Sự ra đời của hệ thống robot phẫu thuật đã mở ra một kỷ nguyên mới, nhờ hình ảnh 3D phóng đại, khả năng xoay gập của dụng cụ như cổ tay con người, khả năng thao tác chính xác ở những vùng hẹp nhất. Nhờ đó, ca mổ diễn ra nhẹ nhàng hơn, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian hồi phục…

Bệnh nhân Trần Thị Ph. (56 tuổi, Hà Nội) là một trường hợp đặc biệt. Tháng 3/2015, khi 47 tuổi, bệnh nhân được chẩn đoán ung thư cổ tử cung giai đoạn IV, đã di căn xương. TS.BS Đào Văn Tú, Trưởng khoa Điều trị theo yêu cầu Quán Sứ, nhớ lại khi đó cả ekip liên khoa cùng hội chẩn và cuối cùng cũng tìm được đáp án tốt nhất thời điểm đó. Sau 6 chu kỳ, bệnh nhân đạt đáp ứng hoàn toàn, thể trạng cải thiện rõ rệt và được theo dõi định kỳ.

Mới đây, trong đợt kiểm tra sức khỏe định kỳ, bệnh nhân phát hiện tổn thương nghi ngờ tại cổ tử cung. Kết quả xác định ung thư cổ tử cung thể thần kinh nội tiết tế bào nhỏ tái phát tại chỗ. Ở lần tái phát này, chiến lược điều trị được xây dựng theo hướng cá thể hóa, dựa trên lâm sàng, hình ảnh và mô bệnh học. Mục tiêu không chỉ kiểm soát tổn thương tại chỗ mà còn hạn chế nguy cơ di căn xa.

Với sự chỉ đạo trực tiếp của GS.TS. Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Bình, Phó Giám đốc chuyên môn Bệnh viện K… các bác sĩ đã lựa chọn hóa trị nhằm ngăn chặn khả năng di căn xa, kiểm soát nhanh tổn thương cổ tử cung, bao gồm tại u và hạch. Trên cơ sở đó, các bác sĩ đã quyết định tiến hành phẫu thuật nội soi bằng robot nhằm đạt được hiệu quả điều trị tối ưu.

Kết quả sau mổ cho thấy tổn thương còn lại chỉ là một ổ u nhỏ kích thước khoảng 1x1,5cm, không phát hiện di căn hạch và các diện cắt đều âm tính. Diễn biến hậu phẫu thuận lợi, bệnh nhân hồi phục nhanh, chỉ sau 3 ngày đã có thể tự đi lại, sau một tuần có thể xuất viện trong tình trạng ổn định.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Bình, Phó Giám đốc chuyên môn Bệnh viện K cho biết: “Sau hơn 5 năm Bệnh viện K phát triển phẫu thuật nội soi robot điều trị ung thư nói chung, ung thư cổ tử cung nói riêng, hiện tại các chuyên gia của bệnh viện đã làm chủ kỹ thuật để thực hiện các trường hợp phẫu thuật khó, rất nhiều ca bệnh đã được điều trị thành công, đánh giá ổn định sau thời gian dài”.

Tương tự, ông D.B. (71 tuổi, quốc tịch Campuchia) đến nay vẫn còn ngạc nhiên khi nhắc lại trải nghiệm của mình sau ca phẫu thuật ung thư phổi tại Bệnh viện FV. Ca mổ kéo dài hơn hai giờ, nhưng với ông, cảm giác nhẹ nhàng đến mức khó tin. Đằng sau trải nghiệm ấy là sự hỗ trợ của hệ thống robot phẫu thuật Da Vinci Xi.

ThS.BSCKII Lương Ngọc Trung, Trưởng khoa Phẫu thuật Mạch máu và Can thiệp nội mạch đồng thời là Chuyên gia phẫu thuật robot điều trị các bệnh Lồng ngực, Bệnh viện FV, cho biết toàn bộ thời gian thao tác trên robot kéo dài khoảng 140 phút, rút ngắn thời gian trung bình của phẫu thuật nội soi thông thường khoảng 20 phút. 

Theo bác sĩ Trung, ưu điểm nổi bật của robot nằm ở khả năng quan sát và thao tác cực kỳ chính xác. “Hệ thống camera của robot cung cấp hình ảnh 3D độ phân giải cao, phóng đại nhiều lần. Nhờ đó, phẫu thuật viên có thể nhìn rõ những cấu trúc rất nhỏ và nằm sâu trong lồng ngực – điều đôi khi khó đạt được với nội soi truyền thống”, bác sĩ giải thích.

