Người tiêu dùng Việt lựa chọn chất lượng và sự minh bạch

Ghi nhận tại hệ thống bán lẻ hiện đại như GO!, WinMart, Co.opmart, MM Mega Market… cho thấy các sản phẩm nhãn riêng, thực phẩm đóng gói tiện lợi và nông sản đạt chuẩn an toàn có mức tiêu thụ tăng mạnh, phản ánh xu hướng lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng của người tiêu dùng.

Điểm đáng chú ý là cơ cấu giỏ hàng thay đổi rõ rệt, khách hàng mua theo nhu cầu thực tế, ưu tiên thực phẩm tươi, hàng thiết yếu và sản phẩm có chứng nhận an toàn. Tại siêu thị Co.opmart Hà Đông (Hà Nội), xu hướng tiêu dùng bền vững thể hiện rõ qua cách tổ chức không gian bán hàng và chiến lược sản phẩm.

Siêu thị bố trí riêng khu vực “Hàng Việt - tiêu dùng xanh” và khu sản phẩm “Tick xanh trách nhiệm” với các sản phẩm OCOP, nông sản địa phương, thực phẩm ít chế biến và hàng tiêu dùng thân thiện môi trường. Ngoài ra, Co.opmart còn thường xuyên triển khai chương trình đổi túi nilon sang túi tái sử dụng với ưu đãi trực tiếp tại quầy thanh toán, thu hút khá đông khách hàng tham gia.

Không chỉ tại các siêu thị lớn, nhiều cửa hàng kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ cũng ghi nhận sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Chị Trần Diệu Hạnh, chủ cửa hàng thực phẩm sạch tại Nghi Tàm (Hà Nội) cho biết, người tiêu dùng hiện nay hỏi kỹ hơn về chứng nhận sản phẩm và quy trình sản xuất. “Khách hàng ưu tiên thực phẩm ít chế biến, nông sản địa phương và hàng đóng gói nhỏ. Họ mua vừa đủ dùng thay vì tích trữ số lượng lớn như trước”, chị Hạnh nói.

THẬN TRỌNG CHI TIÊU, CHÚ TRỌNG CHẤT LƯỢNG

Mới đây, Hiệp hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao đã công bố kết quả cuộc khảo sát bình chọn hàng Việt Nam chất lượng cao. Cuộc khảo sát được triển khai từ tháng 9/2025 đến tháng 1/2026 bằng 2 hình thức: khảo sát trực tiếp người tiêu dùng và điểm bán lẻ tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Hải Phòng, Gia Lai, Đồng Nai, Đồng Tháp.

Đồng thời kết hợp khảo sát trực tuyến trên phạm vi toàn quốc. Tổng quy mô khảo sát năm nay có 21.952 người tiêu dùng và 4.080 điểm bán lẻ trên cả nước tham gia, ghi nhận hơn 155.000 lượt bình chọn.

Ông Nguyễn Văn Phượng, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao, phụ trách cuộc khảo sát cho biết: Kết quả khảo sát năm nay cho thấy cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục lấy thị trường nội địa làm nền tảng chiến lược. Tuy nhiên, đi cùng với đó là yêu cầu mới từ người tiêu dùng: thận trọng hơn trong chi tiêu nhưng đòi hỏi cao hơn về chất lượng, độ an toàn, tính minh bạch và độ tin cậy của thương hiệu.

Ở nhóm thực phẩm, yếu tố an toàn, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận chất lượng chiếm tỷ lệ rất cao, như thực phẩm chế biến có tới 92% người tiêu dùng ưu tiên yếu tố “ngon - hợp khẩu vị”, 83% quan tâm đến an toàn. Các yếu tố như khuyến mãi hay giá rẻ không còn là tiêu chí quyết định hàng đầu.

Với nhóm phi thực phẩm, các yếu tố được ưu tiên cao nhất lại là độ bền khi có gần 40% người tham gia khảo sát chọn, an toàn sử dụng (gần 40%) và công năng sản phẩm (28%), tiếp đến là chứng nhận chất lượng (24%), mẫu mã (23%), trong khi giá cả chỉ khoảng 19% và khuyến mãi gần như không đáng kể.

