Sản xuất công nghiệp quý 1/2023: Nhiều ngành chủ lực suy giảm
Huyền Vy
03/04/2023, 09:26
Kết quả sản xuất công nghiệp quý 1/2023 có thể nói là “ảm đạm” nhất trong hơn 10 năm qua, khi hầu hết các chỉ số quan trọng của những ngành chủ lực đều suy giảm, đặc biệt là ngành chế biến, chế tạo lâu nay vẫn là động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Nguyên nhân chính được chỉ ra là do kinh tế thế giới tiếp tục gặp nhiều khó khăn; trong nước, đơn hàng sản xuất giảm, kim ngạch xuất khẩu giảm...
38,5% doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo cho biết quý 1/2023 khó khăn hơn quý 4/2022.
Theo số liệu mới nhất được Tổng cục Thống kê công bố, giá trị tăng thêm toàn ngành công nghiệp quý 1/2023 giảm 0,82% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo giảm 0,37%, làm giảm 0,1 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng chung của toàn nền kinh tế; ngành sản xuất và phân phối điện giảm 0,32%, làm giảm 0,01 điểm phần trăm; ngành khai khoáng giảm 5,6%, làm giảm 0,2 điểm phần trăm...
NHIỀU SẢN PHẨM CHỦ LỰC SUY GIẢM
Về chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP), số liệu báo cáo của Tổng cục Thống kê cho thấy, quý 1/2023 giảm 2,2% so với cùng kỳ năm trước (tháng 1 giảm 11,1%; tháng 2 tăng 7,2%; tháng 3 giảm 1,6%), thấp hơn nhiều so với mức tăng 6,8% của cùng kỳ năm 2022.
Trong đó, ngành khai khoáng giảm 4,4% (cùng kỳ năm 2022 tăng 2,8%), làm giảm 0,7 điểm phần trăm trong mức tăng chung; ngành chế biến, chế tạo giảm 2,4% (cùng kỳ năm 2022 tăng 7,3%), làm giảm 1,6 điểm phần trăm; ngành sản xuất và phân phối điện giảm 1% (cùng kỳ năm 2022 tăng 8%), làm giảm 0,1 điểm phần trăm; riêng ngành cung cấp nước, hoạt động quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 7,8% (cùng kỳ năm 2022 tăng 1,4%), đóng góp 0,1 điểm phần trăm.
Báo cáo cũng ghi nhận khá nhiều sản phẩm công nghiệp chủ lực đã giảm trong quý 1/2023. Cụ thể, ôtô giảm 17,8%; thép thanh, thép góc giảm 15,8%; xe máy giảm 13,8%; linh kiện điện thoại giảm 13,4%; vải dệt từ sợi tự nhiên và điện thoại di động cùng giảm 13,1%; quần áo mặc thường giảm 10,2%; xi măng giảm 9,9%; phân urê giảm 6,3%; khí đốt thiên nhiên dạng khí giảm 6,1%. Sự sụt giảm trong sản xuất của các mặt hàng chủ lực này đã ảnh hưởng tới IIP và giá trị tăng thêm của toàn ngành công nghiệp trong quý đầu năm.
Lo ngại hơn, không chỉ sản xuất sụt giảm, mà chỉ số tiêu thụ toàn ngành công nghiệp cũng giảm. Trong quý 1/2023, chỉ số tiêu thụ toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo giảm 2,9% so với cùng kỳ năm 2022 (cùng kỳ năm 2022 tăng 6,6%). Điều này dẫn tới tồn kho toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tại thời điểm 31/3/2023 tăng 4,4% so với cùng thời điểm tháng trước và tăng 19,8% so với cùng thời điểm năm trước (cùng thời điểm năm trước tăng 17,7%). Điều này cho thấy, hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp đã bị ảnh hưởng không nhỏ.
Sản xuất công nghiệp quý 1/2023 gặp nhiều khó khăn do đơn hàng sản xuất giảm, kim ngạch xuất khẩu giảm.
Theo kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến chế tạo trong quý 1/2023 so với quý 4/2022, có tới 38,5% số doanh nghiệp đánh giá gặp khó khăn: 39,4% số doanh nghiệp giảm về khối lượng sản xuất; 39,7% số doanh nghiệp có đơn đặt hàng giảm; 40,1% số doanh nghiệp có đơn hàng xuất khẩu mới giảm.
Đối với tình hình sản xuất công nghiệp tại các địa phương trên cả nước trong quý 1/2023 so với cùng kỳ năm trước, báo cáo chỉ rõ, tăng ở 48 địa phương và giảm ở 15 địa phương. Một số địa phương có chỉ số IIP đạt mức tăng khá cao do ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng, cụ thể: Cao Bằng tăng 26,8%; Tuyên Quang tăng 22,6%; Hải Phòng tăng 14,8%; Quảng Ninh tăng 13,6%; Hải Dương tăng 12,5%; Nam Định tăng 12,3%; Đắk Lắk, Bạc Liêu và Phú Yên cùng tăng 11,6%; Bắc Giang và Kiên Giang tăng 10,9%. Các địa phương có chỉ số sản xuất của ngành sản xuất và phân phối điện tăng cao là Hậu Giang tăng 286,1%; Thái Bình tăng 55,7%; Quảng Trị tăng 37%; Cà Mau tăng 33,7%.
