Cán cân thương mại thâm hụt 4,25 tỷ USD trong nửa đầu tháng 4

Báo cáo sơ bộ từ Cục Hải quan Việt Nam cho thấy trong nửa đầu tháng 4/2026 (từ ngày 1 – 15/4), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá trong nước đạt khoảng 47,37 tỷ USD, tăng 14,89% so với kỳ 1 tháng 3/2026. Tính đến hết nửa đầu tháng 4/2026, tổng trị giá xuất nhập khẩu đạt 297,06 tỷ USD, tăng 22,83% so với cùng kỳ năm 2025.

Xét riêng chiều xuất khẩu, tổng trị giá xuất khẩu trong kỳ 1 tháng 4/2026 đạt khoảng 21,56 tỷ USD, tăng 5,94% so với kỳ 1 tháng 3, kéo theo luỹ kế kim ngạch xuất khẩu đạt 144,58 tỷ USD, tăng 20,86% so với cùng kỳ năm ngoái. Dù mức tăng không quá đột biến, song cơ cấu xuất khẩu đã cho thấy những dịch chuyển đáng chú ý giữa các nhóm hàng.

Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong cơ cấu xuất khẩu với nhiều mặt hàng có quy mô lớn.

Trong đó, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch khoảng 5,81 tỷ USD, tăng 3,92% so với kỳ trước. Đứng thứ hai là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 2,81 tỷ USD, tăng mạnh 19,8%, cho thấy nhu cầu từ các thị trường đối tác vẫn duy trì ở mức cao.

Tuy nhiên, sự phân hóa trong nội bộ nhóm công nghệ cao ngày càng rõ nét. Điện thoại và linh kiện, một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực nhưng ghi nhận mức giảm sâu 28,78%.

Với quy mô kim ngạch lớn, sự sụt giảm này đã kéo chậm đáng kể tốc độ tăng trưởng chung của toàn bộ nhóm công nghệ cao; đồng thời phản ánh nhu cầu thị trường toàn cầu đối với sản phẩm điện tử tiêu dùng vẫn chưa phục hồi ổn định.

Diễn biến này cũng cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của xuất khẩu Việt Nam vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) khi phần lớn các mặt hàng chủ lực như điện tử, điện thoại hay máy móc đều do khối doanh nghiệp này dẫn dắt.

Việc kim ngạch xuất khẩu của khu vực FDI vẫn duy trì tăng trưởng trong kỳ cho thấy các doanh nghiệp này đang tiếp tục ổn định hoạt động sản xuất, đồng thời tận dụng tốt các đơn hàng từ thị trường quốc tế.

Do đó, chỉ cần bất kỳ sự điều chỉnh nào trong chiến lược sản xuất, chuỗi cung ứng hoặc thị trường tiêu thụ của các tập đoàn đa quốc gia đều có thể tác động trực tiếp và nhanh chóng đến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh đó, một số nhóm hàng công nghiệp truyền thống và thâm dụng lao động tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Dệt may đạt khoảng 1,37 tỷ USD, tăng nhẹ 0,75%, trong khi giày dép đạt 1,02 tỷ USD, tăng 25,31%.

Tuy nhiên, mức tăng khiêm tốn của dệt may cho thấy quá trình phục hồi vẫn chưa thực sự bền vững. Ngành này tiếp tục đối mặt với nhiều áp lực như cạnh tranh từ các quốc gia có chi phí thấp hơn như Bangladesh, cũng như yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn môi trường và truy xuất nguồn gốc.

Nổi bật, nhóm nguyên liệu và khoáng sản trong kỳ 1 tháng 4/2026 ghi nhận mức tăng trưởng đột biến, trở thành một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu chung.

 Cụ thể, than các loại tăng tới 3.711,44%, dầu thô tăng 540,03%, trong khi xăng dầu các loại tăng vọt 8.252,77% so với kỳ 1 tháng 3.