Thay vì tin vào quảng cáo đại chúng, người tiêu dùng ngày càng dựa vào kinh nghiệm cá nhân và khuyến nghị từ người thân, bạn bè. Đặc biệt, người tiêu dùng thường tìm hiểu thông tin online, so sánh giá rồi mới quyết định mua ở nơi thuận tiện nhất. Trong đó, siêu thị và trung tâm thương mại vẫn là kênh mua sắm chủ đạo, với 44% người tham gia khảo sát chọn lựa. 

Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng xanh đang được quan tâm mạnh mẽ, nhưng chưa chuyển hóa thành hành vi rõ rệt. Cụ thể, hơn 80% người tiêu dùng đã biết và có thái độ tích cực với tiêu dùng xanh. Tuy nhiên, mức độ sử dụng thực tế vẫn còn thấp, chủ yếu dừng ở mức “thỉnh thoảng”. Ba yếu tố gồm: giá cả, độ sẵn có và minh bạch thông tin được xác định là những rào cản lớn nhất.

Ông Nguyễn Viết Hồng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Phát triển khoa học công nghệ Vina (Vina CHG), đơn vị chuyên cung ứng các giải pháp công nghệ về chống hàng giả nhận định: Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên lựa chọn những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, có tem chống hàng giả, có thể truy xuất nguồn gốc. Điều này buộc các doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng sản phẩm, minh bạch thông tin, đầu tư nghiêm túc vào giải pháp chống hàng giả. Đó chính là cách thị trường tự điều chỉnh theo hướng lành mạnh và bền vững.

ƯU TIÊN GIAN HÀNG CHÍNH HÃNG

Về thương mại điện tử, theo báo cáo "Thương mại điện tử Việt Nam 2025" của Công ty nghiên cứu thị trường TGM Research, hơn 50% số người được khảo sát cho biết họ mua hàng trực tuyến ít nhất một lần mỗi tuần.

"Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào một giai đoạn tăng trưởng mới. Người tiêu dùng ngày càng tự tin, hiểu biết và thành thạo kỹ thuật số khi mua sắm online. Họ có xu hướng phân hóa rõ rệt về hành vi, từ nền tảng ưa thích đến cách thanh toán và phản ứng với khuyến mãi", ông Greg Laski, CEO của TGM Research, chia sẻ.

Theo đó, xu hướng tiêu dùng online cũng đang dịch chuyển rõ rệt sang các sản phẩm chính hãng. Tỷ trọng hàng chính hãng trong thương mại điện tử đã tăng từ 12% năm 2020 lên khoảng 30% vào năm 2025. Đồng thời, 9/10 người dùng cho biết ưu tiên mua sắm tại các gian hàng chính hãng và sẵn sàng chi trả cao hơn để đảm bảo chất lượng và độ tin cậy.

Ở góc độ vận hành nền tảng, ông Trần Tuấn Anh, Giám đốc điều hành Shopee Việt Nam, cho rằng niềm tin về bản chất được hình thành từ những trải nghiệm nhất quán và lặp lại trong suốt hành trình mua sắm, từ việc sản phẩm có đáp ứng đúng kỳ vọng, đơn hàng được giao đúng hẹn, thanh toán an toàn, cho đến việc người mua có được hỗ trợ kịp thời khi phát sinh vấn đề. Theo ông, để thương mại điện tử có thể phát triển bền vững, niềm tin cần được thiết kế ngay từ nền tảng hệ thống, chứ không phải bổ sung sau này.

Ông Nguyễn Tấn Phong, Giám đốc trung tâm tư vấn pháp luật thuộc Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cũng đồng tình: "Thị trường 2026 đang bước vào một cuộc "đại thanh lọc" để tiến tới kỷ nguyên minh bạch và thượng tôn pháp luật. Ở đó, các sàn thương mại điện tử buộc phải thay đổi vị thế từ chợ tự do sang vai trò "người gác cổng" với năng lực vận hành tuân thủ làm cốt lõi, ứng dụng công nghệ để tự động hóa nghĩa vụ thuế và chặn đứng hàng giả xuyên biên giới".

"Nhìn rộng hơn, xu hướng chung của thương mại điện tử hiện nay không còn dựa vào mở rộng quy mô hay khuyến mãi ngắn hạn, mà tăng trưởng đến từ các mô hình vận hành tinh gọn, tích hợp và thông minh hơn, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người tiêu dùng", ông Tuấn Anh nói.