Một việc tương đối khó đối với Chính phủ Nhật Bản trong bối cảnh nguồn ngân quỹ dôi dư hạn chế

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe ngày 27/7 đã công bố kế hoạch chi hơn 28 nghìn tỷ Yên, tương đương 265 tỷ USD, để kích thích tăng trưởng nền kinh tế lớn thứ ba thế giới của nước này.

Theo tin từ Bloomberg, trong một bài phát biểu trên kênh truyền hình quốc gia NHK, ông Abe nói kế hoạch trên bao gồm 13 nghìn tỷ Yên trong “các biện pháp tài khóa”. Ông cho biết kế hoạch chi tiêu cụ thể sẽ được soạn thảo vào tuần tới, nhưng chưa rõ liệu bao nhiêu trong gói này là chi tiêu mới.

Sau khi liên minh cầm quyền giành chiến thắng lớn trong cuộc bầu cử Thượng viện Nhật Bản hôm 10/7, ông Abe đã chỉ đạo soạn thảo một gói kích cầu khổng lồ như một nỗ lực tiếp theo nhằm phục hồi tăng trưởng kinh tế.

Nhưng, đây là một việc tương đối khó đối với Chính phủ Nhật Bản trong bối cảnh nguồn ngân quỹ dôi dư hạn chế và Chính phủ nước này có thể sẽ phải phát hành trái phiếu mới để chi trả cho một gói kích cầu quy mô lớn.

“Nguồn thu từ thuế không tăng, và ngân sách cho các khoản chi bổ sung là hạn chế”, ông Yasunari Ueno, chuyên gia kinh tế trưởng của công ty chứng khoán Mizuho Securities ở Tokyo, nhận định. Theo chuyên gia này, gói kích cầu mà Thủ tướng Abe vừa công bố “chỉ là sự bọc lót” và Chính phủ của ông đang “giả bộ” có nguồn lực mà thực ra họ không có.

“Nhìn vào những gì đã được công bố, sẽ thấy họ chỉ đang sắp xếp những thứ khác nhau lại với nhau. Một khi có chi tiết, tôi nghĩ rằng phản ứng sẽ tệ hơn”, ông Ueno nói.

Chỉ số Topix của thị trường chứng khoán Nhật đã tăng hơn 9% kể từ sau cuộc bầu cử Thượng viện Nhật và đồng Yên đã giảm giá 5% nhờ những đồn đoán về kế hoạch kích cầu mới.

Tuy nhiên, một số chuyên gia kinh tế đã chỉ trích ý tưởng về một gói kích cầu mới, nói rằng Nhật Bản - một quốc gia có tỷ lệ nợ công so với GDP cao ngất ngưởng - cần có các biện pháp cải cách kinh tế mang tính cơ cấu vào nới lỏng các quy định, thay vì nâng cấp cơ sở hạ tầng.

Đầu tháng này, ông Abe đã có cuộc gặp với cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) Ben Bernanke - người đi tiên phong trong chính sách tiền tệ siêu nới lỏng thời hậu khủng hoảng tài chính 2008-2009. Trong cuộc gặp này, ông Abe nói với ông Bernanke rằng ông muốn đẩy nhanh việc đưa nước Nhật thoát khỏi giảm phát - một phát biểu nhấn mạnh cam kết kích cầu của ông Abe.

Sự phục hồi của nền kinh tế Nhật Bản đang đối mặt nguy cơ do sự suy giảm nhu cầu của thị trường bên ngoài. Việc đồng Yên tăng giá mạnh năm nay cũng khiến hàng hóa Nhật giảm sức cạnh tranh ở nước ngoài và tác động bất lợi đến lợi nhuận của các nhà xuất khẩu Nhật.

Lợi nhuận doanh nghiệp yếu sẽ gây sức ép lên tăng trưởng tiền lương và thu nhập của các hộ gia đình, cản trở nỗ lực của Chính phủ Nhật trong việc phục hồi tăng trưởng kinh tế.

“Chúng ta cần phải hỗ trợ nhu cầu trong nước và đưa sự phục hồi tăng trưởng kinh tế trở lại hướng đi vững vàng hơn”, ông Abe nói ngày 27/7.

Kế hoạch kích cầu được ông Abe công bố trước cuộc họp chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) - cuộc họp kết thúc vào ngày thứ Sáu tuần này. Các chuyên gia dự báo BoJ sẽ có thêm biện pháp kích cầu bằng chính sách tiền tệ.

Bất kỳ khoản chi mới nào của Chính phủ Nhật cũng cần phải được Quốc hội nước này thông qua. Tuy nhiên, đây chỉ là vấn đề thủ tục, bởi liên minh cầm quyền của ông Abe hiện chiếm đa số ở cả lưỡng viện Quốc hội.