Thực hư việc nấm lim xanh trị bách bệnh

Thời gian gần đây, rất nhiều người đổ xô về huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam để tìm mua nấm lim xanh với tin đồn có thể chữa các bệnh hiểm nghèo. Thậm chí, trên nhiều trang mạng tràn ngập lời rao bán "nấm lim chữa bệnh ung thư gan" Trước tình hình đó, Sở Y tế Quảng Nam đã tiến hành lấy một mẫu nấm lim xanh tự nhiên, chuyển cho Viện Dược liệu TW (Bộ Y tế) nghiên cứu. Trong khi chờ kết quả nghiên cứu, Sở đã có khuyến cáo người dân thận trọng khi sử dụng nấm do có thể bị ngộ độc. Nấm lim xanh là loại nấm được tìm thấy nhiều trong những cánh rừng nguyên sinh Nam Lào, Tây Nguyên, Trường Sơn… Đây là loại nấm chỉ mọc đặc hữu trên cây gỗ lim xanh đã chết mục. Người ta không thể tìm thấy bất kì cây nấm lim xanh chính danh nào mọc trên những cây gỗ lim còn sống. Có chăng đó là những loại nấm gần giống với nấm lim xanh và không có nhiều công dụng cho sức khỏe con người.

Nấm lim xanh được những người thợ sơn tràng (thợ hái nấm) tìm thấy sau nhiều tuần, nhiều tháng trong rừng. Những người thợ này lần theo vết kéo gỗ của sơn tặc để tìm đến những cánh rừng gỗ lim. Càng nhiều cây gỗ lim bị đốn hạ thì khả năng tìm được nấm lim xanh càng cao. Bởi ở những gốc, thân cây gỗ lim xanh sẽ mọc lên loại nấm có tên là Ganoderma lucidum (Leyss. Ex Fr.) Karst (Nấm lim xanh). Chính bởi nấm lim xanh có nguồn gốc từ rừng tự nhiên, nhiều chuyên gia tỏ ra nghi vấn về khả năng lành tính và không độc tố của nấm.Một số nghiên cứu sau khi phân tích nhận thấy rằng, nấm lim xanh sống (chưa qua chế biến) vẫn còn một lượng độc tố chưa được loại bỏ hết, trong khi nấm lim xanh đã qua chế biến theo phương pháp gia truyền, độc tố đã được loại bỏ hoàn toàn, hàm lượng dược chất quý được làm giàu, nâng cao gấp nhiều lần.

Theo dược sĩ Lê Kim Phụng, nguyên giảng viên trường Đại học Y dược TP HCM nấm lim xanh được truyền miệng là "trị bách bệnh" nên nhiều người tìm mặc dù thân nấm chưa phát triển đầy đủ và chưa có hoạt chất hoàn thiện. Bên cạnh đó, những người hái nấm không có trình độ chuyên môn trong lĩnh vực dược có thể nhầm lẫn khi thu hái. "Tuy nấm lim xanh được coi là thảo dược quý hiếm, người dùng cũng không nên quá lạm dụng. Người cơ địa quá nhạy cảm có thể cảm thấy khó tiêu, chóng mặt, ngứa ngoài da trong thời gian đầu dùng nấm", bà Phụng nói.

Còn theo Đông y, nhiều trường hợp người dùng tuy đã mua đúng nấm lim xanh nhưng vẫn có hiện tượng ngộ độc, thì có thể là do các nguyên nhân như: dùng quá liều lượng nấm lim xanh quy định với từng loại bệnh; dùng phải nấm lim xanh bị nấm mốc, hư hỏng; sắc nấu nấm lim xanh kết hợp với những nguyên liệu không được cho phép… Ngoài ra, uống rượu ngâm với nấm lim xanh có thể gây phát ban, đau bụng, khô cổ họng, ngứa mũi, chảy máu mũi và phân có máu. Phụ nữ đang mang thai và cho con bú, người huyết áp thấp, bệnh nhân đang dùng thuốc điều trị cao huyết áp và thuốc chống đông máu được khuyến cáo nên hạn chế sử dụng. Trước khi dùng nấm lim xanh, người dùng nên tham khảo ý kiến của bác sĩ.

Do loại dược liệu quý này chỉ mọc trên cây lim đã chết trong những khu rừng nguyên sinh nên hiện nay ngày càng khan hiếm. Trên thị trường có nhiều đối tượng vì hám lợi mà trộn nhiều loại nấm giả giống nấm lim xanh như nấm Chò, nấm rừng dại,… bán cho khách hàng với giá thành cao. Người tiêu dùng cần hết sức cẩn trọng khi mua vì trên thị trường thuốc đông dược hiện nay khó nhận biết được loại nấm thật giả hoặc đã qua chiết xuất hay chưa.