Ngân hàng số: Cuộc cách mạng thanh toán QR tại Việt Nam

Trong chuyến du lịch Trung Quốc dịp 30/4, L.H.Quang, một du khách đến từ Hà Nội, gần như không phải dùng tiền mặt. Điều khiến anh ấn tượng là có thể thanh toán trực tiếp bằng VCB Digibank tại các cửa hàng địa phương mà không cần đổi trước Nhân dân tệ.

ĐIỆN THOẠI THAY VÍ TIỀN

“Đi Trung Quốc nhưng không kịp đổi tiền Nhân dân tệ, tôi mở VCB Digibank và quét QR thanh toán trực tiếp từ tài khoản tại Việt Nam. Giao dịch xử lý nhanh, tôi không phải mang theo tiền mặt hay lo đổi ngoại tệ”, anh Quang kể. Theo anh, việc quét QR trực tiếp khá thuận tiện, nhiều cửa hàng còn áp dụng ưu đãi cho các giao dịch đầu tiên, tương tự trải nghiệm thanh toán số đang phổ biến tại Việt Nam.

Vài năm trước, trải nghiệm này vẫn còn khá xa lạ với nhiều người dùng Việt. Nhưng cùng với sự phát triển của thanh toán QR và kết nối xuyên biên giới, điện thoại đang dần thay thế cả ví tiền trong nhiều chuyến đi.

Tại châu Á, QR đang trở thành một trong những phương thức chi trả phát triển nhanh nhất. Ở Việt Nam, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Vietcombank cũng tham gia làn sóng này thông qua OneQR và QR Outbound, cho phép khách hàng quét mã trực tiếp từ tài khoản trong nước tại nhiều điểm chấp nhận ở nước ngoài.

Từ quán cà phê, cửa hàng tiện lợi đến chợ dân sinh, mã QR đang trở thành hình thức thanh toán quen thuộc của người Việt. Các giao dịch tài chính vì thế cũng diễn ra tự nhiên hơn, liền mạch hơn trong đời sống hàng ngày.

NGÂN HÀNG GẮN VỚI ĐỊNH DANH SỐ

Nếu QR đang thay đổi thói quen thanh toán, thì VNeID và định danh điện tử lại mở ra một bước chuyển mới của ngân hàng số.

Đại diện Vietcombank - ngân hàng đứng đầu hệ thống cho biết gần đây đã hoàn tất lượng lớn khoản vay trực tuyến bằng xác thực VNeID và ký số từ xa, khách hàng không cần gặp trực tiếp nhân viên ngân hàng. Những thủ tục vốn phải dùng nhiều giấy tờ và ký tá trực tiếp nay được rút gọn còn vài bước xác thực điện tử trên ứng dụng.

Trong vài năm gần đây, Vietcombank là một trong những ngân hàng tiên phong triển khai xác thực sinh trắc học qua CCCD gắn chip, tích hợp VNeID, chữ ký số từ xa và các giải pháp xác thực nâng cao như SoftOTP. Đến cuối năm 2025, ngân hàng đã thu thập sinh trắc học cho hơn 15 triệu khách hàng, khoảng 2,5 triệu tài khoản liên kết an sinh xã hội qua VNeID và giải ngân khoảng 8.350 tỷ đồng thông qua ký số cá nhân.

Xu hướng này đang diễn ra tại nhiều quốc gia trên thế giới. Ấn Độ kết nối Aadhaar với UPI để xây dựng hệ sinh thái tài chính số quy mô lớn, Singapore tích hợp Singpass với các dịch vụ ngân hàng và thanh toán, còn Brazil phát triển Pix thành hạ tầng thanh toán tức thời toàn quốc. Điểm chung của các mô hình này là ngân hàng ngày càng gắn sâu hơn với dữ liệu và định danh số quốc gia.

Song song với các giao dịch online, trải nghiệm tại quầy cũng đang được số hóa mạnh hơn. Với VCB Tablet, khách hàng có thể thao tác trực tiếp trên thiết bị số thay cho nhiều quy trình giấy tờ truyền thống, giúp rút ngắn thời gian giao dịch và đồng bộ dữ liệu ngay tại quầy.

Năm 2026, VCB Tablet trở thành sản phẩm duy nhất của Việt Nam lọt vào vòng chung kết hạng mục Digital Innovation tại ASEAN Digital Awards. Đây cũng là một trong những dấu ấn cho thấy chuyển đổi số của Vietcombank không chỉ diễn ra trên ứng dụng điện thoại, mà xuyên suốt toàn bộ hành trình phục vụ khách hàng.

Ở góc độ đời sống, những thay đổi ấy hiện diện qua nhiều khoảnh khắc rất quen thuộc: một phụ huynh đóng học phí cho con trên điện thoại giữa giờ tan tầm, một khách hàng xác thực giao dịch bằng sinh trắc học chỉ trong vài giây, hay nhiều người trẻ mở sổ tiết kiệm online ngay trong đêm để “đu idol”, săn mã tham gia gameshow Quán Nhà Haha - nơi câu chuyện về kết nối trải nghiệm tài chính với văn hóa, ẩm thực và nhịp sống hiện đại trở thành chủ đề được bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội gần đây.

Chuyển đổi số trên nền một ngân hàng lớn

Điều đáng chú ý trong hành trình chuyển đổi số của Vietcombank không nằm ở một sản phẩm riêng lẻ, mà ở quy mô triển khai và mức độ phổ cập tới người dùng. Năm 2025, gần 99% giao dịch bán lẻ của ngân hàng được thực hiện qua kênh số; hệ sinh thái số xử lý khoảng 1,17 tỷ giao dịch với tổng giá trị khoảng 14,7 triệu tỷ đồng và gần 18 triệu khách hàng hoạt động trên VCB Digibank.

Để đáp ứng quy mô đó, Vietcombank từng bước xây dựng hệ sinh thái số gồm VCB Digibank, VCB DigiBiz, VCB CashUp, VCB Online Lending cùng các nền tảng iCare, iSchool cho lĩnh vực y tế, giáo dục. Một cột mốc quan trọng trong quá trình này là việc ngân hàng go-live thành công hệ thống Core Banking năm 2020 - nền tảng được xem là “trái tim” của chuyển đổi số ngân hàng hiện đại.

Từ nền móng này, Vietcombank tiếp tục mở rộng theo hướng dữ liệu và AI, tích hợp big data và các mô hình dự báo hiện đại vào quản trị, kinh doanh và quản trị rủi ro. Đây cũng là hướng đi mà nhiều ngân hàng quốc tế như DBS, JPMorgan hay BBVA đang theo đuổi: chuyển đổi số không chỉ để giao dịch nhanh hơn, mà còn để vận hành hiệu quả hơn, thông minh hơn và an toàn hơn.

Điểm đặc biệt của Vietcombank nằm ở chỗ quá trình chuyển đổi số diễn ra trên nền một ngân hàng có quy mô tài sản, dữ liệu, khách hàng và yêu cầu an toàn thuộc nhóm lớn nhất Việt Nam, nhưng vẫn duy trì hiệu quả kinh doanh, độ ổn định và chất lượng tài sản hàng đầu hệ thống.

Ngân hàng số có thể bắt đầu từ một cú quét QR hay một lần xác thực bằng VNeID. Nhưng điều tạo nên khác biệt lâu dài là khả năng duy trì sự tiện lợi, an toàn và ổn định ở quy mô hàng triệu khách hàng mỗi ngày.