Đây là mức tăng rất hiếm gặp nếu xét trong tương quan các kỳ gần đây, cho thấy sự thay đổi mạnh về dòng chảy thương mại ở nhóm hàng năng lượng. Mặc dù mức tăng trưởng cao, song xét về mức tăng tuyệt đối, đây vẫn là con số tương đối nhỏ trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Tuy nhiên, sự gia tăng của nhóm hàng có hàm lượng chế biến thấp cũng khiến cơ cấu xuất khẩu tạm thời dịch chuyển theo hướng kém bền vững hơn, do đặc tính biến động mạnh và giá trị gia tăng thấp của các mặt hàng nguyên liệu.

Xét riêng chiều nhập khẩu, trong kỳ 1 tháng 4/2026, tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt khoảng 25,81 tỷ USD, tăng 23,61% so với kỳ 1 tháng 3. Lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 4, trị giá nhập khẩu đạt 152,48 tỷ USD, tăng 28,83% so với cùng kỳ năm ngoái.

Về cơ cấu, nhập khẩu trong kỳ tiếp tục tập trung chủ yếu vào nhóm tư liệu sản xuất và nguyên vật liệu đầu vào, phản ánh rõ vai trò của Việt Nam trong chuỗi sản xuất toàn cầu.

Nổi bật là nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện với kim ngạch lên tới 9,34 tỷ USD, tăng 11,48% so với kỳ trước và tiếp tục là mặt hàng nhập khẩu lớn nhất. Tiếp theo là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt khoảng 3,06 tỷ USD, tăng mạnh 35,72%, cho thấy doanh nghiệp đang gia tăng nhập khẩu thiết bị nhằm mở rộng hoặc duy trì năng lực sản xuất.

Đáng chú ý, nhóm điện thoại và linh kiện cũng ghi nhận mức tăng 17,67%, đạt khoảng 431,34 triệu USD dù xuất khẩu nhóm hàng này trong cùng kỳ lại sụt giảm mạnh. Điều này phản ánh độ trễ trong chuỗi sản xuất điện tử, khi các doanh nghiệp FDI tăng nhập khẩu linh kiện để chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất tiếp theo.

Trong bối cảnh rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động địa chính trị, xu hướng tăng dự trữ đầu vào nhằm đảm bảo tiến độ sản xuất ngày càng rõ nét. Việc nhập khẩu tăng trong kỳ hiện tại có thể là tín hiệu cho thấy các đơn hàng xuất khẩu sẽ phục hồi trong các kỳ tới

Đáng chú ý, nhóm năng lượng tiếp tục duy trì đà tăng mạnh. Xăng dầu các loại đạt kim ngạch khoảng 764,85 triệu USD, tăng 55,55%, trong khi dầu thô tăng 34,28% và khí đốt hóa lỏng tăng 28,34%.

Sự gia tăng này không chỉ phản ánh nhu cầu năng lượng phục vụ sản xuất mà còn chịu tác động từ biến động giá năng lượng thế giới trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại các khu vực sản xuất dầu mỏ. Những bất ổn về nguồn cung và chi phí vận chuyển đã khiến các doanh nghiệp có xu hướng gia tăng nhập khẩu để đa dạng hoá nguồn cung cũng như đảm bảo an ninh năng lượng trong ngắn hạn.

Nhìn chung, xuất nhập khẩu trong kỳ 1 tháng 4/2026 đang vận động theo hai xu hướng song song: một mặt duy trì nền tảng từ công nghiệp chế biến, chế tạo; mặt khác chịu tác động rõ rệt từ biến động của nhóm công nghệ cao và năng lượng.

Trong ngắn hạn, nếu nhu cầu thị trường toàn cầu phục hồi và các tập đoàn lớn gia tăng sản xuất, kim ngạch xuất khẩu có thể cải thiện nhanh chóng. Tuy nhiên, về dài hạn, sự phụ thuộc lớn vào khu vực FDI và một số ít ngành hàng chủ lực tiếp tục là thách thức, đòi hỏi Việt Nam phải đẩy mạnh đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước để hướng tới tăng trưởng bền vững hơn.