Trung Quốc vẫn muốn có cuộc gặp thượng đỉnh Trung - Mỹ dù chiến sự ở Iran căng thẳng

Bắc Kinh cũng phát tín hiệu sẵn sàng tổ chức một cuộc gặp thượng đỉnh thành công giữa ông Trump với Chủ tịch Tập Cận Bình, dù chiến sự ở Trung Đông đang leo thang từng ngày.

Tuyên bố trên được Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đưa ra vào ngày 8/3, tại một cuộc họp báo trong khuôn khổ kỳ họp Quốc hội thường niên của nước này. Phát biểu trước các nhà báo, ông Vương nhấn mạnh sự cần thiết phải đối thoại với Mỹ, dù ông nói rằng cuộc chiến tranh ở Iran “lẽ ra không nên xảy ra”.

Chuyến công du sắp tới của ông Trump sẽ là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc trong vòng khoảng 1 thập kỷ trở lại đây. Chuyến thăm diễn ra vào một thời điểm nhạy cảm đối với Bắc Kinh và Washington, khi hai bên đang tìm cách xử lý mối quan hệ thương mại đang rạn nứt và quản lý ảnh hưởng đối với thế giới từ các cuộc can thiệp quân sự gần đây của Mỹ.

Tại cuộc họp báo, Ngoại trưởng Trung Quốc nhắc lại việc Bắc Kinh kêu gọi “ngay lập tức” chấm dứt chiến dịch quân sự ở Iran, nhưng thể hiện thái độ mềm mỏng khi nói tới cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung sắp tới. Giới phân tích nhận định đây là một tín hiệu cho thấy cuộc gặp này có ý nghĩa quan trọng đối với Trung Quốc.

Trước đó, Nhà Trắng đã xác nhận cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ với Chủ tịch Trung Quốc vẫn sẽ diễn ra vào ngày 31/3 như kế hoạch ban đầu.

Ông Vương Nghị cho biết chương trình nghị sự của cuộc trao đổi cấp cao giữa hai nhà lãnh đạo “hiện đang được bàn thảo”.

“Sự thiếu tương tác giữa hai nước sẽ chỉ dẫn tới hiểu làm và đánh giá sai lầm, làm theo thang đối đầu và gây tổn hại cho thế giới”, ông Vương nói.

Cuộc xung đột ở Trung Đông đang đặt ra những thách thức lớn đối với Trung Quốc, cả về địa chính trị và kinh tế. Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới và đã từ lâu có nhiều nỗ lực để xây dựng khả năng tự vệ trước các cú sốc năng lượng.

Nhập khẩu dầu thô từ Iran chiếm 13% tổng nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc. Một tỷ trọng lớn trong nhập khẩu dầu khí của Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz, đang đối mặt rủi ro lớn khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển này và chiến sự không ngừng leo thang và lan rộng.

Ông Michal Meidan, trưởng bộ phận nghiên cứu về thị trường năng lượng Trung Quốc tại Viện Oxford về nghiên cứu năng lượng, nói với tờ báo Financial Times rằng “ảnh hưởng đối với Trung Quốc sẽ được cảm nhận rõ rệt trong những tháng tới”.

“Tác động sẽ đặc biệt rõ ở một số địa phương và lĩnh vực ngành nghề, xét tới sự phụ thuộc của Trung Quốc vào Trung Đông về các mặt hàng dầu thô, sản phẩm dầu tin chế, và khí đốt hóa lỏng (LNG)”, ông Meidan nói.

Cuộc can thiệp quân sự của Mỹ vào Iran diễn ra không lâu sau khi Mỹ mở chiến dịch chớp nhoáng ở Venezuela, lật đổ Tổng thống Nicolas Maduro. Venezuela là một quốc gia có quan hệ gần gũi với Trung Quốc và trong năm ngoái, Trung Quốc là khách mua dầu lớn nhất của Venezuela - theo dữ liệu từ công ty Kpler.

Trong bản tóm tắt chính thức về nội dung cuộc họp báo ngày 8/3, ông Vương Nghị nói rằng “các vấn đề ở Trung Đông nên do các quốc gia trong khu vực tự quyết độc lập”. “Lịch sử của Trung Đông đã hết lần này đến lần khác nói lên với thế giới một điều rằng vũ lực không mang lại giải pháp và xung đột vũ trang sẽ chỉ làm gia tăng sự thù địch và ươm mầm cho những cuộc khủng hoảng mới”.

Theo dự báo, các cuộc thảo luận trong chuyến thăm Trung Quốc kéo dài 3 ngày của ông Trump sẽ xoay quanh thỏa thuận “đình chiến” thương mại có kỳ hạn 1 năm mà hai bên đạt được vào tháng 10 năm ngoái.

Nguồn thạo tin tiết lộ với hãng tin Bloomberg rằng Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong sẽ có cuộc gặp trong tuần này tại Paris, Pháp để thảo luận về các thỏa thuận kinh tế mà ông Trump và ông Tập có thể nhất trí trong cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới.

Khi được đề nghị bình luận về ý kiến cho rằng ông Trump đang xem mối quan hệ Mỹ - Trung là một nhóm “G2” mới để lãnh đạo thế giới, ông Vương Nghị đã thể hiện quan điểm phản đối, đồng thời nhấn mạnh một thế giới đa cực. Không đề cập cụ thể đến Mỹ, ông cảnh báo không nên “dựng hàng rào thương mại và thúc đẩy sự phân ly về kinh tế và công nghệ”.

“Việc này chẳng khác gì dùng củi khô để dập lửa. Bạn sẽ bị bỏng mà thôi”, ông Vương nói.