Dấu ấn kinh tế thế giới tuần 1-7/3/2026: Chiến sự Iran lan rộng, thị trường năng lượng chao đảo

Trước cú sốc trên thị trường năng lượng, một loạt động thái ứng phó của Mỹ cũng thu hút sự chú ý lớn. Trong khi đó, rủi ro lạm phát gia tăng đang khiến thị trường nghiêng nhiều hơn về khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ trì hoãn việc hạ lãi suất.

Dưới đây là các thông tin và sự kiện quan trọng trong tuần 01-7/3 do VnEconomy điểm lại.

Giá dầu, khí đốt, vàng và bạc biến động dữ dội

Tuần này, chiến sự Mỹ - Iran đã gây cú sốc lớn với thị trường năng lượng. Do lo ngại eo biển Hormuz tiếp tục tê liệt và nguồn cung vùng Vịnh bị gián đoạn, giá dầu WTI tăng 35,63%, lên 90,90 USD/thùng - mức tăng theo tuần mạnh nhất kể từ năm 1983, trong khi dầu Brent tăng gần 28% lên 92,69 USD/thùng, đánh dấu mức tăng trong một tuần mạnh nhất kể từ tháng 4/2020.

Giá khí đốt chuẩn TTF của châu Âu cũng tăng gần 50% trong tuần, lên mức cao nhất khoảng 3 năm, sau khi Qatar ngừng sản xuất LNG và hoạt động vận chuyển qua Hormuz bị đình trệ.

Trong khi đó, giá vàng và bạc thế giới cũng biến động mạnh theo diễn biến chiến sự ở Trung Đông, nhưng xu hướng chung là tăng đầu tuần rồi suy yếu vì USD mạnh lên và lo ngại lạm phát do giá năng lượng leo thang. Theo dữ liệu từ sàn Kitco, tính chung cả tuần, giá vàng giảm khoảng 2,6% và bạc giảm khoảng 6%.

Dòng chảy vàng và bạc gián đoạn vì xung đột ở Trung Đông

Xung đột ở Trung Đông đang làm gián đoạn mạnh dòng chảy vàng và bạc toàn cầu khi phần lớn các chuyến bay ra vào Dubai - một đầu mối trung chuyển vàng thỏi lớn của thế giới - phải ngừng khai thác. Giới giao dịch cho biết vận chuyển vàng bằng đường hàng không gần như đình trệ, trong khi bạc chịu tác động lớn hơn ở một số tuyến hàng từ London (Anh) do thị trường vốn đã biến động mạnh từ đầu năm.

Singapore muốn trở thành trung tâm giao dịch vàng vật chất của châu Á

Theo hãng tin Bloomberg, Singapore đang đẩy nhanh kế hoạch trở thành trung tâm giao dịch vàng vật chất của châu Á, với sự tham gia của Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) cùng nhiều ngân hàng lớn trong và ngoài nước như JPMorgan, UBS, DBS, UOB và OCBC.

Cơ chế hoàn thuế đối ứng sẽ sẵn sàng trong vòng 45 ngày

Ngày 5/3, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ ban hành lệnh yêu cầu Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) triển khai ngay quy trình hoàn trả khoảng 166 tỷ USD thuế quan đối ứng đã thu cho các nhà nhập khẩu. Tuy nhiên, CBP cho biết quy trình này chỉ có thể bắt đầu trong vòng 45 ngày tới khi hệ thống công nghệ được cập nhật.

Thị trường lao động Mỹ bất ngờ suy yếu

Theo báo cáo công bố ngày 6/3 của Bộ Lao động Mỹ, thị trường lao động nước bất ngờ suy yếu trong tháng 2 khi số việc làm phi nông nghiệp giảm 92.000, trái với dự báo tăng 50.000, còn tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,4%. Đây là lần thứ ba trong 5 tháng số việc làm sụt giảm. Sau báo cáo trên, thị trường tăng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ hạ lãi suất vào tháng 7 tới.

Mỹ cho phép Ấn Độ mua dầu Nga trong 30 ngày mà không bị tái trừng phạt

Theo CNBC, Mỹ đã cho Ấn Độ thời hạn miễn trừ 30 ngày khỏi bị tái trừng phạt tài liên quan tới hoạt động mua dầu Nga, trong bối cảnh chiến sự Iran làm gia tăng lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu. Động thái này được xem là giải pháp ngắn hạn nhằm hạ nhiệt giá dầu, khi lưu thông qua eo biển Hormuz.

