Phân định thẩm quyền, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong hoạt động lập pháp

Chiều 21/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở tổ, cho ý kiến vào các Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Chủ tịch nước, Chính phủ; Dự thảo Báo cáo công tác nhiệm kỳ khóa XV của Quốc hội; các Báo cáo công tác nhiệm kỳ khóa XV của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước; các Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao. 

NHIỀU NỖ LỰC ĐỂ HOÀN THÀNH KHỐI LƯỢNG CÔNG VIỆC LẬP PHÁP

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, đại biểu Lê Xuân Thân (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa) bày tỏ ấn tượng trước khối lượng công việc lập pháp mà Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan đã nỗ lực hoàn thành, đặc biệt trong các kỳ họp gần đây.

Đại biểu Thân nhận định việc nhiều dự thảo luật, nghị quyết được xây dựng và ban hành trong thời gian ngắn cho thấy sự đúng đắn, kịp thời trong công tác xây dựng pháp luật, đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước.

Đại biểu nhấn mạnh tinh thần đổi mới hoạt động lập pháp được nêu rõ trong Luật Tổ chức Quốc hội và các báo cáo tổng kết. Đó là: “Luật chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, những nội dung biến động thường xuyên, chưa ổn định thì chỉ quy định mang tính nguyên tắc và giao Chính phủ, các bộ ngành, chính quyền địa phương quy định” để đảm bảo tính linh hoạt.

Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra rằng trên thực tế, nhiều dự thảo trình Quốc hội chưa thực sự đáp ứng được sự "ngắn gọn" và "phân định" này.

Về quy trình lập pháp, đại biểu Lê Xuân Thân đề nghị cần có một tổ biên tập về kỹ thuật lập pháp thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội có vai trò là "bộ lọc", giúp chuẩn hóa cách diễn đạt, từ ngữ, kỹ thuật trình bày của các dự thảo luật do Bộ, ngành trình lên theo một cách thống nhất.

Đại biểu Lê Xuân Thân nhấn mạnh: "Điều này giúp các Đại biểu Quốc hội tập trung thảo luận về chính sách, nội dung cốt lõi của luật, tránh tốn thời gian vào việc chỉnh sửa ngôn từ, lỗi kỹ thuật lập pháp, trùng lắp diễn đạt do mỗi Bộ, ngành có tổ biên tập riêng”.

Trước thực tế đó, đại biểu kiến nghị, căn cứ Hiến pháp 2013 (Điều 70 về chức năng của Quốc hội và Điều 96 về chức năng của Chính phủ), cần tiếp tục nghiên cứu để phân định rõ lĩnh vực nào thuộc thẩm quyền lập pháp (những vấn đề ổn định, lâu dài, nguyên tắc hoạch định chính sách) và lĩnh vực nào thuộc hành pháp (biện pháp điều hành, quản lý đất nước) trong thời gian tới. 

"Làm được như vậy, luật sẽ ngắn gọn hơn, tránh chồng lấn, giảm việc phải sửa luật nhiều lần, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý và mở rộng phân cấp, phân quyền cho Chính phủ, chính quyền địa phương", đại biểu Lê Xuân Thân nhận định.

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu) cũng nhận định công tác lập hiến, lập pháp đã được Quốc hội xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt và thường xuyên.

Quốc hội đã ban hành được khối lượng văn bản rất lớn, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, đổi mới, phục vụ kịp thời yêu cầu phát triển của đất nước và đổi mới tổ chức bộ máy.

Đại biểu cũng đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của Nghị quyết 101 về rà soát các luật mâu thuẫn, chồng chéo, tạo tiền đề để sửa đổi, bổ sung.

Tuy nhiên, để hoạt động Quốc hội thực sự chất lượng, đại biểu Hoàng Quốc Khánh kiến nghị đảm bảo số lượng đại biểu Quốc hội chuyên trách. Mặt khác, cần cân nhắc, bố trí số lượng hợp lý các đại biểu Quốc hội tái cử nhằm tận dụng kinh nghiệm thực tiễn để thực hiện ngay nhiệm vụ khi khóa mới bắt đầu...

