Cha đẻ Amazon: Bỏ học và khởi nghiệp sớm không phải là con đường cho số đông

Ngày càng có nhiều bạn trẻ thế hệ Gen Z chọn gác lại việc học để khởi nghiệp sớm. Một số đã thành công và trở nên giàu có. Nhưng theo nhà sáng lập Amazon, Jeff Bezos, đó không phải là con đường dành cho số đông. Những trường hợp bỏ học rồi thành công rực rỡ như Bill Gates hay Mark Zuckerberg chỉ là ngoại lệ.

“Tất nhiên, bạn có thể bỏ học đại học và trở thành một doanh nhân giỏi. Nhưng hãy nhớ trường hợp như Bill Gates hay Mark Zuckerberg là rất hiếm”, Jeff Bezos chia sẻ tại Tuần lễ Công nghệ Italy 2025. 

Jeff Bezos, người tốt nghiệp Đại học Princeton năm 1986, cho rằng những năm làm việc tại Phố Wall trước khi thành lập Amazon chính là nền tảng quan trọng giúp ông thành công. Theo ông, việc theo đuổi con đường học tập và làm việc ổn định trước khi khởi nghiệp không hề làm chậm bước tiến, mà còn giúp tăng cơ hội thành công sau này.

“Sau khi ra trường, bạn nên chọn một công ty tốt để học hỏi những điều cơ bản – cách tuyển dụng, cách phỏng vấn, cách làm việc chuyên nghiệp. Những trải nghiệm đó không làm bạn chậm lại, mà giúp bạn vững vàng hơn khi tự mình bắt đầu. Tôi lập Amazon khi 30 tuổi chứ không phải 20, và chính 10 năm kinh nghiệm đã giúp tôi nâng cao khả năng thành công”, Jeff Bezos chia sẻ.

Ông kết luận: “Tôi đã tốt nghiệp đại học, và điều đó thực sự mang lại nhiều giá trị cho tôi”. 

KHÔNG BẰNG CẤP, GENZ DỄ THẤT NGHIỆP 

Theo Fortune, số liệu cho thấy người trẻ thuộc thế hệ Gen Z không có bằng đại học đang là nhóm có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất tại Mỹ hiện nay.

Dù nhiều ý kiến cho rằng “thời của tấm bằng đại học đã qua”, và doanh nghiệp hiện nay tuyển dụng dựa trên kỹ năng nhiều hơn, nhưng thực tế lại không hẳn như vậy.

Theo Steve Preston, Giám đốc điều hành tổ chức thiện nguyện Goodwill, đơn vị có hơn 650 trung tâm việc làm tại Mỹ, phần lớn những người đang gặp khó khăn khi tìm việc là những người không có bằng cấp.

“Tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm không có bằng đại học vẫn cao hơn hẳn mức trung bình”, ông Preston cho biết, và nói thêm rằng tình trạng này đặc biệt phổ biến ở nam giới Gen Z.

Ông Steve Preston, Giám đốc điều hành tổ chức thiện nguyện Goodwill – người từng giữ chức Bộ trưởng Nhà ở và Phát triển Đô thị Hoa Kỳ thứ 14, cho biết ông lo ngại làn sóng thất nghiệp sẽ gia tăng khi trí tuệ nhân tạo (AI) bắt đầu ảnh hưởng mạnh đến các công việc mới vào nghề.

“Hiện nay, tìm được việc làm đã khó khăn hơn nhiều, chưa kể người trẻ còn không có bằng đại học”, ông Preston nói.

Dù nhiều doanh nghiệp đang hướng tới tuyển dụng dựa trên kỹ năng, song theo ông Preston, các nhà quản lý nhân sự thực tế vẫn ưu tiên những ứng viên có bằng cấp. Một khảo sát gần đây trên nền tảng LinkedIn cho thấy, gần một nửa số lãnh đạo cấp cao vẫn xem bằng đại học là điều kiện bắt buộc khi tuyển dụng.

GIÁO DỤC ĐẠI HỌC: CÀNG QUAN TRỌNG HƠN TRONG THỜI ĐẠI AI 

Ngay cả trong kỷ nguyên AI, Sam Altman, Giám đốc điều hành OpenAI, từng nhận định rằng “bất kỳ ai cũng có thể mang trong túi mình một chuyên môn ở tầm tiến sĩ”, thì các chuyên gia vẫn cho rằng giáo dục chính quy chưa bao giờ quan trọng đến thế.

Theo Dana Stephenson, Giám đốc điều hành nền tảng học tập trải nghiệm Riipen, AI chỉ có thể hỗ trợ con người, chứ không thể thay thế kiến thức nền tảng: “Một sinh viên có thể yêu cầu AI viết một ứng dụng đơn giản, nhưng nếu không được đào tạo về kiến trúc phần mềm, gỡ lỗi hay sử dụng dữ liệu có trách nhiệm, họ có thể tạo ra sản phẩm yếu hoặc thậm chí gây hại”.

Tương tự, Anant Agarwal, Giám đốc học thuật tại công ty công nghệ giáo dục 2U, cho rằng bằng đại học chính là “lá chắn nghề nghiệp tương lai”, giúp người học sẵn sàng trước mọi công nghệ mới, bất kể đó là gì.

Dù hơn một nửa sinh viên Gen Z cho rằng “bằng đại học là lãng phí tiền bạc”, nhiều nghiên cứu vẫn chỉ ra rằng giá trị kinh tế của tấm bằng này chưa hề giảm sút.

Theo dữ liệu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, các ngành kỹ thuật, đặc biệt là kỹ thuật hàng không vũ trụ, đang dẫn đầu về thu nhập giữa sự nghiệp, với mức lương trung bình khoảng 125.000 USD/năm. Trong khi đó, một nghiên cứu khác cũng cho thấy các tấm bằng cao học trong lĩnh vực y tế là chìa khóa giúp người lao động tiếp cận nhóm việc làm có thu nhập trên 200.000 USD/năm.