Chính phủ Mỹ triển khai chương trình tái bảo hiểm 20 tỷ USD cho tàu biển qua eo biển Hormuz

Chính quyền Tổng thống Trump ngày 6/3 công bố chương trình tái bảo hiểm trị giá 20 tỷ USD cho tàu chở dầu và các phương tiện hàng hải khác nhằm khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng vấn đề lớn nhất hiện nay không phải bảo hiểm mà là rủi ro an ninh thực tế, khi các chủ tàu vẫn lo ngại bị tấn công nếu đi qua eo biển Hormuz.

Trung Quốc xác định trọng tâm cho kế hoạch kinh tế 5 năm tới

Tại kỳ họp Quốc hội tuần này, Trung Quốc công bố dự thảo kế hoạch 5 năm mới với trọng tâm là đẩy mạnh đầu tư công nghệ cao và tự chủ công nghệ. Bắc Kinh đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 ở mức 4,5-5%, thấp nhất hơn 3 thập kỷ, do phải đối mặt giảm phát kéo dài, khủng hoảng bất động sản, nhu cầu nội địa yếu và căng thẳng thương mại với Mỹ.

Giá phân bón tăng mạnh vì chiến sự Iran

Tuần này, giá phân bón tăng mạnh khi chiến sự với Iran làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Vùng Vịnh hiện là một trong những trung tâm sản xuất và trung chuyển urê lớn nhất thế giới. 

Việc 3 trong số 10 nước xuất khẩu urê lớn nhất thế giới gồm Qatar, Saudi Arabia và Iran gần như bị chặn lại phía sau eo biển Hormuz đang làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trên thị trường phân bón toàn cầu.

24 bang Mỹ khởi kiện chính quyền Tổng thống Trump vì thuế quan toàn cầu

Ngày 5/3, 24 bang của Mỹ đã nộp đơn kiện nhằm ngăn chặn mức thuế quan toàn cầu 10% mà ông Trump công bố sau phán quyết ngày 20/2 của Tòa án Tối cao Mỹ. Các bang cho rằng chính quyền không thể lách phán quyết này bằng cách viện dẫn một cơ sở pháp lý khác để tiếp tục áp thuế quan trên diện rộng.

Trước đó, ngày 4/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông Trump nhiều khả năng sẽ triển khai kế hoạch nâng mức thuế quan toàn cầu từ 10% lên 15% trong tuần.

Các quan chức Fed lại cảnh báo về lạm phát, giảm kỳ vọng về thời điểm hạ lãi suất

Tuần này, một số quan chức Fed tiếp tục thận trọng về việc hạ lãi suất trong bối cảnh lạm phát vẫn ở mức cao và giá dầu tăng mạnh do chiến sự ở Trung Đông. Diễn biến này khiến thị trường điều chỉnh kỳ vọng, theo hướng cho rằng Fed sẽ trì hoãn thời điểm bắt đầu cắt giảm lãi suất. Tỷ lệ đặt cược vào khả năng Fed hạ lãi suất vào tháng 9 vì thế đã tăng lên đáng kể.

Chứng khoán Hàn Quốc lao dốc chưa từng thấy

Làn sóng bán tháo đã bao trùm chứng khoán châu Á trong phiên giao dịch ngày 4/3 khi nhà đầu tư lo ngại tác động của xung đột Mỹ - Iran, trong đó thị trường Hàn Quốc giảm mạnh chưa từng thấy. Chỉ số Kospi sụt 12,1%, đánh dấu phiên giảm sâu nhất trong lịch sử 46 năm của thị trường này, sau khi đã giảm 7,2% một phiên trước đó. Sau phiên này, Kospi đã phục hồi nhưng tính chung cả tuần vẫn giảm hơn 10%.

Giá cước tàu biển tăng lên kỷ lục mọi thời đại

Giá cước tàu chở dầu tại Trung Đông đã lên mức cao nhất từ trước tới nay khi xung đột Mỹ - Iran làm tê liệt hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Giá thuê tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC) tuyến Trung Đông - Trung Quốc đã tăng hơn 94% chỉ trong vài ngày sau khi chiến sự nổ ra do các chủ tàu né khu vực nguy hiểm và nhiều công ty bảo hiểm ngừng cung cấp bảo hiểm rủi ro chiến tranh.