Các cánh tay robot cũng có khả năng xoay gập linh hoạt đến 540 độ giúp thực hiện những thao tác tinh vi với độ ổn định cao, giảm tổn thương mô lành và kiểm soát tốt vùng mổ. Các vết mổ trong phẫu thuật robot chỉ khoảng 8 mm, vì vậy ít đau, ít để lại sẹo và giúp bệnh nhân phục hồi nhanh hơn so với các phương pháp phẫu thuật truyền thống, tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí nằm viện. 

Còn tại Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM), tính đến năm 2025, bệnh viện đã thực hiện 1.167 ca phẫu thuật robot. Một con số phản ánh xu hướng rõ rệt trong lựa chọn phương pháp điều trị hiện đại, an toàn và hiệu quả của người bệnh. Mỗi ca phẫu thuật robot thường chỉ kéo dài khoảng 90 - 120 phút. Người bệnh hồi phục nhanh, có thể đi lại sau 1 - 2 ngày và xuất viện sau 4  -5 ngày. 

Tại talkshow “Ứng dụng Robot Da Vinci Xi trong phẫu thuật điều trị ung thư và bệnh phức tạp tại TP.HCM” mới đây, TS.BS Dương Huy Lương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh Bộ Y tế, cho biết ung thư là thách thức lớn, toàn cầu có gần 20 triệu ca mắc mới/năm. Việt Nam ghi nhận hơn 180.000 ca/năm, tử vong khoảng 120.000 ca.

Theo TS.BS Huy Lương, dù y học đã phát triển, nhiều bệnh nhân vẫn lo ngại điều trị ung thư bằng y học hiện đại vì sợ đau, sợ tác dụng phụ, thậm chí từ bỏ phương pháp khoa học để tìm đến cách chữa truyền miệng chưa được chứng minh. “Trước đây, bệnh thường mổ hở, người bệnh rất đau, phục hồi chậm. Nay chúng ta có phẫu thuật robot là kỹ thuật cao, người bệnh ít đau, phục hồi phục sớm, chất lượng sống cải thiện”, TS.BS Huy Lương nhấn mạnh.

Sự xuất hiện của phẫu thuật robot không chỉ thay đổi trải nghiệm điều trị người bệnh mà còn mở ra kỳ vọng nâng cao hiệu quả, tuổi thọ của người bệnh không may mắc bệnh ung thư. Nhờ áp dụng những kỹ thuật, công nghệ cao, tận tâm của bác sĩ ngày đêm chăm sóc, tuổi thọ người bệnh ung thư đã tăng lên 10 năm, 20 -30 năm hoặc lâu hơn nữa.

Hiện, Bộ Y tế đã có chiến lược quốc gia phòng, chống bệnh ung thư hiện đang phát triển dựa trên 3 hướng. Đầu tiên, giảm nguy cơ gây bệnh bằng thay đổi lối sống, hạn chế rượu bia, thuốc lá. Thứ hai, đẩy mạnh sàng lọc, phát hiện ung thư để nâng cao cơ hội chữa trị sớm. Thứ 3, nâng cao năng lực điều trị bệnh ung thư bao gồm xạ trị, phẫu trị, đặc biệt là sử dụng các kỹ thuật tiên tiến như nội soi và robot.

Tuy nhiên, theo TS.BS Huy Lương việc triển khai phẫu thuật robot tại Việt Nam hiện gặp ba rào cản lớn: chi phí đầu tư cao; nhân lực đòi hỏi đào tạo bài bản; và vượt quá khả năng chi trả của người dân. Tại Việt Nam, chi phí phẫu thuật robot Da Vinci Xi khoảng 5.000 – 7.000 USD (120 triệu – 180 triệu). Mức chi phí này thực tế đã thấp chỉ bằng 30% nước ngoài dù cùng công nghệ, vẫn đảm bảo quy trình và đội ngũ chuyên gia phẫu thuật.

Thời gian tới, khi phẫu thuật robot ngày càng chứng minh được tính hiệu quả, Bộ Y tế, Bảo hiểm y tế cần cân nhắc hỗ trợ thanh toán một phần chi phí cho người dân. Từ đó, nhiều người dân có cơ hội tiếp cận với kỷ nguyên mới trong điều trị ung thư và các bệnh lý phức tạp.