AI là “cánh tay đắc lực” trong chuyển đổi số dược bệnh viện

Với bộ giải pháp "Ứng dụng công nghệ số giám sát tuân thủ quy trình kỹ thuật" mà bệnh viện sử dụng, AI được xem là "trợ lý ảo" giúp người bệnh được điều trị và chăm sóc tốt nhất khi nhân viên y tế có thể thực hiện chuẩn xác các quy trình chuyên môn.

Đối với lãnh đạo bệnh viện, hệ thống AI cũng hỗ trợ đắc lực. BS. Lê Thiện Quỳnh Như, Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, chia sẻ: "Hệ thống AI báo cáo kết quả tuân thủ quy trình của từng cá nhân, từng đơn vị. Từ đó, bệnh viện nhanh chóng có định hướng chiến lược, tìm giải pháp để cải tiến chất lượng khám, chữa bệnh".

Nếu Bệnh viện Ung bướu TP.HCM là hình mẫu áp dụng AI thì Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM là điểm sáng trong chuẩn hóa dữ liệu y tế, bước đi quan trọng để xây dựng "hồ sơ sức khỏe số". Từ tháng 8/2022, Bệnh viện bắt đầu tích hợp SNOMED CT chuẩn quốc tế về mã hóa dữ liệu y học vào hệ thống bệnh án điện tử.

Đến nay, hơn 80 mẫu bệnh án đã được chuẩn hóa, đồng nghĩa với việc mọi dữ liệu chẩn đoán, điều trị, toa thuốc đều có thể liên thông, so sánh và phân tích tự động. Song song đó, hệ thống quản lý thuốc điện tử của Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cũng được xem là hình mẫu về minh bạch và an toàn.

Theo đó, bệnh viện đã số hóa toàn bộ quy trình dược từ cung ứng, lưu trữ, cấp phát đến sử dụng. Giải pháp này mang lại nhiều lợi ích đột phá như giảm thiểu sai sót trong kê đơn và sử dụng thuốc, nâng cao an toàn điều trị; rút ngắn thời gian xử lý thông tin thuốc, giúp bác sĩ và dược sĩ theo dõi tình trạng sử dụng thuốc chính xác hơn; tăng cường quản lý thuốc, tối ưu hóa cung ứng và dự trữ thuốc trong bệnh viện.

Nhờ những thành tựu số hóa, các bệnh viện Việt đang từng ngày định hình mô hình "bệnh viện thông minh". Ở đó, mọi quy trình được vận hành bằng dữ liệu nhưng vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi nhân văn và trách nhiệm của ngành.

ThS Nguyễn Thành Lâm, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), cho biết: việc thể chế hóa khái niệm “Hệ thống thông tin về dược trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế” được đánh giá là bước tiến quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho quản lý dược hiện đại, thống nhất và liên thông.

Tại hội thảo khoa học "Chuyển đổi số trong quản trị dược bệnh viện" ngày 31/3 vừa qua, PGS.TS.BSCKII Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế, một lần nữa nhấn mạnh chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với ngành y tế trong bối cảnh hiện nay. Trong đó, lĩnh vực dược bệnh viện giữ vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là mắt xích gắn trực tiếp với hiệu quả điều trị và an toàn người bệnh.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức, chuyển đổi số trong dược bệnh viện mang tính đặc thù, thiên về thực hành và gắn chặt với hoạt động lâm sàng. Vì vậy, việc triển khai không thể dừng ở những ứng dụng riêng lẻ mà cần một chiến lược tổng thể, đồng bộ và có chiều sâu.

Dù mục tiêu rất rõ ràng, nhưng hội thảo cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức lớn mà ngành dược đang đối mặt. Trong báo cáo về vấn đề pháp lý trong chuyển đổi số y tế, TS. Nguyễn Huy Quang, Phó chủ tịch Hội Dược sĩ bệnh viện Việt Nam, chỉ ra 4 thách thức lớn.

Đó là: Kết quả chuyển đổi số chưa đồng đều, đặc biệt là ở mảng y tế dự phòng. Hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Nguồn lực hạn chế, cả về tài chính lẫn nhân lực chuyên môn cao về công nghệ. Bên cạnh đó, an toàn thông tin và an ninh mạng vẫn là mối lo ngại thường trực.

Một vấn đề sâu xa hơn được đề cập là sự thay đổi về tư duy. Chuyển đổi số không chỉ là mua sắm thiết bị mà là thay đổi căn bản về tư duy quản trị và văn hóa vận hành. Nếu dữ liệu đầu vào không sạch và chuẩn hóa, thì "đầu ra" cũng sẽ không mang lại giá trị như kỳ vọng.

Trong bối cảnh đó, PGS.TS Lê Văn Truyền, Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch danh dự Hội Dược sĩ bệnh viện Việt Nam giới thiệu đến hội thảo những ứng dụng sâu rộng của trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong ngành dược lâm sàng trên thế giới. Theo đó, AI là công cụ hỗ trợ đắc lực từ giai đoạn phát minh ra thuốc mới, đưa tới người bệnh và giám sát hiệu quả đến cùng.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều thống nhất rằng AI chỉ là một phần trong tổng thể chuyển đổi số. TS. Cao Hưng Thái, Chủ tịch Hội Dược bệnh viện, cho biết AI có thể hỗ trợ bác sĩ và dược sĩ trong nhiều hoạt động chuyên môn như kiểm tra tương tác thuốc, phát hiện chống chỉ định, tối ưu hóa phác đồ điều trị hay hỗ trợ ra quyết định lâm sàng. Dù vậy, nếu thiếu nền tảng dữ liệu đầy đủ và hệ thống số hóa đồng bộ, hiệu quả của AI sẽ bị hạn chế.

"Ứng dụng AI trong dược lâm sàng chỉ là một mảng nhỏ. Quan trọng hơn là chuyển đổi số toàn diện trong quản trị khoa dược", TS. Cao Hưng Thái nhấn mạnh. Điều này cho thấy, việc đầu tư vào công nghệ tiên tiến cần đi đôi với hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và quy trình vận hành, tránh tình trạng "đầu tư công nghệ nhưng thiếu nền tảng".

Các ý kiến tại hội thảo cho rằng, chuyển đổi số trong dược bệnh viện cần được triển khai đồng bộ trên toàn bộ chuỗi hoạt động: từ kê đơn, cấp phát, quản lý kho thuốc đến theo dõi sử dụng và đánh giá hiệu quả điều trị.

Bên cạnh đó, việc tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở y tế và với hệ thống quản lý quốc gia sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái y tế số thống nhất, minh bạch và hiệu quả. Việc đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ y tế cũng được xác định là yếu tố then chốt để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra bền vững.

Chiều cùng ngày, chương trình tập huấn ứng dụng AI trong hoạt động dược lâm sàng đã diễn ra với sự tham gia của đại diện các Sở Y tế, bệnh viện, các chuyên gia đầu ngành, cùng hơn 200 dược sĩ bệnh viện từ các bệnh viện tuyến Trung ương và tỉnh khu vực phía Bắc.

Tại đây, các đại biểu đã cùng phân tích cách tối ưu hóa câu lệnh (prompt) để AI hỗ trợ rà soát tương tác thuốc, phân tích đơn thuốc phức tạp và cá thể hóa liều dùng dựa trên các phác đồ cập nhật mới nhất.