Phát triển công nghiệp công nghệ số: Động lực mới cho tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, Đà Nẵng nổi lên như một trung tâm công nghệ số đầy tiềm năng của Việt Nam. Với sự hỗ trợ từ chính phủ và các chính sách ưu đãi, thành phố này đang từng bước khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số.

CÔNG NGHỆ SỐ - NGÀNH CÔNG NGHIỆP NỀN TẢNG, MŨI NHỌN

Theo ông Trần Anh Tú, Phó cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin (Bộ KH&CN), công nghiệp công nghệ số được xem là một trong những ngành công nghiệp nền tảng, mũi nhọn của Việt Nam. Những năm qua, ngành này đã có bước phát triển nhanh và vững chắc. Đến hết năm 2024, tổng doanh thu toàn ngành ước đạt khoảng 158 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu khoảng 132,3 tỷ USD, và ngành sử dụng khoảng 1,8 triệu lao động với hơn 74 nghìn doanh nghiệp đang hoạt động.

Ông Tú cho biết Việt Nam đã trở thành một trong năm quốc gia trên thế giới sản xuất và cung cấp thiết bị thương mại 5G; đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu điện thoại di động và điện thoại thông minh, và thứ năm thế giới về xuất khẩu linh kiện máy tính. Trong lĩnh vực phần mềm và dịch vụ, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã vươn ra thị trường toàn cầu, cung cấp sản phẩm, dịch vụ tại Hoa Kỳ, Nhật Bản, châu Âu. Những kết quả này khẳng định tiềm năng, lợi thế của Việt Nam để trở thành một trong các trung tâm sản xuất, dịch vụ công nghệ số của khu vực.

Tuy nhiên, theo ông Tú, để đạt được điều này, cần sớm hoàn thiện khung khổ pháp lý, cơ chế, chính sách phù hợp cho giai đoạn phát triển mới. Chính vì vậy, ngày 14/6/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Luật này đã thể chế hóa quan điểm của Đảng về phát triển công nghiệp công nghệ số, góp phần thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Hơn thế nữa, Luật Công nghiệp công nghệ số hình thành hành lang pháp lý chuyên ngành, bảo đảm có các ưu đãi đủ mạnh, vượt trội để phát triển lĩnh vực công nghiệp công nghệ số – một ngành công nghiệp nền tảng, mang tính chiến lược. Đồng thời, Việt Nam là quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành luật riêng về công nghiệp công nghệ số. Đây là dấu mốc quan trọng khi lần đầu tiên các khái niệm như công nghệ số, công nghiệp công nghệ số, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, tài sản số… được định danh đầy đủ, chính thức trong một văn bản luật.

CƠ CHẾ, CHÍNH SÁCH TOÀN DIỆN THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ SỐ

Ông Tú cho hay, Luật Công nghiệp công nghệ số cũng xác lập hệ thống cơ chế, chính sách toàn diện nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp công nghệ số trong thời gian tới với 7 nhóm giải pháp lớn bao gồm: Một là, thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động nghiên cứu – phát triển và đổi mới sáng tạo thông qua ưu đãi cao nhất theo pháp luật khoa học – công nghệ; ưu tiên sử dụng hạ tầng phòng thí nghiệm trọng điểm, cơ sở ươm tạo, trung tâm R&D và đầu tư phát triển các cơ sở nghiên cứu công nghệ số trong các ngành, lĩnh vực.

Hai là, thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài công nghệ số thông qua ưu đãi về nhập cư, thuế TNCN, chế độ lương – thưởng cạnh tranh quốc tế và cơ chế tiếp nhận nhân lực làm việc có thời hạn tại cơ quan nhà nước; đồng thời bảo đảm điều kiện sống, làm việc, nghiên cứu thuận lợi.

Ba là, tập trung nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng công nghiệp công nghệ số thiết yếu như cơ sở nghiên cứu, thiết kế, sản xuất thử nghiệm, trung tâm dữ liệu, khu công nghệ số tập trung; đồng thời tăng cường phân cấp cho địa phương để triển khai chủ động, hiệu quả.

Bốn là, áp dụng các ưu đãi và hỗ trợ đầu tư mạnh mẽ đối với sản xuất sản phẩm, dịch vụ công nghệ số; đặc biệt là sản phẩm trọng điểm, AI, phần mềm, bán dẫn và trung tâm dữ liệu AI; hỗ trợ dự án lớn, dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; khuyến khích Make in Viet Nam qua ưu đãi đấu thầu và cơ chế đặt hàng.

Năm là, ban hành chính sách đặc thù phát triển công nghiệp bán dẫn, ưu đãi toàn bộ chuỗi R&D – thiết kế – sản xuất – đóng gói – kiểm thử; khuyến khích sản xuất vật liệu, thiết bị bán dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu; giao Thủ tướng ban hành Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn quốc gia.

Sáu là, cho phép triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với sản phẩm, dịch vụ công nghệ số, bảo đảm an toàn cho người dùng và tạo không gian pháp lý cho đổi mới sáng tạo.

Bảy là, Luật hình thành khung pháp lý đầu tiên về tài sản số, quy định rõ việc định nghĩa, phân loại, tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao, xác lập quyền sở hữu; quy định quyền và nghĩa vụ của các chủ thể; cũng như các yêu cầu về an toàn, an ninh mạng, phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố… Đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm phù hợp với thực tiễn và yêu cầu quản lý trong từng giai đoạn.

