"Ngừng tuyển con người"? Thung lũng Silicon đối mặt nỗi lo AI xóa sổ việc làm

Các lãnh đạo công nghệ tại Thung lũng Silicon đang trấn an người lao động rằng AI sẽ tạo ra cơ hội mới, nhưng đồng thời né tránh câu hỏi then chốt: trí tuệ nhân tạo sẽ lấy đi bao nhiêu việc làm. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp viện dẫn AI để cắt giảm nhân sự, nỗi lo về một cuộc khủng hoảng việc làm đang hiện hữu rõ nét hơn bao giờ hết...

Ngày càng nhiều công ty trực tiếp viện dẫn trí tuệ nhân tạo khi công bố cắt giảm việc làm. Ảnh: AFP/File
Ngày càng nhiều công ty trực tiếp viện dẫn trí tuệ nhân tạo khi công bố cắt giảm việc làm. Ảnh: AFP/File

Tại HumanX - hội nghị công nghệ kéo dài bốn ngày ở San Francisco, quy tụ khoảng 6.500 nhà đầu tư, doanh nhân và lãnh đạo doanh nghiệp - bầu không khí được định hình ngay từ lối vào với dòng quảng cáo gây chú ý: “Ngừng tuyển con người.”

Trên sân khấu chính, bà May Habib, Giám đốc điều hành nền tảng AI Writer, cho biết các lãnh đạo doanh nghiệp trong danh sách Fortune 500 đang trải qua một “cơn hoảng loạn tập thể” trước làn sóng AI.

Nỗi lo này không phải vô căn cứ. Ngày càng nhiều công ty trực tiếp nhắc đến AI khi công bố cắt giảm nhân sự. Salesforce đã sa thải 4.000 nhân viên hỗ trợ khách hàng và cho biết AI hiện đảm nhận 50% khối lượng công việc của bộ phận này.

Trong khi đó, Jack Dorsey - lãnh đạo Block - cũng thông báo kế hoạch cắt giảm gần một nửa nhân sự công ty, viện dẫn các “công cụ trí tuệ” đã làm thay đổi căn bản cách doanh nghiệp vận hành.

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình với lập luận này. Một số nhà kinh tế cho rằng nhiều doanh nghiệp đang lấy AI làm cái cớ cho những đợt sa thải thực chất xuất phát từ tuyển dụng quá mức trong giai đoạn trước hoặc nhu cầu tiết giảm chi phí để chuẩn bị cho các khoản đầu tư lớn vào hạ tầng công nghệ.

Sam Altman, CEO OpenAI, từng gọi hiện tượng này là “AI-washing” - tức gắn mác AI để biện minh hoặc đánh bóng hình ảnh. Nhiều diễn giả tại HumanX cũng cho rằng AI đang bị sử dụng như một lý do thuận tiện cho cắt giảm lao động, dù chính họ vẫn dự báo làn sóng thay đổi lớn đang đến gần.

Ông Matt Garman, CEO Amazon Web Services, nhận định AI sẽ “thay đổi mọi công ty, mọi công việc và mọi cách thức con người làm việc”.

Cuộc tranh luận vì thế ngày càng gay gắt. Hai năm trước, CEO Nvidia Jensen Huang từng tuyên bố mục tiêu cuối cùng là khiến “không ai còn phải lập trình”.

Ông Andrew Ng, nhà sáng lập nền tảng đào tạo DeepLearning.AI, phản bác mạnh mẽ rằng đây có thể là “một trong những lời khuyên nghề nghiệp tệ nhất từng được đưa ra”. Theo ông, lập trình không hề lỗi thời, mà AI chỉ giúp nhiều người tiếp cận kỹ năng này dễ dàng hơn.

Một quan điểm khác cũng nổi lên tại Thung lũng Silicon: khi AI xử lý ngày càng nhiều công việc kỹ thuật, những kỹ năng mang tính con người sẽ trở nên giá trị hơn.

