Theo khảo sát của Anphabe, chỉ hơn 20% doanh nghiệp chọn tuyển dụng thêm nhân sự ở một số vị trí nhất định, trong khi số còn lại thực hiện việc cắt giảm hoặc duy trì lao động theo hướng chiến lược.

Chia sẻ tại sự kiện EduGrowth với chủ đề “Bứt phá 2026: Khi tái cấu trúc không còn là câu trả lời duy nhất” do upGrad - đơn vị đi đầu trong lĩnh vực giáo dục cao học trực tuyến - tổ chức ngày 17/1 tại TP.HCM, bà Thanh Nguyễn, Giám đốc Điều hành & Truyền cảm hứng Hạnh phúc tại Anphabe và là chuyên gia hàng đầu về trải nghiệm nhân sự và văn hoá doanh nghiệp, cho biết trong lĩnh vực tuyển dụng, tái cấu trúc không còn là câu trả lời duy nhất.

25% CÔNG TY ĐỊNH HƯỚNG GIA TĂNG NHÂN SỰ

Cụ thể trong năm vừa qua, trong giới nhân sự và quản lý, từ khóa layoff (tạm dịch: sa thải) được rất nhiều doanh nghiệp nhắc đến, thậm chí có những đơn vị trước đây chưa từng nghĩ đến từ ngữ này nhưng cũng phải đối mặt với tình trạng này. Tuy nhiên, nhìn nhận theo hướng tích cực, bà Thanh phân tích quá trình đó có thể được gọi là “sự tinh gọn” và năm 2026, “cuộc đua” tinh gọn sẽ càng trở nên nóng hơn bao giờ hết trong tất cả các ngành nghề tại Việt Nam.

Theo khảo sát của Anphabe đối với khoảng 650 CEO và Giám đốc nhân sự liên quan đến mục tiêu năm 2025-2026, 44% các doanh nghiệp cho rằng việc sắp xếp lại tổ chức của mình theo hướng tinh gọn hơn trở thành mục tiêu quan trọng nhất. Ngoài ra, 76% các doanh nghiệp đã và đang thực hiện các chương trình tinh gọn và xu hướng này vẫn sẽ tiếp tục trong năm nay.

Với quá trình tinh gọn trên, nhiều người thường dành mối quan tâm lớn đến câu chuyện về nguồn nhân lực. Dẫn một khảo sát vào thời điểm cuối năm 2025 của Anphabe, bà Thanh cho biết trong năm 2026, chỉ có khoảng 25% công ty định hướng gia tăng quy mô nhân sự cho một số vị trí nhất định, 20% lại thẳng thắn về việc cắt giảm lao động trong khi 55% còn lại chọn “duy trì một cách có chiến lược”. Theo đại diện Anphabe, nếu một nhân sự nào đó nghỉ, công ty lại không chọn tuyển mới vị trí đó hoặc có thể tuyển mới cho những vị trí với yêu cầu năng lực mới mà tổ chức đang thiếu, đó gọi là duy trì một cách có chiến lược.

Đáng chú ý, tại sự kiện, bà Thanh cũng nhắc đến một khảo sát về “quá trình tiến hóa tinh gọn”, bao gồm tinh gọn về mặt chi phí, tinh gọn để nhanh hơn và hiệu quả hơn. Ở giai đoạn này, các tổ chức bắt đầu quy trình cắt giảm, biết tận dụng data và công nghệ để tự động hóa nhằm tạo ra sự hiệu quả trong công việc. Ở cấp độ phát triển cao hơn, Anphabe đặt tên là “nâng tầm năng lực để tinh gọn”.

“Trong lúc này, chúng ta muốn làm nhanh hơn thì phải giỏi hơn. Tuy nhiên, muốn giỏi hơn thì phải có những năng lực mới mà trước đó chúng ta không có, để cuối cùng hướng tới một cấp độ cao nhất là tinh gọn để tái tạo”, bà Thanh nhấn mạnh.

