Nga củng cố vị thế trên thị trường lương thực toàn cầu

Trong báo cáo mới công bố, Viện Hàn lâm Khoa học Nga nhận định Nga tiếp tục là một chủ thể then chốt của thị trường nông nghiệp toàn cầu, xét theo tổng khối lượng xuất khẩu vật chất. Không chỉ giữ vững vị thế, Nga còn gia tăng ảnh hưởng tại nhiều phân khúc hàng hóa cụ thể.

LÚA MÌ THỐNG LĨNH, CHĂN NUÔI TRỖI DẬY

Trong niên vụ nông nghiệp 2025/2026, Nga được kỳ vọng sẽ tiếp tục đứng đầu thế giới về xuất khẩu lúa mì, qua đó khẳng định vai trò là nhà cung cấp lớn nhất đối với mặt hàng lương thực chiến lược này.

Bên cạnh lúa mì, Nga cũng đạt thứ hạng cao ở nhiều loại ngũ cốc khác: đứng thứ ba thế giới về xuất khẩu lúa mạch đen, thứ tư về lúa mạch và thứ sáu về ngô. Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, những con số này cho thấy mức độ ổn định cũng như sự đa dạng hóa ngày càng rõ nét trong cơ cấu xuất khẩu ngũ cốc của Nga.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực cây trồng, vị thế của Nga trên thị trường toàn cầu còn được củng cố mạnh mẽ trong phân khúc sản phẩm chăn nuôi. Dự kiến Nga sẽ lọt vào nhóm các quốc gia xuất khẩu thịt lợn lớn nhất thế giới, đứng ở vị trí thứ bảy.

Đối với thịt gia cầm, Nga tiến sát nhóm mười nhà xuất khẩu hàng đầu toàn cầu, với vị trí thứ chín. Trong lĩnh vực sữa, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực là phô mai và bơ. Theo dự báo, Nga có thể xếp thứ tám thế giới về xuất khẩu phô mai và thứ mười một về xuất khẩu bơ. Chỉ vài năm trước, những vị trí này vẫn được xem là khó đạt tới, phản ánh chiều sâu của những chuyển biến mang tính cấu trúc trong tổ hợp công nghiệp - nông nghiệp của nước này.

Vị thế dẫn đầu của Nga trên thị trường lương thực toàn cầu là kết quả của nhiều yếu tố tích lũy trong thời gian dài. Một trong những động lực quan trọng nhất là làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào nông nghiệp kể từ sau năm 2014, khi các chương trình thay thế nhập khẩu được triển khai và sự hỗ trợ của nhà nước dành cho khu vực nông nghiệp được mở rộng - tờ báo Prad cho biết.

Các chính sách trợ cấp tín dụng, phát triển hệ thống thủy lợi, hiện đại hóa máy móc nông nghiệp và ứng dụng công nghệ canh tác tiên tiến đã góp phần nâng cao năng suất, đồng thời giảm đáng kể chi phí sản xuất.

Trong lĩnh vực ngũ cốc, những nỗ lực này giúp Nga duy trì các vụ mùa ổn định với sản lượng cao, ngay cả trong bối cảnh rủi ro khí hậu và những biến động bất lợi của môi trường bên ngoài.

TÀI NGUYÊN, CHI PHÍ VÀ DỊCH CHUYỂN THỊ TRƯỜNG

Yếu tố địa lý cũng đóng vai trò then chốt. Nga sở hữu nguồn tài nguyên đất đai và nước dồi dào, tạo ra lợi thế cạnh tranh tự nhiên so với nhiều quốc gia xuất khẩu khác.

Kết hợp với chi phí năng lượng và logistics nội địa tương đối thấp, Nga có thể đưa ra mức giá xuất khẩu hấp dẫn, đặc biệt phù hợp với nhu cầu của các thị trường đang phát triển.

Song song với đó, việc phát triển hạ tầng cảng biển và các hành lang xuất khẩu, trước hết tại khu vực Biển Đen và Biển Azov, cùng với việc tái định hướng một phần dòng hàng sang các tuyến phía Đông, đã góp phần mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận thị trường của nông sản Nga.

Một điểm nhấn quan trọng trong chiến lược xuất khẩu của Nga là sự thay đổi về thị trường tiêu thụ. Phần lớn tăng trưởng xuất khẩu tập trung vào các quốc gia được coi là “thân thiện”, bao gồm các nước thuộc Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (SNG), châu Phi và châu Á.

Đây là những khu vực có dân số tăng nhanh, phụ thuộc lớn vào nhập khẩu lương thực và nhạy cảm với biến động giá. Ngũ cốc và thực phẩm Nga được ưa chuộng nhờ sự kết hợp giữa giá cả cạnh tranh, khối lượng lớn và độ ổn định của nguồn cung.

Đáng chú ý, Nga ngày càng không chỉ đóng vai trò là nhà cung cấp nguyên liệu thô mà còn tham gia vào các chương trình lương thực dài hạn, qua đó củng cố hình ảnh một đối tác đáng tin cậy.

Theo đánh giá của các nhà khoa học, việc gia tăng xuất khẩu thịt và các sản phẩm sữa cho thấy Nga đang từng bước chuyển dịch từ mô hình xuất khẩu chủ yếu dựa vào nguyên liệu thô sang xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Xu hướng này giúp giảm mức độ phụ thuộc vào biến động giá ngũ cốc trên thị trường thế giới, đồng thời nâng cao tính bền vững của toàn bộ tổ hợp công nghiệp - nông nghiệp.

Tổng thể các yếu tố trên cho thấy vị thế của Nga trong thương mại lương thực toàn cầu không mang tính ngắn hạn hay thời điểm, mà có nền tảng mang tính hệ thống. Nga đã xây dựng được một mô hình phát triển nông nghiệp kết hợp giữa sản xuất quy mô lớn, sự hỗ trợ của nhà nước, định hướng xuất khẩu rõ ràng và khả năng thích ứng với những thay đổi của môi trường địa chính trị. Chính điều này tạo nền tảng để Nga tiếp tục duy trì và mở rộng sự hiện diện trên thị trường lương thực thế giới trong trung hạn.