Người dân hưởng lợi từ chuyển đổi số trong ngành y tế

Tại khu vực tiếp đón của Bệnh viện Đa khoa Ba Vì, thời gian gần đây không còn cảnh chen chúc xếp hàng dài như trước. Đa số bệnh nhân đến bệnh viện đã có sẵn lịch khám được đặt trước thông qua ứng dụng y tế trên điện thoại. Chỉ cần quét mã tại quầy tiếp nhận, thông tin đăng ký được xác nhận ngay lập tức.

Sau khi thực hiện các xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh, thông tin được cập nhật trực tiếp trên hệ thống và có thể gửi về ứng dụng điện thoại của bệnh nhân. Việc thanh toán viện phí cũng thuận tiện hơn khi nhiều bệnh viện triển khai các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, giúp giảm đáng kể thời gian chờ đợi và hạn chế tình trạng ùn tắc tại khu vực thu ngân.

Ông Nguyễn Ngọc Vinh, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Ba Vì, cho biết, khi triển khai các hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện, toàn bộ dữ liệu liên quan đến khám chữa bệnh, dược, vật tư y tế, tài chính… được số hóa và liên thông. "Kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh được trả trực tuyến trên hệ thống. Bác sĩ có thể xem ngay trên máy tính mà không cần chờ in phim hoặc giấy tờ như trước. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian khám chữa bệnh", ông Vinh nói.

Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, trong lĩnh vực y học hạt nhân, AI được tích hợp trực tiếp vào phần mềm phân tích hình ảnh của các kỹ thuật hiện đại như SPECT/CT và PET/CT, giúp tự động hóa hoặc bán tự động hóa nhiều thao tác chuyên môn. Ở lĩnh vực điều trị ung thư, AI trong bệnh viện hỗ trợ các bác sĩ phác họa liều xạ trị, phân định chính xác vùng tổn thương và mô lành cần bảo vệ. Ở lĩnh vực tim mạch hạt nhân, đặc biệt kỹ thuật xạ hình SPECT tưới máu cơ tim, AI giúp loại bỏ nhiễu, làm rõ bất thường, nâng cao độ tin cậy chẩn đoán…

Song song đó, bệnh viện xây dựng nền tảng Big Data, chuẩn hóa dữ liệu chẩn đoán hình ảnh và hồ sơ bệnh án nhằm tạo "mỏ dữ liệu sạch" phục vụ huấn luyện mô hình AI. Mục tiêu là hình thành hệ thống AI hỗ trợ chẩn đoán, dự báo điều trị, cảnh báo sớm nguy cơ và tối ưu quản trị bệnh viện theo hướng thông minh, hiện đại.

Mới đây nhất, sáng 11/3, tại điểm y tế ấp Cây Trường (Trạm y tế xã Trừ Văn Thố, TP.HCM), Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam đã tổ chức đợt khám, sàng lọc bệnh và cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 400 người dân. Những người được thụ hưởng chủ yếu là gia đình chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn và lao động tự do.

Đây là điểm dừng chân cuối cùng khép lại chuỗi chương trình "Vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn" (diễn ra từ ngày 3 - 11/3). Tính chung trong 6 đợt triển khai, chương trình đã tiếp cận và chăm sóc sức khỏe cho hơn 2.000 người dân tại các khu vực: Trừ Văn Thố, Bàu Bàng, An Long, Bình Cơ (Bình Dương cũ), Tân Sơn và Tây Thạnh.

Đáng chú ý, đây không chỉ là những buổi tư vấn sức khỏe thông thường. Người dân khu vực ngoại thành đã được tiếp cận với dịch vụ y tế kỹ thuật cao ngay tại trạm y tế xã. Đội ngũ chuyên gia từ các bệnh viện trung tâm TP.HCM đã tiến hành khám chuyên sâu, siêu âm, điện tim và đặc biệt là chụp X-quang có sự hỗ trợ đọc kết quả bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Từ đó, hàng loạt ca bệnh như viêm phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), suy thận mạn, tim mạch, ung thư và nguy cơ đột quỵ ở người trẻ đã được phát hiện và tư vấn can thiệp sớm.

Trước đó, thực hiện chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang, UBND TP.HCM đã có buổi làm việc chiến lược với Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam cùng các đối tác về việc phát triển hệ sinh thái y tế thông minh.

Tại buổi làm việc, đại diện Hội Thầy thuốc trẻ đã mạnh dạn đề xuất các định hướng chính sách mang tính bước ngoặt về chuyển đổi số ngành y tế. Trước hết, Thành phố cần chuyển mục tiêu từ việc đảm bảo 100% bệnh viện có bệnh án điện tử sang tầm nhìn vĩ mô hơn là 100% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử thống nhất và liên thông dữ liệu.

Kiến trúc số này phải lấy y tế cơ sở làm trung tâm, nơi trạm y tế được trao quyền truy cập, theo dõi và quản lý các bệnh mạn tính, trong khi tuyến trên đóng vai trò hỗ trợ chuyên môn từ xa thông qua một kho dữ liệu chung. Bên cạnh đó, các chương trình dữ liệu cần ưu tiên tập trung vào các nhóm đối tượng như người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, sức khỏe học đường, thai sản và sức khỏe tâm thần.

Để hệ thống vận hành trơn tru, ngành y tế phải giải quyết dứt điểm ba "điểm nghẽn" cốt lõi bao gồm sự thiếu hụt nhân lực công nghệ thông tin, bài toán chi phí vận hành và rào cản về chuẩn hóa dữ liệu. Tựu trung lại, chuyển đổi số phải được nhìn nhận như một cuộc cải cách sâu rộng về mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng, chứ không đơn thuần chỉ là nhiệm vụ áp dụng công nghệ.

Cam kết đồng hành cùng TP.HCM, Hội Thầy thuốc trẻ cùng các đối tác sẽ hỗ trợ xây dựng mô hình "Thành phố y tế thông minh" thông qua việc kết nối tri thức, đào tạo chuyên sâu và phát triển kỹ thuật y học. Một tín hiệu đầy bứt phá là vào tháng 4, các Kiosk khám sức khỏe tự động do Hội phát triển sẽ chính thức được triển khai để hỗ trợ tầm soát bệnh ban đầu. Bước đi chiến lược này sẽ đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ hai tại Đông Nam Á, chỉ sau Singapore, áp dụng mô hình y tế tiên tiến này.

Có thể nói, chuyển đổi số trong ngành y tế đã bước đầu phát huy hiệu quả rõ rệt. Hệ thống AI hỗ trợ chẩn đoán, tự động cảnh báo tương tác thuốc hoặc bất thường xét nghiệm khi kê đơn, góp phần đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh. AI cũng đang thay đổi căn bản cách vận hành bệnh viện: từ quản lý, lưu trữ, hội chẩn đến theo dõi sau điều trị... Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, hệ thống y tế sẽ chuyển từ "chữa bệnh" sang "chủ động dự báo và phòng bệnh".

Trong tương lai, khi mô hình "Kiosk khám bệnh AI" tại khu dân cư - tương tự ATM -  trở thành hiện thực, người dân có thể nhập triệu chứng, đo chỉ số sinh tồn, nhận chẩn đoán ban đầu hoặc kết nối trực tuyến với bác sĩ. Đây là xu hướng y tế thông minh mà nhiều bệnh viện và doanh nghiệp công nghệ đang hướng tới.