Đầu tháng 9/2025, TP.HCM triển khai chương trình luân phiên bác sĩ chuyên khoa tay nghề cao từ các bệnh viện hàng đầu ra công tác tại Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo. Đến nay, sau gần sáu tháng triển khai, chương trình đã mang lại nhiều kết quả tích cực…

Trưa ngày 15/3, một du khách nam đến từ Thái Nguyên khi đang chuẩn bị ăn trưa thì đánh rơi đũa, yếu tay phải, méo miệng và nói khó. Tại khoa cấp cứu Trung tâm Y tế Quân Dân Y Đặc khu Côn Đảo, nhóm bác sĩ luân phiên của Sở Y tế TP.HCM ghi nhận hình ảnh chụp CT sọ não có dấu hiệu tăng đậm độ động mạch não giữa, gợi ý cục máu đông lớn đang chặn dòng máu lên não.

ThS.BSCKI. Nguyễn Quốc Trung hội chẩn từ xa qua hệ thống Telemedicine với PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115 và được chỉ định thuốc tiêu sợi huyết nhằm tái thông mạch máu não khẩn cấp. Các bác sĩ túc trực không rời mắt khỏi bệnh nhân trong suốt quá trình truyền thuốc.

Khoảng 45 phút sau, tình trạng bệnh nhân đột ngột xấu đi, mất hoàn toàn khả năng nói, liệt nửa người phải. Điểm đột quỵ NIHSS tăng vọt từ 4 lên 20, cho thấy vùng não thiếu máu đang lan rộng rất nhanh. Sau khi chụp CT sọ não lại để loại trừ xuất huyết, êkíp quyết định hoàn tất liều thuốc tiêu sợi huyết tối đa theo phác đồ, đồng thời kích hoạt chuyển viện khẩn cấp.

Côn Đảo cách TP.HCM hơn 200 km đường biển, do đó trực thăng là phương án nhanh nhất. Dưới sự chỉ đạo của BSCKII. Lê Công Thọ, Giám đốc Trung tâm Y tế Quân Dân Y Đặc khu Côn Đảo, một chuyến trực thăng y tế với chi phí hơn 300 triệu đồng được điều động khẩn cấp. Trực thăng y tế hoạt động như một phòng hồi sức tích cực di động trên không.

Trong suốt hành trình bay, bệnh nhân được theo dõi sát và tiếp tục truyền thuốc theo chiến lược "Drip-and-Ship" (vừa truyền thuốc vừa chuyển viện) nhằm tận dụng tối đa giờ vàng. Ngay khi trực thăng hạ cánh, Trung tâm Cấp cứu 115 TP.HCM túc trực sẵn xe để đưa người bệnh thẳng đến Bệnh viện Nhân dân 115. Kết quả chụp mạch máu não (DSA) cho thấy cục máu đông đã được tái thông một phần nhờ thuốc từ tuyến đảo. Êkíp can thiệp nội mạch lập tức lấy huyết khối, giúp tái thông hoàn toàn mạch máu não.

Trước đó, một ê kíp bác sĩ luân phiên từ các bệnh viện đầu ngành của thành phố ra công tác tại Côn Đảo cũng đã thực hiện thành công cuộc phẫu thuật phức tạp cho ngư dân bị chấn thương nghiêm trọng mà không cần chuyển vào đất liền. Bệnh nhân là nam ngư dân trong quá trình đánh bắt hải sản đã không may bị tai nạn dẫn tới chấn thương nghiêm trọng vùng đùi, mất máu nhiều, nguy cơ phải đoạn chi.

Ê kíp các bác sĩ đang luân phiên công tác trên đảo đến từ Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố, Bệnh viện Lãnh Binh Thăng đã phối hợp cùng Trung tâm Y tế Quân Dân Y Đặc khu Côn Đảo thực hiện cuộc phẫu thuật cho người bệnh. Cuộc phẫu thuật cấp cứu diễn ra thành công đã giúp bảo tồn được chi thể và kiểm soát các biến chứng nguy hiểm cho người bệnh. 

Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng đánh giá các ca bệnh trên là minh chứng cho hiệu quả phối hợp giữa y tế biển đảo và các trung tâm chuyên sâu trên đất liền. Thành công này cũng cho thấy giá trị của chương trình luân phiên bác sĩ và hệ thống Telemedicine, giúp người dân cùng du khách trên đảo tiếp cận các quyết định điều trị sống còn ngay tại chỗ.

Tương tự, trước thực trạng người dân đảo Phú Quý phải chi trả hàng trăm triệu đồng để thuê trực thăng cấp cứu đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) đã quyết định hỗ trợ toàn diện về chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật tiêu huyết khối và triển khai hệ thống Telehealth, góp phần nâng cao năng lực y tế tại chỗ.

Theo TS.BS Đào Việt Phương Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, mục tiêu của chương trình là giúp y tế tuyến đảo có thể triển khai các kỹ thuật cấp cứu đột quỵ cơ bản và chuyên sâu, trong đó có kỹ thuật tiêu huyết khối và từng bước hình thành đơn vị đột quỵ tại chỗ. Trong giai đoạn 2026 - 2028, Bệnh viện Bạch Mai sẽ triển khai gói hỗ trợ đồng bộ cho y tế Phú Quý, tập trung vào ba trụ cột chính.

Thứ nhất là đào tạo nhân lực. Thứ hai là kết nối chuyên môn không khoảng cách. Hệ thống Telemedicine hiện đại sẽ được tài trợ và lắp đặt, cho phép các bác sĩ tại Phú Quý hội chẩn trực tuyến 24/7 với các chuyên gia đột quỵ hàng đầu của Bệnh viện Bạch Mai, qua đó đưa ra quyết định điều trị kịp thời, chính xác trong “giờ vàng”. Thứ ba là đầu tư trang thiết bị, từng bước hoàn thiện hệ sinh thái cấp cứu đột quỵ tại đảo.

PGS. Tăng Chí Thượng nhận định sau khi mở rộng không gian quản lý trên cơ sở sáp nhập các địa phương, ngành y tế không thể tiếp tục tư duy y tế biển đảo chỉ dừng ở chăm sóc ban đầu hay “chờ chuyển tuyến”. Muốn bảo đảm an sinh và chất lượng sống cho người dân, y tế đảo buộc phải được nâng tầm, đủ khả năng xử trí phần lớn các tình huống cấp cứu và điều trị thường gặp ngay tại chỗ.

Để thực hiện mục tiêu trên, ông Tăng Chí Thượng cho biết, ngành y tế thành phố phát triển y tế biển đảo theo hướng tận dụng tối đa nguồn lực chuyên môn của hệ thống bệnh viện tuyến cuối. Thay vì chờ đợi đầu tư hạ tầng quy mô lớn hay bổ sung nhân sự cố định trong thời gian dài, thành phố lựa chọn giải pháp linh hoạt và khả thi hơn, liên tục đưa đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giỏi, giàu kinh nghiệm ra đảo công tác luân phiên.

Lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM cho biết, việc hình thành “cực y tế chuyên sâu” tại Côn Đảo nói riêng và các xã đảo trên toàn quốc nói chung không chỉ nhằm giải quyết bài toán nhân lực trước mắt, mà còn hướng tới mục tiêu chuyển giao kỹ thuật, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế tại chỗ. Thông qua mô hình này, các kỹ thuật chẩn đoán, điều trị và phẫu thuật từng bước được triển khai ngay trên đảo, với sự hỗ trợ chuyên môn từ xa của các bệnh viện đầu ngành.

Trong giai đoạn tới, ngành y tế TP.HCM đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng phạm vi chuyên khoa tại Côn Đảo, ưu tiên các lĩnh vực cấp cứu – hồi sức, nội khoa, ngoại khoa, sản, nhi và chẩn đoán hình ảnh. Song song đó là lộ trình triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân trên đảo, tổ chức khám sức khỏe định kỳ và xây dựng cơ chế đãi ngộ đặc thù nhằm thu hút nguồn nhân lực y tế chất lượng cao gắn bó lâu dài với biển đảo.