Sau dịch Covid-19, những tổ chức đi theo hướng phát triển cũ lại không thể tồn tại. Do đó, chỉ khi tinh gọn về mặt chi phí, quy trình, công nghệ cũng như nâng tầm năng lực, các doanh nghiệp mới có khả năng thích ứng với thực tế đầy biến động.

“CUỘC ĐUA” TINH GỌN TRỞ NÊN NÓNG HƠN

Ngoài những khảo sát trên, trong năm ngoái, Anphabe cũng đã đưa ra khái niệm “tư duy tinh gọn”. Bà Thanh nhấn mạnh một tổ chức không thể tinh gọn nếu lãnh đạo và con người không có tư duy tinh gọn. Tuy nhiên, tinh gọn lại trở thành thách thức khi đông đảo các doanh nghiệp đều chọn tham gia “cuộc đua” này. Đáng chú ý, thị trường đã chứng kiến làn sóng tinh gọn trong doanh nghiệp trở nên mạnh mẽ trong giai đoạn 2024-2025. Cụ thể, một số tổ chức đã bắt đầu từ ngay sau dịch Covid-19, trong khi những tổ chức khác triển khai quá trình chậm hơn.

Vào thời điểm cuối năm 2025, khi Anphabe đưa ra khảo sát nhằm giúp doanh nghiệp đánh giá lại cái kết quả tinh gọn trong 2 năm qua, chỉ có 31% các tổ chức cho biết quá trình tinh gọn đã đạt được kết quả mong muốn và đây được xem là một con số rất khiêm tốn. Tuy nhiên, ngoài việc giúp công ty đạt được mục tiêu đã đề ra một cách nhanh chóng, quá trình tinh gọn lại vô tình đẩy nhân sự vào những áp lực lớn hơn.

Có đến 56% người đi làm tiết lộ sau khi tinh gọn, khối lượng công việc mà họ phải xử lý trở nên nhiều hơn. Trong khi đó, 62% nhân sự phàn nàn áp lực tăng quá cao và 48% cảm thấy áp lực khi bản thân luôn phải trong trạng thái sẵn sàng để xử lý các công việc.

Khảo sát cũng chỉ ra 15% người khảo sát cho rằng họ cảm thấy áp lực hàng ngày, 47% tiết lộ tình trạng này có thể diễn ra đến vài lần/tuần và 19% chọn một lần/tuần. Ngoài ra, 17% nhân sự chỉ thỉnh thoảng mới áp lực và chỉ có 1% không cảm thấy áp lực.

Về lâu dài, tình trạng áp lực, kiệt quệ về cả thể xác lẫn tinh thần sẽ tạo ra nhiều hệ lụy. Trong đó, nguyên nhân dẫn đến hệ quả này nằm ở việc “tinh gọn trên giấy”, tức giảm dần nhân sự của mình, nhưng lại thiếu đi tư duy hành động tinh gọn.

Lãnh đạo Anphabe nhấn mạnh doanh nghiệp đừng hiểu tinh gọn chỉ gói gọn trong cắt giảm. Thay vào đó, bản chất của tinh gọn nằm ở việc mở rộng những cách thức mới, tư duy mới để có thể nhân rộng những điều tích cực, đồng thời tạo ra những giá trị mới. “Theo định nghĩa của Anphabe, tất cả những yếu tố này chỉ có một định nghĩa chung, đó là hạnh phúc (happiness)”, bà Thanh nhận định.

Thông qua sự kiện EduGrowth với chủ đề “Bứt phá 2026: Khi tái cấu trúc không còn là câu trả lời duy nhất”, CEO, CHRO, Senior Heads of HR, Business Owners và những ai đang đối mặt với bài toán tăng trưởng trong giai đoạn tổ chức đang cần tái cơ cấu có thể nhận diện đúng các điểm nghẽn đang kìm hãm tăng trưởng; đánh giá đúng người, đúng vai trò trước khi ra quyết định thay đổi; tối ưu nguồn lực hiện có mà vẫn duy trì sự gắn kết và hạnh phúc đội ngũ.