Nga có thể hưởng lợi từ giá dầu tăng giữa xung đột ở Trung Đông

Khi căng thẳng giữa Mỹ-Israel và Iran leo thang, thị trường năng lượng toàn cầu đã bị xáo trộn, đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong gần 4 năm. Cùng với đó, sự gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông qua eo biển Hormuz đang tạo điều kiện cho Nga đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng chủ lực của nước này.

Theo các nhà phân tích, Nga đang nổi lên như một trong những nước hưởng lợi nhiều nhất từ sự leo thang của giá dầu và gián đoạn nguồn cung dầu. Giá dầu tăng cao đồng nghĩa với việc doanh thu từ xuất khẩu dầu của Nga cũng tăng theo. Ngoài ra, sự khan hiếm nguồn cung đồng nghĩa với việc Nga có thể bán được nhiều dầu hơn.

Trao đổi với hãng tin CNBC, ông Saul Kavonic - trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng tại công ty MST Marquee - cho biết: "Nga có thể lãi nhiều hơn từ việc giá dầu cao hơn, đặc biệt khi Mỹ đã nới lỏng các hạn chế đối với việc Nga bán dầu cho Ấn Độ”.

Hôm thứ Hai tuần này, giá dầu thô Brent giao sau tại thị trường London - giá tham chiếu của thị trường dầu lửa toàn cầu - có lúc đạt gần 120 USD/thùng, cao nhất kể từ năm 2022. Giới đầu tư lo ngại khi xung đột leo thang và lan rộng ở Vùng Vịnh, cùng với việc eo biển Hormuz đóng cửa, buộc các nước trong khu vực này phải cắt giảm sản lượng khai thác dầu.

Giá dầu Brent đã giảm về dưới mức 88 USD/thùng trong phiên ngày thứ Ba, tương đương mức giảm gần 27% so với đỉnh giá trên, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố chiến tranh có thể sớm kết thúc. Dù vậy, so với trước khi xung đột nổ ra, giá dầu Brent đã tăng hơn 21%.

Đối với Nga, sự tăng giá dầu này đang trực tiếp chuyển thành nguồn thu ngân sách lớn hơn.

Ông Henning Gloystein, Giám đốc điều hành năng lượng và tài nguyên tại Eurasia Group, nhận định rằng Nga đã "hưởng lợi rất nhiều" từ cuộc khủng hoảng sau khi Washington cấp cho Ấn Độ một miễn trừ tạm thời, cho phép nước này tiếp tục mua dầu thô của Nga.

"Các lô hàng đã được bán với giá khoảng 90 USD mỗi thùng, đây là một sự gia tăng lớn cả về giá bán dầu và khối lượng dầu mà Nga bán được”, ông Gloystein nói, đề cập đến mức giá chỉ khoảng 50 USD mỗi thùng dầu Nga trước khi chiến tranh Iran nổ ra.

Ngoài ra, việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt cũng giúp Nga tăng được số lượng thùng dầu bán ra thị trường.

Ông Muyu Xu, một nhà phân tích cao cấp tại công ty dữ liệu tàu biển Kpler, cho biết việc Ấn Độ mua dầu trở lại vừa giúp nâng giá dầu thô của Nga, vừa giúp giải phóng lượng hàng dầu Nga tồn đọng trên các tàu chở dầu lênh đênh biển trước đó vì không có điểm đến.

Theo dữ liệu của Kpler, lượng dầu thô của Nga trên các tàu chở dầu đã giảm xuống còn 118,3 triệu thùng trong tuần này từ 132,9 triệu thùng vào cuối tháng 2, cho thấy các lô hàng đang được chuyển đến người mua một cách nhanh chóng.

Nếu cuộc khủng hoảng tiếp tục hạn chế hoạt động xuất khẩu dầu từ Vùng Vịnh, lợi ích cho Nga có thể rất lớn. Ông Gloystein ước tính Moscow có thể có thêm hàng chục tỷ USD trong thu ngân sách nhà nước khi giá dầu và khí đốt tăng cao. Ngoài miễn trừ tạm thời cho Ấn Độ mua dầu Nga, ông Trump cũng đang cân nhắc nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với ngành công nghiệp dầu lửa Nga - theo hãng tin Reuters.

Lợi thế của Nga có thể không chỉ dừng lại ở dầu thô. Ông Gloystein cho rằng châu Âu có thể tăng nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga vì hiện tại không có lệnh trừng phạt nào của châu Âu đối với các lô hàng này, ít nhất cho đến khi kế hoạch loại bỏ dần LNG Nga của Liên minh châu Âu (EU) có hiệu lực vào năm 2027.

Tuy nhiên, khả năng tận dụng tối đa tình hình của Nga vẫn bị hạn chế. Nhiều năm bị trừng phạt và các cuộc tấn công từ Ukraine đã làm hư hại một phần cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga, hạn chế tốc độ mà nước này có thể tăng cường sản xuất hoặc xuất khẩu dầu thô và LNG.

Bà Carole Nakhle, nhà sáng lập công ty tư vấn năng lượng Crystol Energy, cho biết: "Lợi ích có thể có ý nghĩa trong ngắn hạn vì Nga được hưởng lợi từ cả giá cao hơn và từ một số nới lỏng trong việc thực thi các biện pháp trừng phạt. Nhưng nói chung, tác động tích cực đến Nga vẫn bị hạn chế”.

Bà Nakhle cũng cho rằng các hạn chế về vận chuyển và bảo hiểm, cũng như sự tập trung xuất khẩu năng lượng của Nga vào một nhóm nhỏ khách mua như Ấn Độ và Trung Quốc, có thể sẽ gây hạn chế đối với Moscow trong việc tận dụng sự gián đoạn nguồn cung dầu khí do xung đột ở Trung Đông gây ra.