suất.

Sau một nhịp hồi phục ngắn hạn mang tính kỹ thuật tại quanh 1500 điểm, VN-Index có thể tiếp tục xu hướng giảm và rơi xuống vùng điểm dưới 1400 rồi mới tạo được vùng đáy trung hạn.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích khối khách hàng của Chứng khoán Yuanta: Với bối cảnh hiện tại, khả năng cao thị trường có thể cân bằng trở lại ngay trong tuần này. Trong kịch bản xấu nhất, vùng hỗ trợ được nhìn nhận quanh 1.550 – 1.600 điểm trước khi hồi phục trở lại. Ở mặt bằng định giá hiện nay, P/E năm 2026 khoảng gần 12 lần, thậm chí có thể lùi xuống dưới 11 lần, tương đương vùng đáy của thị trường. Vì vậy khả năng thị trường sớm tìm lại trạng thái cân bằng là khá cao.

Đối với giá dầu, hiện có hai kịch bản chính. Nếu căng thẳng địa chính trị chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, giá dầu có thể dao động trong vùng 100 – 120 USD/thùng. Trong kịch bản tiêu cực hơn, giá dầu thậm chí có thể tiến tới 200 USD/thùng, dù khả năng này được đánh giá là không quá lớn.