“Khi AI có thể làm nhiều phần việc hơn, yếu tố tạo khác biệt cho một nhân viên sẽ là kỹ năng con người - tư duy phản biện, giao tiếp và làm việc nhóm”, ông Greg Hart, CEO Coursera, cho biết. Theo ông, số người đăng ký các khóa học về tư duy phản biện trên nền tảng này đã tăng gấp ba trong năm qua.

Ông Florian Douetteau, CEO Dataiku - công ty Pháp chuyên về AI doanh nghiệp - cũng cho rằng giá trị cốt lõi con người mang lại là “khả năng phán đoán”. Ông hình dung một mô hình làm việc mới, trong đó AI làm việc suốt đêm, con người kiểm tra kết quả vào buổi sáng rồi hệ thống tiếp tục tự vận hành trong ngày.

Dù vậy, ông vẫn bày tỏ lo ngại: “Chúng ta sẽ có một thế hệ chưa từng tự viết hoàn chỉnh bất cứ điều gì từ đầu đến cuối trong cả cuộc đời. Điều đó khá đáng lo ngại.”

Thực tế, những lời khuyên lạc quan này có thể trở nên xa vời với lớp lao động trẻ đang chật vật tìm công việc đầu tiên. AI đã tự động hóa nhiều nhiệm vụ đầu vào vốn từng là bước đệm đào tạo tại nơi làm việc.

Theo nghiên cứu của quỹ đầu tư SignalFire, tuyển dụng ứng viên có dưới một năm kinh nghiệm tại các công ty công nghệ lớn của Mỹ đã giảm 50% trong giai đoạn 2019-2024.

Cựu Phó Tổng thống Mỹ Al Gore cảnh báo thế giới cần chuẩn bị cho nguy cơ mất việc trong nhiều nhóm ngành lao động trí óc. Ông kêu gọi xây dựng kế hoạch hành động cụ thể nhằm xác định các nghề nghiệp bị đe dọa và hỗ trợ người lao động chuyển đổi nghề nghiệp, tránh lặp lại sai lầm của thời kỳ toàn cầu hóa.

“Theo tôi, sai lầm không phải là toàn cầu hóa. Sai lầm là chúng ta đã không chuẩn bị cho những hệ quả của toàn cầu hóa”, ông nói, liên hệ tới làn sóng phi công nghiệp hóa sau xu hướng dịch chuyển sản xuất ra nước ngoài trong những năm 2000.

Ông cũng cho rằng nhiều người né tránh cuộc thảo luận này vì lo ngại nó có thể làm giảm sự hào hứng đối với công nghệ AI.

AI có thể mở ra kỷ nguyên năng suất mới cho doanh nghiệp, nhưng cũng đang buộc thị trường lao động bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng. Khi “ngừng tuyển con người” không còn chỉ là khẩu hiệu gây sốc, tranh luận về việc làm trong thời đại AI có lẽ mới chỉ bắt đầu.

Sóng gió với Bitcoin chưa qua

Đến khoảng 7 giờ sáng nay, giá Bitcoin đã giao dịch quanh mốc 60.000 USD, sau khi có thời điểm giảm xuống 55.130 USD vào trưa thứ Bảy, mức thấp nhất trong hơn hai năm qua…

Chủ tịch xã Đồng Văn kể chuyện làm video: Mong nhất mang lại sinh kế cho bà con

Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, khối lượng công việc cấp xã ngày càng lớn, trong những ngày nghỉ, ông Phạm Đức Nam, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, vẫn dành thời gian cho một công việc khác, đó là ghi lại những câu chuyện đời thường ở các bản làng tại Đồng Văn để đăng tải lên mạng xã hội...

Từ vụ Jensen Huang: Con người vẫn là mắt xích yếu nhất trong an ninh mạng

Sự việc liên quan đến cựu CEO Nvidia Jensen Huang cho thấy những hệ thống bảo mật công nghệ tiên tiến vẫn có thể đối mặt với rủi ro từ các mối quan hệ và tương tác giữa con người. Trong nền kinh tế số, yếu tố con người đang trở thành một mắt xích quan trọng cần được kiểm soát trong chiến lược an ninh mạng của doanh nghiệp…

Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy