Đột phá nền tảng số thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số

Ngày 12/3/2026, trong khuôn khổ Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý 1/2026, lãnh đạo Chính phủ, Bộ Công Thương đã bấm nút khai trương Nền tảng số về phát triển thị trường nước ngoài. Đây là bước đột phá trong việc ứng dụng công nghệ để cung cấp thông tin thị trường nhanh chóng, chính xác cho cộng đồng doanh nghiệp.

BƯỚC ĐỘT PHÁ TỪ TƯ DUY CHUYỂN ĐỔI SỐ

Nền tảng được thiết kế nhằm hình thành một cơ sở dữ liệu chung, hữu ích, tập hợp các thông tin từ các thị trường trên thế giới về: Tình hình kinh tế - xã hội; các chính sách về thương mại, công nghiệp, năng lượng, đầu tư; nhu cầu, thị hiếu, tiêu chuẩn nhập khẩu; dữ liệu xuất nhập khẩu, đầu tư và danh sách các doanh nghiệp nhập khẩu uy tín.

Quy trình cập nhật thông tin trên Nền tảng được phân cấp rõ ràng: Lãnh đạo Bộ căn cứ dữ liệu trên nền tảng để ra các quyết định điều hành, cơ chế, chính sách; các đơn vị thuộc Bộ đăng tải văn bản chỉ đạo, quy hoạch, kế hoạch ngành và hồ sơ thị trường đối tác nước ngoài; hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài có trách nhiệm thường xuyên cập nhật tình hình kinh tế - xã hội sở tại, báo cáo phân tích chuyên sâu, dữ liệu xuất nhập khẩu và danh sách doanh nghiệp uy tín; Sở Công thương các tỉnh/thành phố đăng tải thông tin địa phương về quy hoạch thu hút đầu tư, các sản phẩm thế mạnh và nhu cầu kết nối giao thương với nước ngoài.

Phát biểu tại lễ khai trương, bà Phan Thị Thắng, Thứ trưởng Bộ Công Thương, nhấn mạnh đây là một bước quan trọng trong quá trình đổi mới phương thức quản lý, ứng dụng công nghệ số vào công tác phát triển thị trường và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế.

Theo Thứ trưởng, việc xây dựng nền tảng này xuất phát từ những yêu cầu hết sức cấp bách về chính trị và thực tiễn. Về mặt chủ trương, đây là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; cũng như Nghị quyết 71/NQ-CP của Chính phủ về chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 57, nhấn mạnh việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản lý Nhà nước và các hoạt động kinh tế.

Về mặt thực tiễn, bối cảnh kinh tế thế giới đang biến động nhanh, khó lường, cạnh tranh thương mại gia tăng và chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục điều chỉnh. Các tiêu chuẩn mới về môi trường, công nghệ và chuyển đổi xanh ngày càng khắt khe, đòi hỏi công tác thông tin thị trường phải nhanh hơn, chính xác hơn và có khả năng dự báo tốt hơn.

Hơn nữa, hiện nay, Việt Nam có mạng lưới 64 cơ quan Thương vụ và chi nhánh Thương vụ tại các địa bàn trên thế giới. Đây là nguồn lực rất quan trọng, nhưng để khai thác hiệu quả, cần có một hệ thống công nghệ đủ mạnh để kết nối, chia sẻ và xử lý thông tin một cách tập trung, đồng bộ.

Khi được vận hành hiệu quả, nền tảng sẽ mang lại nhiều giá trị thiết thực cho cơ quan quản lý Nhà nước, địa phương và doanh nghiệp. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước, hình thành hệ thống dữ liệu tập trung về thị trường quốc tế, giúp Chính phủ, Bộ Công Thương và các Bộ, ngành đưa ra các quyết sách kịp thời, hiệu quả.

Đối với các địa phương, nền tảng hỗ trợ tiếp cận trực tiếp thông tin thị trường toàn cầu, từ đó định hướng các chương trình xúc tiến thương mại và xuất khẩu phù hợp với lợi thế từng vùng miền.

Cộng đồng doanh nghiệp được cung cấp kênh thông tin đáng tin cậy về xu hướng tiêu dùng, quy định nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật và các cơ hội hợp tác đầu tư, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong chiến lược phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh.

TẦM NHÌN VỀ MỘT "CƠ SỞ DỮ LIỆU SỐNG" VÀ THÔNG MINH

Phát biểu chỉ đạo, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh việc ra đời nền tảng này nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, tăng cường kết nối giữa các thương vụ Việt Nam tại nước ngoài với các địa phương và doanh nghiệp, phục vụ mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong bối cảnh tình hình thế giới đang hết sức khó khăn.

Các diễn biến gần đây, đặc biệt là xung đột tại khu vực Trung Đông đã làm đứt gãy các chuỗi cung ứng và sản xuất, tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng GDP của chúng ta vẫn đặt ra là phải phấn đấu đạt mức hai con số. Để góp phần vào đó, việc tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Trong giai đoạn phát triển mới, việc ứng dụng công nghệ sẽ là cốt lõi để thúc đẩy tăng trưởng trên tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là thương mại và xuất khẩu. “Thông tin thị trường kịp thời, chính xác và có khả năng dự báo là yếu tố sống còn đối với việc điều hành của Chính phủ cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Có thông tin nhanh, chính xác sẽ tạo lợi thế cạnh tranh lớn cho doanh nghiệp và nền kinh tế”, Phó Thủ tướng nhận định.

Do đó, Phó Thủ tướng đề nghị nền tảng số này cần tập trung thực hiện ba mục tiêu lớn:

Thứ nhất: Nâng cao chất lượng quản lý và điều hành. Nền tảng phải giúp thu thập, phân tích và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực. Điều này giúp các cơ quan nhà nước nắm bắt kịp thời tình hình thị trường, dự báo xu hướng, nhận diện sớm các rủi ro và rào cản thương mại để đưa ra quyết sách chính xác.

Thứ hai: Hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp mở rộng thị trường. Đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (chiếm trên 95% doanh nghiệp Việt Nam) vốn thường thiếu thông tin và nguồn lực. Việc cung cấp dữ liệu đáng tin cậy về nhu cầu tiêu dùng, quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn môi trường sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong chiến lược xuất khẩu.

Thứ ba: Tạo đột phá trong công tác thương vụ. Với mạng lưới 64 cơ quan thương vụ trên toàn cầu, nếu được kết nối qua nền tảng số hiện đại, chúng ta sẽ hình thành được hệ thống thông tin thương mại quốc gia thống nhất, minh bạch và hiệu quả.

Để đạt được các mục tiêu trên, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đề nghị Bộ Công Thương cần hoàn thiện cơ sở dữ liệu: “Phải xây dựng một "cơ sở dữ liệu sống", cập nhật hàng ngày, đa dạng và thiết thực. Giao diện phải thân thiện, dễ truy cập nhưng vẫn bảo đảm an toàn thông tin và an ninh mạng”.

Đồng thời tích cực áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây để hỗ trợ dự báo và ra quyết định. Nâng cao chất lượng giao ban, duy trì và cải tiến chất lượng các buổi giao ban định kỳ giữa hệ thống thương vụ với các địa phương, hiệp hội doanh nghiệp. Khuyến khích các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp tham gia đóng góp dữ liệu, làm giàu hệ sinh thái thông tin thương mại.

Phó Thủ tướng cam kết Chính phủ sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để các sáng kiến về chuyển đổi số trong lĩnh vực kinh tế, thương mại được triển khai hiệu quả và đóng góp vào mục tiêu chung phát triển đất nước trong thời gian tới.