Thỏa thuận hợp tác vừa được ký kết giữa Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam và Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) không chỉ khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu, mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các công cụ quốc tế hiện đại để thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Ngày 25/9, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã có buổi tiếp và làm việc với ông Daren Tang, Tổng Giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), nhân dịp ông tới thăm Việt Nam theo lời mời của Bộ.

Cuộc gặp gỡ mở ra những định hướng hợp tác mới, thực chất và sâu rộng hơn trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chia sẻ tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, sau giai đoạn thoát nghèo và trở thành quốc gia có thu nhập trung bình, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển thứ ba, hướng tới trở thành nước thu nhập cao, dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong tiến trình này, sở hữu trí tuệ đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Theo Bộ trưởng, trong bộ ba "khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số" Việt Nam coi đổi mới sáng tạo là trọng tâm. Quan điểm phát triển được xác định là "đổi mới sáng tạo toàn dân", mọi người dân đều có thể khởi nghiệp, sản xuất, kinh doanh dựa trên công nghệ số, tri thức khoa học và tinh thần sáng tạo.

Từ định hướng trên, Bộ trưởng đề nghị WIPO hỗ trợ Việt Nam xây dựng bản đồ sáng chế cho 11 nhóm công nghệ chiến lược mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt hồi tháng 6/2025.

Đây là bước đi được đánh giá mang tính then chốt, giúp Việt Nam nhanh chóng làm chủ công nghệ, thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D), qua đó hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao dựa trên tri thức và sáng tạo.

Ngoài việc lập bản đồ sáng chế, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng đề nghị WIPO tư vấn cho Việt Nam về kiến trúc nền tảng số quản lý sở hữu trí tuệ, dựa trên việc nâng cấp phần mềm IPAS hiện đang được Cục Sở hữu trí tuệ vận hành.

Bộ trưởng cho biết Việt Nam mong muốn có một nền tảng "vừa mang tính quốc tế, vừa phù hợp với đặc thù trong nước". Khi hệ thống hoàn thiện, Việt Nam cam kết sẵn sàng chia sẻ cho các quốc gia khác thông qua WIPO, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung.

Một đề xuất quan trọng khác là WIPO hỗ trợ Việt Nam xây dựng hệ thống đo lường tác động của đổi mới sáng tạo đối với tăng trưởng kinh tế. Theo Bộ trưởng, đây là "chìa khóa" để khuyến khích các quốc gia, trong đó có Việt Nam, gia tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển. Việt Nam cũng khẳng định sẵn sàng tham gia thử nghiệm các sáng kiến mới của WIPO về thúc đẩy đổi mới sáng tạo trên phạm vi toàn cầu.

Đáp lại, Tổng Giám đốc WIPO Daren Tang chúc mừng Việt Nam với những thành tựu đáng ghi nhận trong đổi mới sáng tạo. Chỉ trong vòng một thập kỷ, Việt Nam đã tăng 32 bậc trong Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), từ hạng 76 năm 2013 lên hạng 44 hiện tại.

Ông Daren Tang cho rằng Việt Nam là hình mẫu tiêu biểu, chứng minh sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo hoàn toàn có thể thành công ngay cả tại những quốc gia đang phát triển và mới nổi.

Tổng Giám đốc WIPO Daren Tang cũng đánh giá cao các sáng kiến từ Việt Nam, trong đó có việc triển khai Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII), sáng kiến được nhiều quốc gia như Ấn Độ, Cuba hay Brazil quan tâm học hỏi. Về đề xuất lập bản đồ sáng chế, ông nhận định đây là một "công cụ mạnh" và tiết lộ WIPO đang phát triển một cộng đồng toàn cầu trong lĩnh vực này, kỳ vọng Việt Nam sẽ tham gia tích cực.

Cũng trong sáng cùng ngày, dưới sự chứng kiến của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, Cục Sở hữu trí tuệ và WIPO đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác toàn diện trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Bản ghi nhớ đặt mục tiêu thúc đẩy hợp tác từ xây dựng chính sách, pháp luật, đào tạo nhân lực, nâng cao nhận thức, hỗ trợ doanh nghiệp đến phát triển các cơ chế thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Theo thỏa thuận, hai bên sẽ tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên gồm: hoàn thiện khung pháp lý và chiến lược sở hữu trí tuệ; tăng cường sử dụng hệ thống đăng ký quốc tế; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp; thúc đẩy hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp; mở rộng đào tạo và tuyên truyền về sở hữu trí tuệ; ứng dụng số và trí tuệ nhân tạo trong thẩm định; hỗ trợ cơ chế giải quyết tranh chấp.

Việc ký kết Bản ghi nhớ được đánh giá sẽ mở ra một giai đoạn hợp tác thực chất và sâu rộng hơn giữa Việt Nam và WIPO, đặc biệt trong bối cảnh xu thế toàn cầu đang chuyển dịch từ bảo hộ quyền sang thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ.