Châu Âu có thể sắp phải đối mặt với một mùa đông khó khăn, khi giá khí đốt bán buôn ở khu vực này đang ở gần mức cao nhất trong hơn 3 năm qua...

Giá khí đốt bán buôn tăng có thể khiến hóa đơn năng lượng của các hộ gia đình châu Âu tăng mạnh theo, đặc biệt là ở một số quốc gia như Hà Lan.

Theo trang Euronews, giá khí đốt và điện cung cấp đến từng hộ gia đình ở châu ÂU có thể leo thang trong mùa đông này nếu giá bán buôn duy trì ở mức cao đủ lâu để ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Trên sàn giao dịch TTF ở Hà Lan, giá khí đốt bán buôn đang ở mức hơn 66 MWh, cao hơn gấp đôi so với mức khoảng 29 euro/MWh vào đầu năm.

Việc giá khí đốt tăng cao như vậy là do lo ngại rằng tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz có thể kéo dài cho tới mùa đông, trong khi dự trữ khí đốt của EU đang ở mức thấp lịch sử trước mùa sưởi ấm.

Theo dữ liệu từ cơ quan Gas Infrastructure Europe (GIE), dự trữ khí đốt của EU chỉ đạt 62,99% tại thời điểm cuối ngày 24/8.

Chuyên gia Natasha Fielding của công ty phân tích thị trường Argus Media, cho biết: "Dự trữ khí đốt của châu Âu đang ở mức thấp bất thường so với thời điểm này trong năm”. Bà cũng cho biết mức trung bình 5 năm của dự trữ khí đốt châu Âu tại thời điểm này là 79%.

Trong số các thị trường lớn của châu Âu có mức dự trữ khí đốt thấp nhất, Đức chỉ đạt 51% và Hà Lan là 44,3%.

Công ty nghiên cứu kinh tế Oxford Economics đã chỉ ra trong một báo cáo được công bố ngày 13/8 rằng tiêu thụ khí đốt của EU hiện thấp hơn khoảng 15%-20% so với năm 2021. Báo cáo cũng cho biết EU có thể vận hành với mức dự trữ thấp hơn, mặc dù điều đó có nghĩa là phải dựa vào nhập khẩu LNG nhiều hơn trong những tháng mùa đông. Điều này có thể dẫn tới việc EU phải cạnh tranh mạnh hơn với các nước châu Á để có được các lô hàng LNG có sẵn.

Mức độ cạnh tranh để giành giật nguồn cung LNG đã trở nên gay gắt hơn do eo biển Hormuz đóng cửa, gây gián đoạn tuyến hàng hải vẫn thường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung LNG toàn cầu. Nếu xảy ra một cuộc chiến giành mua LNG mới giữa châu Âu và châu Á, giá khí đốt án buôn ở châu Âu sẽ tăng cao hơn.

Một báo cáo của ngân hàng Goldman Sachs đã đưa ra một kịch bản trong đó xuất khẩu năng lượng từ Trung Đông chỉ phục hồi dần trong năm 2027. Các nhà phân tích thực hiện báo cáo ước tính rằng trong kịch bản như vậy, giá khí đốt giao tháng 12/2026 trên sàn TTF có thể sẽ vượt mức 100 euro/MWh. Con số này cao hơn 110% so với mức giá khí đốt 50 euro/MWh mà Goldman Sachs đưa ra trong kịch bản chính.

Oxford Economics nhận định EU có thể buộc phải đình chỉ một phần lệnh cấm nhập khẩu khí đốt từ Nga trong trường hợp nguồn cung thắt chặt hơn.

Theo số liệu mới nhất của Ủy ban châu Âu (EC), nhập khẩu khí đốt qua đường ống và LNG từ Nga chiếm khoảng 12,5% tổng nhập khẩu khí đốt của châu Âu trong năm 2025. Vào tháng 1/2026, Hội đồng EU đã thông qua một quy định cấm nhập khẩu cả LNG và khí đốt qua đường ống từ Nga bắt đầu từ ngày 18/3/2026, với các giai đoạn chuyển tiếp cho các hợp đồng hiện có. Đến cuối năm 2027, tất cả các nhập khẩu khí đốt từ Nga sẽ bị cấm.

Một câu hỏi đặt ra là hóa đơn khí đốt của các hộ gia đình châu Âu sẽ tăng nhanh như thế nào. Một đợt tăng giá ngắn hạn có thể chỉ gây ra tác động hạn chế, nhưng một đợt tăng kéo dài sẽ dần dần ảnh hưởng đến các hợp đồng khí đốt mới và gia hạn của hộ gia đình.

Một đợt tăng giá khí đốt bán buôn không đẩy giá bán lẻ lên ngay lập tức. Giá trên sàn TTF có thể tăng nhanh hơn nhiều so với giá nhập khẩu khí đốt thực tế của EU - mức giá phản ánh những gì các nhà nhập khẩu thực sự phải trả theo các hợp đồng hiện có và các thỏa thuận phòng ngừa rủi ro hiện có.

Tuy nhiên, khi các hợp đồng mua khí đốt hiện có của nhà cung cấp hết hạn, dẫn tới việc họ phải mua hoặc phòng hộ một lượng khí đốt lớn hơn ở mức giá thị trường mới cao hơn, giá nhập khẩu khí đốt thực tế sẽ dần dần tiến gần hơn đến giá bán buôn. Mức giá tăng thêm có thể được đẩy về phía các hộ gia đình khi các giá được điều chỉnh hoặc hợp đồng được gia hạn.

Theo bà Fielding, mức độ tăng của hóa đơn năng lượng sẽ phụ thuộc vào độ dài của đợt tăng giá và liệu giá có tiếp tục tăng trong những tháng tới hay không. "Các quốc gia có thị trường bán lẻ khí đốt với mức độ tự do hóa cao hơn sẽ có khuynh hướng trải qua sự chuyển tiếp nhanh hơn”, bà nói.

Theo Oxford Economics, trung bình mất khoảng 6 tháng để những thay đổi trong giá bán buôn khí đốt được phản ánh đầy đủ trong giá tiêu dùng. Tuy nhiên, thời gian thay đổi rất khác nhau giữa các quốc gia.

"Cấu trúc thị trường hiện tại, với các hợp đồng giá cố định 12 hoặc thậm chí 24 tháng chiếm ưu thế, đồng nghĩa phải mất gần 1 năm để diễn ra sự chuyển tiếp hoàn toàn ở các thị trường như Đức và Áo”, báo cáo của Oxford Economics cho biết.

Tuy nhiên, giá khí đốt tiêu dùng có thể phản ứng chỉ sau vài tháng ở các quốc gia như Pháp, Italy và Tây Ban Nha. Ở một số thị trường, như Hà Lan, sự chuyển tiếp diễn ra gần như ngay lập tức.

Oxford Economics đã chỉ ra Italy là quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước cú sốc giá khí đốt trong số các nền kinh tế lớn của châu Âu, do sự chuyển tiếp tương đối nhanh của giá bán buôn sang giá tiêu dùng, cùng với mức độ phụ thuộc cao hơn của nước này vào khí đốt. Nhưng hiện tại, Italy là một trong những nước châu Âu có mức dự trữ khí đốt cao nhất, theo dữ liệu từ GIS.

Một câu hỏi lớn được đặt ra là mùa đông tới sẽ lạnh ở mức độ như thế nào.

Theo Oxford Economics, “trụ cột của hệ thống sưởi ấm không gian của EU vẫn là khí đốt, và do đó, giá khí đốt ở EU vẫn phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ ngoài trời trong mùa đông sắp tới”.