Câu chuyện nâng hạng “lu mờ” trước rủi ro xung đột Trung Đông, dòng vốn chủ động sẽ thận trọng hơn?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào kỳ review tháng 3 của FTSE Russell với kỳ vọng thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ được công bố nâng hạng dự kiến vào đầu tháng 4 tới đây. Với sự kiện này, giới đầu tư kỳ vọng dòng vốn trong và ngoài nước sẽ sớm gia tăng trên thị trường.

Tuy nhiên, thị trường chứng khoán cũng đang phải đối mặt với những cú sốc từ bên ngoài như những xung đột tại Trung Đông, trước đó là sự kiện thuế quan… 

Trao đổi trong Talk show Phố Tài chính mới đây, ông Nguyễn Kỳ Minh, Kinh tế trưởng, Công ty CP Chứng khoán Guotai Junan Việt Nam (IVS) cho rằng, trong ngắn hạn thị trường toàn cầu cũng như Việt Nam sẽ có những ảnh hưởng nhất định, nhưng về dài hạn, với những lợi thế đang có, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn sẽ có sự tăng trưởng tích cực và là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư.

Về nâng hạng, theo dự kiến tháng 3 này, FTSE sẽ xem xét các điều kiện để nâng hạng Việt Nam và nếu được thông qua thì Việt Nam sẽ chính thức được thêm vào rổ chỉ số FTSE mới nổi sơ cấp vào tháng 9 tới đây.

Chúng ta thấy rằng Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chí nâng hạng như FTSE trao đổi vào tháng 9 năm ngoái, đồng thời gần đây vấn đề giao dịch của các nhà môi giới quốc tế cũng được Bộ Tài Chính, Ủy ban chứng khoán và các cơ quan liên quan tích cực xử lý qua việc ban hành Thông tư 08/2026. Như vậy nút thắt chính để FTSE lo ngại đã được tháo gỡ.

Gần đây thị trường Indonesia nhận được cảnh báo của MSCI và FTSE về vấn đề cấu trúc, tỷ trọng một số cổ phiếu, nên có một số quan ngại về thị trường các nước Đông Nam Á nhìn chung do có nhiều điểm tương đồng. Tuy nhiên, Việt Nam có sự khác biệt cơ bản với Indonesia nên đây không phải là trở ngại cho thị trường Việt Nam.

Về tổng thể, gần như chắc chắn Việt Nam sẽ được xác nhận đáp ứng toàn bộ tiêu chí và sẵn sàng cho việc nâng hạng trong kỳ review tháng 3 này của FTSE. Việc nâng hạng chắc chắn là một tín hiệu dài hạn tích cực cho Việt Nam. Và chúng ta sẽ cần phân biệt giữa lợi ích ngắn hạn và lợi ích dài hạn.

Trong ngắn hạn, sự dịch chuyển của xếp hạng Việt Nam sẽ tạo sự điều chỉnh danh mục với các quỹ có điều lệ quỹ (mandate) khác nhau, tiềm năng gây ra những đợt outflow lớn như ta đã chứng kiến thời gian vừa qua. Về dài hạn, dòng vốn sẽ dần trở lại và tăng trưởng tích cực hơn, nhưng đó là trong dài hạn sau khi quá trình tái cơ cấu diễn ra. Rất nhiều nhà đầu tư các nhân không hiểu sự phân biệt về mục tiêu đầu tư của các quỹ này.

Nếu nói về dòng vốn vào ngắn hạn, có thể ước tính dòng vốn theo các quỹ chỉ số đang sử dụng tham chiếu là FTSE EM Secondary vào khoảng 200-300 tỷ USD, và với tỷ trọng thị trường Việt Nam khoảng 0,5% thì có thể kỳ vọng một dòng vốn ít nhất là 1-1,5 tỷ USD dịch chuyển vào Việt Nam ngay tại thời điểm được chính thức đưa vào rổ chỉ số.

Dòng vốn chủ động với quy mô cũng hết sức đáng kể thì có thời gian linh hoạt hơn, có thể vào trước một chút hoặc có có thể vào sau, nhưng trong bối cảnh địa chính trị quốc tế đang có nhiều diễn biến phức tạp thì nghiêng về việc họ sẽ thận trọng hơn.

Hiện giờ dòng tiền đang ưu tiên dịch chuyển đến các thị trường an toàn như Mỹ, thể hiện rất rõ qua việc chỉ số USD là DXY tăng giá (vượt 99 điểm, tiếp cận mốc 100 là mốc cao nhất từ tháng 1/2026) trong khi tài sản an toàn như vàng thậm chí còn giảm giá (do được định giá theo USD, USD mạnh lên thì thường dẫn đến giá vàng giảm).

Ngược lại, các cơ quan quản lý Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống bao gồm cơ chế CCP, các tỷ lệ sở hữu nước ngoài, công bố thông tin, tiếp tục củng cố và nâng cấp các hệ thống KRX hay phối hợp về vấn đề tỷ giá. Khi chúng ta còn là thị trường cận biên (FM), Việt Nam là ngôi sao sáng nhất, nhưng khi dịch chuyển lên EM Secondary, chúng ta đang tạm thời ở vị thế thấp hơn một số cây đa cây đề cũ.

Vì vậy, để thật sự tỏa sáng và thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư, việc cải tiến các hệ thống, quy trình, nâng cao chất lượng thông tin và giao dịch tiệm cận với chuẩn mực quốc tế là yêu cầu khẩn thiết.