Thuế thu nhập cá nhân tại châu Âu có sự chênh lệch đáng kể
giữa các quốc gia, tùy theo chính sách thuế, cấu trúc thuế và đặc điểm của người nộp
thuế. Mức thu nhập, tình trạng hôn nhân và số con phụ thuộc đều ảnh hưởng trực
tiếp đến mức thuế phải nộp.
Dựa trên báo cáo Taxing Wages 2026 của Tổ chức Hợp tác và
Phát triển Kinh tế (OECD), trang Euronews Business phân tích sự khác biệt về
thuế thu nhập cá nhân giữa các nước châu Âu. Các số liệu này chỉ tính trên tổng
thu nhập trước thuế, chưa trừ các khoản đóng góp an sinh xã hội.
NGƯỜI ĐỘC THÂN, KHÔNG CÓ CON
Trường hợp đầu tiên là người độc thân, không có con và có
thu nhập bằng 100% mức lương bình quân. Năm 2025, với nhóm này, mức thuế thu
nhập cá nhân tính trên lương trước thuế tại 27 nước châu Âu - trong đó có 22 nước
thành viên Liên minh châu Âu (EU) - dao động từ 6,6% ở Ba Lan đến 35,3% ở Đan Mạch.
Mức thuế bình quân của nhóm 22 nước EU được phân tích là 17,2%, cao hơn mức
bình quân 15,5% của các nước thuộc OECD.
Đan Mạch là nước duy nhất trong nhóm khảo sát có mức thuế
thu nhập cá nhân vượt 30%. Iceland và Bỉ cũng thuộc nhóm cao, với mức lần lượt
27,1% và 25,6%. Một số nước khác ghi nhận mức trên 20%, gồm Estonia (21,6%), Phần
Lan (21,1%), Ireland (21%) và Na Uy (20,4%).
Trong nhóm các nền kinh tế lớn của châu Âu, Italy và Anh có
mức thuế thu nhập cá nhân tính trên lương trước thuế cao hơn bình quân EU, lần
lượt ở mức 19,1% và 17,6%. Đức bằng mức bình quân của khối với 17,2%, trong khi
Tây Ban Nha (17,1%) và Pháp (16,7%) thấp hơn một chút.
Ở chiều ngược lại, Ba Lan là nước có mức thuế thấp nhất với
6,6%. Cộng hòa Séc cũng thuộc nhóm thấp với 9,7%, trong khi Thụy Sỹ và Slovakia
đều dưới 12%.
CẶP VỢ CHỒNG CÓ HAI CON, CHỈ MỘT NGƯỜI ĐI LÀM
Trong phần lớn trường hợp, cặp vợ chồng có hai con nhưng chỉ
một người đi làm chịu thuế thu nhập cá nhân thấp hơn đáng kể so với người độc
thân không có con.
Sự khác biệt này thể hiện rõ qua thuế suất thu nhập bình
quân. Tại 22 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU), mức thuế thu nhập cá nhân
tính trên lương trước thuế của nhóm này là 11%, thấp hơn mức 17,2% của người độc
thân không có con. Trong OECD, con số tương ứng cũng là 11%, so với 15,5% ở
nhóm độc thân.
Ở nhóm hộ gia đình này, mức thuế thu nhập cá nhân tính trên lương
trước thuế dao động từ -6,5% tại Slovakia đến 31,8% tại Đan Mạch. Mức âm nghĩa
là sau khi tính các ưu đãi thuế và hỗ trợ cho hộ gia đình có con, người nộp thuế
không phải nộp thuế thu nhập cá nhân mà còn nhận được tiền từ hệ thống thuế.
Ở nhóm này, Đức cũng thuộc nhóm có nghĩa vụ thuế
rất thấp, với thuế suất chỉ 0,7%. Một số nước khác ghi nhận mức dưới 5%, gồm Ba
Lan (1,1%), Cộng hòa Séc (3,3%), Bồ Đào Nha (4,5%) và Slovenia (4,7%).
Ngược lại, tại một số nước, nhóm hộ gia đình này vẫn chịu
thuế suất tương đối cao. Estonia ghi nhận mức 21,6%, Phần Lan 21%, còn Iceland
và Na Uy cùng ở mức 20,4%.
CẶP VỢ CHỒNG CÓ HAI CON, CẢ HAI CÙNG ĐI LÀM
Trường hợp thứ ba là một cặp vợ chồng có hai con, trong đó cả
hai người đều đi làm và mỗi người có thu nhập bằng 100% mức lương bình quân. So
với người độc thân không có con, nhóm này chịu thuế thu nhập cá nhân thấp hơn một
chút.
Tại 22 nước thành viên EU được khảo sát, thuế suất thu nhập cá nhân của
nhóm này bình quân ở mức 15,5%. Con số tương ứng ở OECD là 14,3%.
Thuế suất giữa các nước chênh lệch rất lớn, từ 4,7% tại
Slovakia đến 35,3% tại Đan Mạch.
Theo nhà kinh tế Alex Mengden thuộc tổ chức nghiên cứu chính sách
thuế Tax Foundation, tại các nước áp dụng thuế suất cố định, hộ gia
đình có hai con thường chịu cùng mức thuế thu nhập cá nhân, bất kể chỉ một người
hay cả hai vợ chồng đều có thu nhập. Ngược lại, tại những nước áp dụng cơ chế
thuế lũy tiến - tức thu nhập càng cao thì thuế suất càng lớn - các hộ gia đình
có cả hai người đi làm thường phải nộp thuế nhiều hơn so với hộ chỉ có một người
đi làm.
NGƯỜI PHỤ THUỘC GIÚP GIẢM THUẾ NHIỀU NHẤT Ở ĐÂU?
Để đánh giá tác động của người phụ thuộc đến nghĩa vụ thuế,
có thể so sánh giữa hai nhóm: người độc thân không có con và cặp vợ chồng có
hai con nhưng chỉ một người đi làm.
Tại một số nước, mức chênh lệch thuế suất giữa hai nhóm này
khá lớn. Slovakia ghi nhận khoảng cách cao nhất với 17,4 điểm phần trăm. Tiếp đến
là Đức với 16,5 điểm phần trăm, Luxembourg 12 điểm phần trăm và Bỉ 11,8 điểm phần
trăm. Đây là những nước có mức chênh lệch trên 10 điểm phần trăm.
Trong khi đó, thuế suất không thay đổi tại Estonia, Na Uy,
Lithuania, Anh, Hà Lan, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ.
“Chênh lệch thuế suất giữa người lao động độc thân không có
con và cặp vợ chồng có hai con chủ yếu phản ánh mức độ hỗ trợ trẻ em thông qua
hệ thống thuế thu nhập cá nhân”, ông Mengden chỉ ra.
Theo ông Mengden, ở một số nước như Estonia, Lithuania, Na
Uy, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ, thuế suất không thay đổi giữa hai nhóm không có
nghĩa các nước này ít hỗ trợ trẻ em. Điều này chỉ cho thấy chính sách hỗ trợ có
thể không đi qua hệ thống thuế thu nhập cá nhân, mà được thực hiện bằng các
cách khác, như cung cấp dịch vụ công, trợ cấp trực tiếp hoặc miễn phí bảo hiểm
cho trẻ em.
