Tổng điều tra kinh tế 2026: “Số hóa” toàn diện, kiến tạo hệ sinh thái dữ liệu minh bạch

Phát biểu tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), Tổ trưởng Tổ Thường trực Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế Trung ương năm 2026, nhấn mạnh: "Tổng điều tra kinh tế là một trong ba cuộc Tổng điều tra thống kê quốc gia có quy mô lớn, có ý nghĩa chiến lược đối với việc hoàn thiện hệ thống thông tin kinh tế quốc gia".

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 nhằm thu thập đầy đủ, toàn diện, khách quan và hiện đại về thực trạng hoạt động của các cơ sở kinh tế trên phạm vi cả nước được triển khai trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

“Việc tổ chức lễ ra quân hôm nay có ý nghĩa quan trọng trong việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, hộ kinh doanh và các tổ chức liên quan về vai trò, trách nhiệm trong việc cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực và đúng thời hạn cho cuộc tổng điều tra. Đây cũng là dịp để các cấp, các ngành tăng cường phối hợp, triển khai hiệu quả công tác thu thập thông tin tại cơ sở”, Cục trưởng khẳng định.

Một trong những điểm mới của Tổng điều tra 2026 là việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong khâu mã hóa ngành nghề nhằm giúp tự động hóa việc xác định mã ngành kinh tế, đảm bảo tính chuẩn xác và đồng nhất trên phạm vi cả nước.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng bản đồ số kết nối dữ liệu định vị vệ tinh giúp các giám sát viên theo dõi sát sao tiến độ và lộ trình của điều tra viên theo thời gian thực. Công nghệ này không chỉ ngăn chặn tình trạng chồng chéo địa bàn mà còn nâng cao chất lượng dữ liệu đầu vào ngay tại hiện trường. Thay vì chờ đợi đến khâu hậu kiểm, các sai sót logic sẽ được hệ thống cảnh báo và xử lý tức thời, đảm bảo tính nguyên khối và minh bạch của thông tin.

Theo Ban Chỉ đạo Tổng điều tra, mục tiêu cốt lõi của Tổng điều tra lần này nhằm giải quyết bài toán dữ liệu hành chính vốn đang rời rạc giữa các bộ, ngành. Theo đó, lần đầu tiên, các hộ kinh doanh trực tuyến (e-commerce) và các tổ hợp tác được đưa vào diện thu thập thông tin chính thức. Việc bao phủ các đối tượng này giúp bức tranh kinh tế số không còn những “khoảng trắng”, từ đó phản ánh chính xác quy mô sản xuất và năng lực cạnh tranh thực tế của nền kinh tế.

Ngoài ra, dữ liệu sau khi thu thập sẽ được chuẩn hóa, loại bỏ các thông tin trùng lặp hoặc mâu thuẫn giữa hồ sơ của cơ quan Thuế, Hải quan và Đăng ký kinh doanh.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Thu Oanh, Trưởng ban Ban Thống kê dịch vụ và giá, Cục Thống kê, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà nằm ở cơ chế kết nối liên thông. Mỗi bộ ngành hiện đang vận hành một hệ thống quản lý dữ liệu riêng biệt với mục tiêu khác nhau. Do đó, kỳ Tổng điều tra này còn mang sứ mệnh thiết lập một “ngôn ngữ chung” về dữ liệu hành chính.

“Việc chia sẻ thông tin giữa ngành thống kê và các cơ quan chức năng sẽ giúp số liệu luôn được cập nhật, phục vụ đắc lực cho việc hoạch định chính sách thuế, tín dụng và hỗ trợ doanh nghiệp một cách kịp thời, thay vì dựa trên các báo cáo tĩnh đã lỗi thời”, bà Oanh nhấn mạnh.

Kết quả của cuộc Tổng điều tra 2026 sẽ là nền tảng để Chính phủ và chính quyền địa phương đưa ra những quyết định điều hành dựa trên dữ liệu thực chứng. Điều này sẽ giúp nền kinh tế vận hành một cách hiệu quả và bền vững.