Sau khi Luật được ban hành, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Chính phủ 02 Nghị định và ban hành 06 Thông tư hướng dẫn thi hành, đồng thời đang tiếp tục xây dựng nhiều chương trình, đề án quan trọng để thúc đẩy phát triển công nghiệp công nghệ số, bao gồm: Đề án hình thành doanh nghiệp công nghệ số quy mô lớn; Chương trình phát triển công nghiệp chiến lược; Đề án đưa doanh nghiệp công nghệ số vươn ra toàn cầu; Chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số; Thành lập Trung tâm quốc gia về sản xuất thử nghiệm tape-out chip bán dẫn.

Tuy nhiên, theo ông Tú, những chủ trương, chính sách nếu muốn thực sự đi vào cuộc sống cần được xây dựng trên nền tảng thực tiễn phong phú từ địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Với vị thế là trung tâm công nghệ số, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp mạnh của miền Trung – Tây Nguyên, Đà Nẵng hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp công nghệ số, đặc biệt ở các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, đô thị thông minh, chính quyền số, du lịch số và nguồn nhân lực công nghệ số chất lượng cao.

“Hội thảo hôm nay là diễn đàn quan trọng để trao đổi, thảo luận và xin ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp về các chính sách trọng tâm triển khai Luật Công nghiệp công nghệ số; cũng như những thuận lợi, khó khăn trong thực tiễn; những kiến nghị cần sửa đổi, bổ sung; cùng các mô hình hay, kinh nghiệm tốt có thể nhân rộng trên phạm vi quốc gia. Các ý kiến tại Hội thảo sẽ là nguồn thông tin đầu vào quan trọng để Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, chương trình, đề án trong thời gian tới, bảo đảm thể chế hóa kịp thời và đưa các chủ trương tại các Nghị quyết của Đảng, các quy định của Luật Công nghiệp công nghệ số vào thực tiễn cuộc sống.”, ông Trần Anh Tú nhận mạnh.

ĐÀ NẴNG TIÊN PHONG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ SỐ

Thông tin tại Hội thảo, ông Trần Ngọc Thạch, Phó Giám đốc Sở KH&CN Đà Nẵng cho rằng với vị thế là trung tâm công nghệ số, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp mạnh của miền Trung – Tây Nguyên, thành phố hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp công nghệ số, đặc biệt ở các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, đô thị thông minh, chính quyền số, du lịch số và nguồn nhân lực công nghệ số chất lượng cao. Thành phố đã xác định KHCN và ĐMST trong các chiến lược, tầm nhìn, quy hoạch phát triển thành phố, với mục tiêu đến năm 2030 xây dựng Đà Nẵng là trung tâm về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, du lịch, thương mại, tài chính, logistics, công nghiệp công nghệ cao, công nghệ thông tin, công nghiệp hỗ trợ.

Ông Thạch cho biết: Để triển khai KHCN và ĐMST là đột phát trong “chiến lược”, quy hoạch phát triển thành phố, Đà Nẵng đã ban hành và triển khai nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, tiêu biểu là chính sách hỗ trợ phát triển và miễn thuế hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; chính sách hỗ trợ không hoàn lại từ ngân sách nhà nước để phát triển dự án khởi nghiệp, sáng tạo; cấp phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho giải pháp, công nghệ mới; hỗ trợ kinh phí sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng khoa học và công nghệ.

Đồng thời phát triển nguồn nhân lực lĩnh vực vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo; hỗ trợ sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng thông tin để phát triển lĩnh vực vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo; xác nhận doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo để giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân; và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ qua chuyển giao công nghệ và xây dựng, đánh giá chứng nhận hệ thống, sản phẩm, hàng hóa phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn.

Nhờ những chính sách và nỗ lực này, Đà Nẵng đã đạt được nhiều kết quả ấn tượng. Thành phố nằm trong Top 1.000 thành phố tiêu biểu toàn cầu về hệ sinh thái khởi nghiệp và đã có sự bứt phá, tăng 130 bậc vươn lên vị trí thứ 766 trên toàn cầu. Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Đà Nẵng đã hình thành với nhiều trung tâm hỗ trợ, vườn ươm, không gian sáng chế, không gian làm việc chung và quỹ đầu tư khởi nghiệp. Công viên phần mềm số 2 đã thu hút được hơn 70 doanh nghiệp vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo đến và vào làm việc.

Thành phố Đà Nẵng cũng đang triển khai nhiều dự án lớn như Dự án Đầu tư hạ tầng tính toán phục vụ nghiên cứu phát triển thiết kế chip vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, Phòng thí nghiệm kết hợp sản xuất quy mô nhỏ công nghệ đóng gói tiên tiến vi mạch bán dẫn, và Trung tâm dữ liệu AI xử lý cho các bài toán AI/Big Data.

Đặc biệt, Đà Nẵng đang triển khai Trung tâm tài chính quốc tế theo hướng Fintech, ưu tiên triển khai tiền kỹ thuật số, tiền mã hóa và Khu thương mại tự do theo hướng thông minh. Trung tâm tài chính Fintech kết hợp với Đổi mới sáng tạo, Sandbox sẽ là bệ phóng phát triển kinh tế số Đà Nẵng. Trong thời gian tới, Đà Nẵng có nhiều nguồn lực và dự địa phát triển hơn, kế thừa kết quả nền tảng KHCN, ĐMST và CĐS đến nay.