TP. Hồ Chí Minh định hình không gian phát triển đô thị theo hướng đa trung tâm

Tại hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ 5, nhiệm kỳ 2025 - 2030, diễn ra chiều 1/4, ông Võ Hoàng Ngân, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc, cho biết Thành phố đang nghiên cứu định hướng quy hoạch tổng thể và tổ chức lại không gian phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 260 sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98 của Quốc hội, TP. Hồ Chí Minh đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc toàn diện mô hình phát triển. Trong đó, quy hoạch không gian được xác định giữ vai trò trung tâm, mang tính quyết định đối với việc định hình tương lai đô thị.

Theo ông Ngân, việc sáp nhập các tỉnh, thành đã mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho Thành phố với quy mô và cấu trúc vượt ra ngoài khuôn khổ của một đô thị đơn lẻ, hướng tới hình thành một siêu đô thị vùng có mức độ tích hợp cao. Điều này không chỉ làm thay đổi cách tiếp cận quy hoạch mà còn đặt ra yêu cầu mới về tổ chức phát triển và quản trị đô thị.

“Việc lập quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh không chỉ là yêu cầu về chuyên môn mà còn là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược, nhằm tạo nền tảng cho phát triển trong 50 - 100 năm tới”,  Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc nhấn mạnh.

Hiện nay, quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh đang được nghiên cứu với tầm nhìn dài hạn, hướng tới xây dựng một siêu đô thị bền vững, sáng tạo và đáng sống hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong đó, thành phố tiếp tục giữ vai trò là trung tâm tài chính, thương mại, logistics, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Ở cấp độ quốc gia, TP. Hồ Chí Minh tiếp tục được xác định là đầu tàu tăng trưởng, đồng thời, đóng vai trò trung tâm lan tỏa phát triển đối với vùng Đông Nam Bộ, vùng Đồng bằng sông Cửu Long và là đầu mối kết nối quốc tế quan trọng.

Đáng chú ý, định hướng tổ chức lại không gian đô thị được xác lập theo hướng chuyển đổi căn bản mô hình phát triển, từ cách tiếp cận dựa trên địa giới hành chính sang tổ chức theo không gian chức năng và chuỗi giá trị. Đây được xem là bước chuyển mang tính đột phá trong tư duy quy hoạch.

Theo đó, TP. Hồ Chí Minh sẽ phát triển theo mô hình siêu đô thị tích hợp, đa trung tâm, trong đó, các khu vực không tồn tại độc lập mà được tổ chức thành các cực phát triển có tính bổ trợ lẫn nhau. Cấu trúc tổng thể được định hình theo hướng “1 không gian - 3 vùng - 1 đặc khu”.

Cụ thể, vùng lõi tiếp tục giữ vai trò trung tâm tài chính, dịch vụ và đổi mới sáng tạo; khu vực Bình Dương trước đây được định hướng trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu đảm nhận vai trò cửa ngõ kinh tế biển, phát triển cảng biển và năng lượng; trong khi đặc khu Côn Đảo được định hướng phát triển thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng đặc thù.

Lãnh đạo Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho biết điểm cốt lõi của mô hình này là không gian phát triển không còn bị chia cắt bởi ranh giới hành chính, mà vận hành theo logic kinh tế, chức năng và liên kết vùng. Các cực phát triển sẽ được kết nối thông qua hệ thống hạ tầng đồng bộ, tạo điều kiện chia sẻ nguồn lực và phối hợp phát triển, qua đó, khắc phục tình trạng phân mảnh, cạnh tranh nội bộ.

Bên cạnh đó, Thành phố sẽ định hình hệ thống các hành lang phát triển chiến lược, đóng vai trò là “khung xương” của cấu trúc không gian đô thị. Tổ chức phát triển đô thị gắn với hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là các tuyến đường sắt đô thị và liên vùng, nhằm nâng cao hiệu quả kết nối và thúc đẩy phát triển bền vững.