Ở chiều ngược lại, một số địa phương có chỉ số IIP tăng thấp hoặc giảm do ngành công nghiệp chế biến, chế tạo giảm, gồm: Quảng Nam giảm 34,3%; Bắc Ninh giảm 18,8%; Vĩnh Long giảm 16,5%; Sóc Trăng giảm 15,6%; Vĩnh Phúc giảm 8,1%. Các địa phương có chỉ số sản xuất của ngành sản xuất và phân phối điện giảm là Ninh Bình giảm 31,8%; Trà Vinh giảm 29,3%; Hà Giang giảm 24,9%; Cao Bằng giảm 21,9%; Hải Phòng giảm 18,5%. Địa phương có chỉ số sản xuất của ngành khai khoáng giảm, gồm: Sóc Trăng giảm 87%; Đồng Tháp giảm 50,6%; Vĩnh Phúc giảm 48,7%.
TÁC ĐỘNG “KÉP” TỪ CÁC YẾU TỐ TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
Lý giải nguyên nhân sản xuất công nghiệp giảm tốc trong quý đầu năm 2023, Tổng cục Thống kê cho rằng vấn đề này đến từ các yếu tố bên ngoài như giá nhiên liệu thế giới bị đẩy lên, lạm phát tăng cao vẫn còn hiện hữu trên thế giới, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng đầu vào. Kinh tế thế giới có dấu hiệu suy thoái đã ảnh hưởng đến các nhà sản xuất của Việt Nam khi cả số lượng đơn hàng mới và xuất khẩu đều giảm. Các yếu tố này làm cho cầu nhập khẩu từ Việt Nam giảm mạnh, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bị thu hẹp.
Trong khi đó, chi phí đầu vào tăng lên, lãi suất tăng, doanh thu giảm khiến các doanh nghiệp phải giảm quy mô hoạt động. Các động lực tăng trưởng đều suy giảm: xuất khẩu suy giảm, nhu cầu suy giảm, đầu tư tư nhân suy giảm, giải ngân đầu tư công chậm... Chính phủ ưu tiên chống lạm phát, chính sách tiền tệ thắt chặt, lãi vay tăng cao. Mặc dù các doanh nghiệp đã cố gắng đa dạng hóa, mở rộng thêm thị trường xuất khẩu, nhưng nhìn chung vẫn khó khăn khi kinh tế thế giới suy giảm.
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 14-2023 phát hành ngày 03-04-2023. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Tiết kiệm điện và điện mặt trời mái nhà: Hai trụ cột đảm bảo an ninh năng lượng
Trước áp lực tăng trưởng kinh tế hai con số và nguy cơ mất cân đối cung–cầu điện trong giai đoạn 2026–2028, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 31/3/2026 yêu cầu triển khai đồng bộ, quyết liệt hai giải pháp trọng tâm: tiết kiệm điện trên diện rộng và phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu thụ...
Hội chợ OCOP hè 2026 góp phần kích cầu du lịch Quảng Ninh
Hội chợ OCOP Quảng Ninh – hè 2026 nhằm quảng bá sản phẩm chất lượng, kích cầu tiêu dùng và thu hút khách du lịch...
Xuất khẩu rau quả tăng trưởng mạnh, sầu riêng tiếp tục dẫn dắt
Trong quý 1 của năm 2026, ngành rau quả Việt Nam ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng, với kim ngạch xuất khẩu ước đạt gần 1,48 tỷ USD, tăng 27% so với cùng kỳ năm trước. Trung bình mỗi tháng, giá trị xuất khẩu đạt khoảng 500 triệu USD, cho thấy xu hướng phục hồi và mở rộng thị trường đang diễn ra tích cực.
TP.HCM: Cần chuyển đổi từ chính sách đến hạ tầng khi phát triển giao thông phát thải thấp
Giao thông phát thải thấp, đặc biệt là phát triển xe điện đang trở thành xu hướng tất yếu tại TP.HCM, nhưng quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt nhiều rào cản như chi phí cao, hạ tầng sạc thiếu đồng bộ và hệ sinh thái chưa hoàn thiện. Để bứt phá, thành phố cần cách tiếp cận tổng thể, kết hợp chính sách, đầu tư và công nghệ, đồng thời thúc đẩy vai trò của doanh nghiệp và người dân.
Xăng sinh học “lên ngôi”, các nhà máy ethanol hồi sinh
Từ đầu tháng 3/2026, thị trường xăng dầu Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển dịch tích cực sang nhiên liệu sinh học. Nhờ nhu cầu tiêu dùng xăng E5 và E10 tăng nhanh đã kéo theo sự hồi sinh của nhiều nhà máy ethanol từng “đắp chiếu”, đồng thời dần xác lập vị thế “trụ cột” mới cho an ninh năng lượng và nông nghiệp bền vững.
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam tháng 2/2026](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/03/06/ed5df1ed91b448eab0317c050609f0f2-74021.png?w=1050&h=630&mode=crop)