Ngoài ra, các đoàn giám sát chuyên đề cần dành thời gian để đi thực tế cơ sở, lắng nghe ý kiến cử tri và thực tiễn địa phương, tránh việc chỉ nghe báo cáo tại hội trường để có đánh giá đầy đủ, khách quan hơn.

Hoạt động chất vấn cần đi vào thực chất, tránh hình thức. Đối với việc giải quyết kiến nghị cử tri, cần nâng cao chất lượng báo cáo, có sự phân loại, lựa chọn những vấn đề mang tính tầm vóc để giám sát.

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh chỉ rõ việc đánh giá chính sách trong hồ sơ dự án luật là cốt lõi nhưng thực tế có tình trạng sau thảo luận, chính sách phải điều chỉnh lại mà việc đánh giá bổ sung lại chính sách chưa được thể hiện rõ ràng, thiếu sự đồng thuận cao.

Đại biểu đề nghị cần có quy định chặt chẽ hơn trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để thực hiện tốt nội dung này, đồng thời, tăng cường cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan soạn thảo (Chính phủ) và cơ quan của Quốc hội ngay từ khâu soạn thảo để tạo sự đồng thuận từ ban đầu, giúp quá trình thẩm tra, thông qua luật được thuận lợi và nâng cao chất lượng văn bản.

TĂNG CƯỜNG LIÊM CHÍNH, GƯƠNG MẪU CỦA THẨM PHÁN ĐỂ CỦNG CỐ NIỀM TIN VÀO CÔNG LÝ

Cho ý kiến về công tác của ngành Tòa án trong nhiệm kỳ vừa qua, đại biểu Đỗ Ngọc Thịnh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa) nhấn mạnh vai trò trung tâm của Tòa án và xét xử trong tiến trình cải cách tư pháp.

Theo đại biểu, việc cải cách tư pháp là cần thiết để giữ vững và phát triển những thành quả kinh tế - xã hội của đất nước; giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp xã hội một cách công bằng; bảo đảm công lý, tạo lập niềm tin của nhân dân vào pháp luật và chế độ.

Đại biểu Đỗ Ngọc Thịnh ghi nhận những kết quả ấn tượng của ngành Tòa án, đặc biệt là tỷ lệ giải quyết án cao, dù số lượng vụ việc gia tăng đáng kể qua các năm. Trong bối cảnh tinh gọn bộ máy, việc đáp ứng yêu cầu xét xử ngày càng tăng của một xã hội phát triển đặt ra thách thức lớn đối với Tòa án.

Đại biểu đồng tình với năm nhiệm vụ trọng tâm mà ngành Tòa án đề ra, bao gồm: tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; thực hiện nghiêm các nghị quyết của Quốc hội; làm tốt công tác xét xử; đảm bảo tranh tụng chặt chẽ, thuyết phục (coi đây là khâu đột phá của cải cách tư pháp); đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. 

Tuy nhiên, đại biểu Đỗ Ngọc Thịnh đề xuất bổ sung thêm một nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu là công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức của cán bộ Tòa án và Thẩm phán.

Đại biểu coi tiêu chí liêm chính và gương mẫu của người Thẩm phán và các vị trí lãnh đạo là điểm cốt lõi nhất để xây dựng nền tư pháp dân chủ, văn minh, hiện đại; bởi lẽ, niềm tin của người dân vào công lý bắt nguồn từ đạo đức, sự liêm chính của Thẩm phán. Một bản án được tuyên phải khiến các bên tâm phục khẩu phục và được dư luận xã hội đồng tình, ủng hộ.

Đại biểu khẳng định, việc lấy liêm chính, gương mẫu làm cốt lõi sẽ giúp củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý, pháp luật và chế độ xã hội chủ nghĩa.