Xây dựng và vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm tập trung

Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định 400/QĐ-BCT về Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ “Xây dựng, vận hành và quản lý Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương”, đánh dấu bước đi quan trọng trong việc xây dựng, vận hành và quản lý Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

LỘ TRÌNH TỪ THỰC PHẨM ĐẾN CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHỦ LỰC

Đây là một hệ thống thống nhất, đồng bộ và tập trung, được thiết kế để phục vụ công tác quản lý nhà nước đối với toàn bộ các nhóm hàng hóa thuộc phạm vi của Bộ. Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu với kho dữ liệu dùng chung của Bộ Công Thương; kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu bắt buộc với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đồng thời kết nối với các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu của Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Y tế và các cơ quan có liên quan, phục vụ công tác quản lý thuế, hải quan, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng, truy vết, xử lý vi phạm và bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.

Việc triển khai này không chỉ đơn thuần là công cụ quản lý, mà còn là giải pháp nâng cao hiệu lực điều hành, minh bạch hóa thông tin thị trường và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện của ngành Công Thương trong bối cảnh hội nhập.

Mục tiêu cụ thể, đến hết năm 2026 hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm tập trung, thống nhất trong Hệ thống quản lý sản phẩm công nghiệp do Bộ Công Thương quản lý, bảo đảm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước đối với thực phẩm lưu thông trên thị trường.

Tổ chức triển khai thí điểm truy xuất nguồn gốc đối với một số nhóm thực phẩm trọng điểm, ưu tiên các nhóm có nguy cơ rủi ro cao, sản phẩm lưu thông qua chuỗi phân phối hiện đại, thương mại điện tử và hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu.

Đến hết năm 2027, mở rộng áp dụng truy xuất nguồn gốc bắt buộc đối với các nhóm thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính khả thi và đồng bộ trong tổ chức thực hiện.

Tích hợp các công cụ tổng hợp, phân tích dữ liệu, giám sát thị trường và cảnh báo sớm rủi ro về an toàn thực phẩm, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng. Phát huy hiệu quả sử dụng, phân tích dữ liệu truy xuất nguồn gốc trong hỗ trợ công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát thị trường và truy vết nguồn gốc sản phẩm theo quy định của pháp luật.

Giai đoạn 2028-2030, trên cơ sở Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm đã vận hành ổn định, từng bước mở rộng áp dụng truy xuất nguồn gốc đối với các nhóm sản phẩm công nghiệp khác do Bộ Công Thương quản lý, như: thuốc lá, dệt may, da giày, giấy, phụ tùng ô tô - xe máy, linh kiện, phụ kiện công nghiệp hỗ trợ... và các nhóm sản phẩm khác theo yêu cầu quản lý nhà nước.

Hoàn thiện cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc dùng chung, bảo đảm kết nối, liên thông đồng bộ với các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành; từng bước hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, hoạch định chính sách và phát triển thị trường.

Định hướng 2030-2035, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật cho Hệ thống quản lý sản phẩm, hàng hóa của Bộ Công Thương tích hợp truy xuất nguồn gốc, trong đó Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm là cấu phần nòng cốt, bảo đảm vận hành ổn định, an toàn, bền vững và có khả năng mở rộng lâu dài.

Mở rộng phạm vi áp dụng truy xuất nguồn gốc đối với hầu hết các nhóm sản phẩm công nghiệp chủ lực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, hình thành chuỗi truy xuất nguồn gốc đầy đủ, xuyên suốt vòng đời sản phẩm.

Thực hiện kết nối đồng bộ, thông suốt với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia, các hệ thống truy xuất nguồn gốc của các bộ, ngành, địa phương và các hệ thống, cơ sở dữ liệu quốc gia khác.

"MINH BẠCH" ĐỂ HÀNG VIỆT BÁM RỄ SÂU TẠI THỊ TRƯỜNG NỘI ĐỊA

Chia sẻ về tầm quan trọng của dự án này, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) khẳng định truy xuất nguồn gốc hiện nay là một yêu cầu mang tính bắt buộc, xuất phát từ quyền lợi cốt lõi của các bên liên quan.

Dưới góc độ quản lý, ông Tuấn nhấn mạnh: "Việc truy xuất nguồn gốc giúp quản lý rủi ro tốt hơn. Khi có vấn đề phát sinh, cơ quan chức năng có thể xử lý một cách toàn diện, triệt để, đúng vai trò và nhiệm vụ của mình".

Đối với cộng đồng kinh doanh, việc tuân thủ các tiêu chuẩn này không chỉ dừng lại ở vấn đề an toàn thực phẩm mà còn là "tấm vé" cho sự phát triển bền vững.

Hiện nay, thông qua các đợt đối thoại và truyền thông chính sách, đa số các hiệp hội và doanh nghiệp đều bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ và đã có những phương án thực thi cụ thể.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là sự tự tin của hàng hóa nội địa. Hiện nay, tại các hệ thống bán lẻ hiện đại, hàng Việt hoàn toàn đủ sức cạnh tranh với hàng nhập ngoại về cả chất lượng, bao bì lẫn giá thành.

Thực tế cho thấy, rất nhiều mặt hàng của Việt Nam đã khẳng định được vị thế vững chắc trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, ông Anh Tuấn vẫn trăn trở và cho rằng không có lý do gì mà người tiêu dùng trong nước lại không được hưởng thụ những loại hàng hóa có nguồn gốc xuất xứ từ chính Việt Nam mà người tiêu dùng trên thế giới đã và đang sử dụng. 

Thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc, người tiêu dùng sẽ có một kênh thông tin hữu hiệu để nắm bắt và minh bạch hóa nguồn gốc mọi sản phẩm mình sử dụng, từ đó an tâm hơn với lựa chọn "Người Việt dùng hàng Việt".