Trung Quốc tăng mạnh nhập khẩu năng lượng từ Canada và Nga nhằm đa dạng hóa nguồn cung, trong bối cảnh quan hệ Ottawa - Washington xấu đi và chiến tranh Mỹ - Iran làm gián đoạn dòng chảy dầu tại Vùng Vịnh...

Số liệu hải quan mới nhất cho thấy lượng dầu thô Trung Quốc nhập khẩu từ Canada trong tháng 8 tăng gần 35% so với cùng kỳ năm ngoái. Kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này tăng 64%, lên 782,3 triệu USD.

Trong khi đó, tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc lại giảm gần 23%. Chiến tranh Mỹ - Iran kéo dài nhiều tháng qua đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu tại Vùng Vịnh, khiến lượng dầu thô Trung Quốc nhập khẩu từ 6 nền kinh tế Trung Đông, trong đó có Saudi Arabia, giảm 45,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong tháng, lượng LNG Trung Quốc nhập khẩu từ Canada tăng tới 227%. Kim ngạch nhập khẩu lưu huỳnh cũng tăng 398%, dù khối lượng chỉ tăng chưa đến 20%.

Nhìn chung, thương mại Trung Quốc - Canada chỉ tăng nhẹ trong tháng 8, nhưng năng lượng ngày càng chiếm vai trò lớn trong hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu từ Canada, đặc biệt với những mặt hàng đang bị gián đoạn nguồn cung do xung đột tại Vùng Vịnh.

Các số liệu trên được công bố sau khi đàm phán thương mại Mỹ - Canada đổ vỡ vào cuối tháng 8. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó áp thuế quan 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada. Ottawa đáp trả bằng mức thuế từ 15% đến 50% đối với hơn 700 mặt hàng Mỹ, đẩy hai nền kinh tế láng giềng vào cuộc chiến thương mại ngày càng căng thẳng.

Trái lại, quan hệ Trung Quốc - Canada đã ổn định hơn kể từ đầu năm, sau nhiều năm căng thẳng ngoại giao và thương mại. Hồi tháng 1, hai bên nhất trí giảm thuế quan đối với xe điện Trung Quốc, cải dầu và một số nông sản Canada, đồng thời mở rộng hợp tác về năng lượng và thương mại.

Theo ông Xu Tianchen, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit (EIU), bộ phận nghiên cứu thuộc Economist Group, Trung Quốc thường tận dụng biến động của thị trường dầu mỏ toàn cầu để mua vào khi giá giảm và sử dụng dầu dự trữ khi giá tăng.

“Việc Bắc Kinh liên tục mở rộng kho dự trữ trong những năm gần đây cũng giúp nước này ứng phó tốt hơn với giá dầu cao”, ông Xu nhận định với tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP).

Theo ông Xu, Trung Quốc đã tranh thủ giai đoạn căng thẳng Mỹ - Iran tạm thời hạ nhiệt vào cuối tháng 6 và đầu tháng 7 để mua thêm dầu. Các lô hàng này cập cảng trong tháng 8, giúp lượng nhập khẩu tăng so với tháng trước.

Tuy nhiên, cơ hội mua dầu nhanh chóng thu hẹp khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang trở lại. Ông Xu cho rằng diễn biến này có thể khiến lượng dầu Trung Quốc mua vào sau đó sụt giảm.

Nga vẫn là một trong những nhà cung cấp năng lượng lớn nhất của Trung Quốc. Tuy nhiên, do muốn đa dạng hóa nguồn cung, Bắc Kinh khó tăng mạnh nhập khẩu từ Nga để tránh phụ thuộc quá nhiều vào thị trường này.

“Canada đang nổi lên như một đối tác mới. Quan hệ ngoại giao được cải thiện dưới thời Thủ tướng Canada Mark Carney đang mở ra cơ hội thương mại giữa hai nước, trong đó có dầu mỏ”, ông Xu nhận định.

Theo ông Xu, triển vọng thương mại Trung Quốc - Canada trong giai đoạn 2026-2028 khá tích cực. Sau khi quan hệ với Washington xấu đi, Ottawa sẽ tìm kiếm các thị trường thay thế, trong khi Bắc Kinh muốn đa dạng hóa nguồn cung hàng hóa.

Tuy nhiên, thương mại song phương vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ chu kỳ chính trị tại Trung Quốc và Canada, cũng như những diễn biến tại Mỹ.

Các thỏa thuận trước đó giữa Bắc Kinh và Ottawa cũng thúc đẩy Trung Quốc tăng mua hàng hóa Canada. Trong tháng 8, lượng dầu hạt cải nước này nhập khẩu từ Canada tăng gần 42% so với cùng kỳ năm ngoái. Kim ngạch nhập khẩu dầu thô Canada trong 8 tháng đầu năm tăng 40,2%.

Ngoài Canada, Trung Quốc cũng tăng cường giao thương với Nga do chiến tranh làm gián đoạn nguồn cung năng lượng. Trong tháng 8, xuất khẩu của Trung Quốc sang Nga và nhập khẩu từ thị trường này đều tăng khoảng 40%.

Năng lượng là động lực chính thúc đẩy nhập khẩu. Lượng dầu thô Trung Quốc nhập khẩu từ Nga tăng 41% so với cùng kỳ năm ngoái, còn lượng LNG tăng 43%.

Trung Quốc cũng tiếp tục tăng nhập khẩu than trong tháng 8 nhằm đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, trong bối cảnh giá dầu thô duy trì ở mức cao.