Chứng khoán ngày 17/11: “Bull-trap” hay không?

Chắc chắn, đây là câu hỏi đầu tiên bật ra đối với nhiều nhà đầu tư khi nhìn thấy sự chuyển biến trên bảng điện sáng nay.

Số liệu giao dịch một lần nữa làm “quáng gà” những nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm. Không biết tình trạng này còn tiếp diễn đến bao giờ khi đây là lần thứ 3 số liệu trên bảng điện bị cộng dồn cả giao dịch thỏa thuận. Nếu nhà đầu tư không chú ý đến giao dịch thỏa thuận hoặc có các chương trình “thửa” riêng để tách biệt số liệu thì trong khoảng nửa tiếng đầu tiên của đợt khớp lệnh liên tục sẽ rất hồ hởi với chuyển biến tích cực.

Ngay lúc mở cửa số liệu giao dịch đã ghi nhận khá bất thường. Không rõ đó là kết quả giao dịch thực sự hay có sự nhầm lẫn? Mở cửa chỉ có 20.000 đơn vị được chuyển nhượng, trị giá khoảng 1,3 tỷ đồng, VN-Index đứng im tại tham chiếu. Đây là số liệu thể hiện ngay tại bảng giá của HOSE cũng như tại rất nhiều công ty chứng khoán.

Tuy nhiên giao dịch ghi nhận ngay sau đó - nhưng tính vào đợt giao dịch thứ hai - vọt ngay lên 814.000 đơn vị, tương đương gần 15,1 tỷ đồng. VN-Index giảm 2,57 điểm (424,32 điểm).

Nếu số liệu trên là đúng thì đây sẽ là phiên mở cửa thấp nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán kể từ khi chia thành 3 đợt giao dịch trong một phiên. Nếu đặt trong diễn biến tâm lý của phiên hôm qua, áp lực bán bỗng nhiên “bốc hơi” một cách kỳ quái, mà đáng lẽ rất nhiều người phải tranh chạy từ sáng sớm?

Nếu số liệu nhảy đầu đợt 2 mới là đúng thì áp lực bán vẫn xuất hiện khá mạnh đầu phiên. Điều này có vẻ hợp logic hơn. Và nếu vậy, điểm mở cửa của VN-Index sẽ không còn ở mức tham chiếu nữa mà phải thấp hơn.

Số liệu đồng nhất từ HOSE và các bảng giá công ty chứng khoán ghi nhận kết thúc đợt khớp lệnh liên tục, khối lượng đạt 31,705,356 đơn vị, tương đương khoảng 859,32 tỷ đồng. Nhưng nếu tính trực tiếp tại các cột giá khớp lệnh của bảng điện, tổng khối lượng khớp lệnh (không tính thỏa thuận) chỉ có 25,125,790 đơn vị. Phần số liệu bị vênh chỉ có thể là do cộng cả giao dịch thỏa thuận.

Nếu thuần túy chỉ nhìn vào khối lượng và giá trị hiện trên bảng điện, phán đoán diễn biến thị trường sẽ không chính xác. Trong khoảng 15 phút đầu tiên của đợt hai, giá trị lẫn khối lượng tăng vọt, bảng giá xanh mướt, VN-Index nhảy tới trên 3 điểm. Đến quá 9h, giá trị giao dịch - mà lâu nay nhà đầu tư hiểu là giá trị khớp lệnh - vọt lên trên 500 tỷ đồng.

Rõ ràng số liệu trên cho thấy tiền đổ vào bắt đáy là quá lớn. Mọi thứ đều giống như sách giáo khoa: Giá tăng đi kèm với khối lượng tăng ngay tại ngưỡng hỗ trợ. Điểm khác biệt duy nhất là giá trị và khối lượng đó phần lớn thuộc về giao dịch thỏa thuận.

Trở lại với các diễn biến chính hôm nay, lực mua đã mạnh lên khá nhiều tại vùng hỗ trợ. Dù trên thực tế nỗ lực mua giá cao không lớn như số liệu thể hiện, nhưng rõ ràng bên mua đã nâng giá. VN-Index đạt mức cao nhất 430,24 điểm khoảng 9h10. 

Sóng giảm kế tiếp cho thấy áp lực cắt lỗ vẫn còn mạnh. Hôm nay cách thức “ra đòn” của bên bán là tín hiệu quan trọng nhất. 

Thứ nhất, nếu nhà đầu tư có kinh nghiệm nhìn diễn biến giao dịch sẽ thấy có sự “vênh” giữa tốc độ, khối lượng của các mã với số liệu tổng. Nếu tính toán nhanh, họ sẽ nhận thấy số liệu bị cộng hưởng bởi giao dịch thỏa thuận. Có được số liệu thực về khối lượng khớp lệnh, nhà đầu tư sẽ thấy lực đẩy lên trong sóng tăng đầu tiên thực ra chỉ ở mức bình thường của một diễn biến bắt đáy sớm. Cơ hội cắt lỗ hoặc đảo hàng xuất hiện, khuyến khích quyết định bán.

Thứ hai, còn vô số nhà đầu tư mong muốn thoát ra. Đáng lẽ họ chờ đợi một phiên chạy giá thấp thì lại được hỏi mua giá cao. Cơ hội thoát hàng trong một diễn biến bull-trap là hiếm có.

Do vậy trong sóng giảm này, lượng bán và lệnh bán càng nhỏ càng tốt vì phần nào cho thấy người bán chủ yếu là nhà đầu tư nhỏ lẻ chịu nhiệt không nổi phải cắt lỗ. Quan sát diễn biến này trong phiên không phải dễ với tổng thể thị trường vì số liệu bị nhiễu. Tuy nhiên có thể quan sát ở một số mã cá biệt.

Hai mã đáng chú ý hôm nay là PVF và PVD. PVF chỉ chạm mức cao nhất ở ngưỡng tham chiếu trong vài phút đã chịu áp lực bán mạnh. Gần 40 phút tính từ đầu đợt hai, giá đổ đèo về sàn. Khối lượng tăng gần 68% so với hôm qua cho thấy nhu cầu cắt lỗ là cao. PVD giảm về sàn chậm hơn PVF nhưng lực mua cuối phiên rất yếu.

Diễn biến trong khoảng 20 phút cuối đợt hai và được đẩy lên nhẹ đợt đóng cửa, VN-Index dao động rất hẹp phần nào cho thấy lực bán đã bão hòa. Cầu chặn giá thấp đủ mạnh để giữ giá không giảm thêm. Khối ngoại hôm nay chủ yếu đỡ mạnh ở BVH, chiếm khoảng 97% khối lượng. Các blue-chip còn lại được mua không nhiều. 

Không khó để nhận thấy những cổ phiếu còn giữ được giá xanh lúc Index giảm, chứng tỏ lực mua tương đối mạnh và lực bán yếu. Đặc biệt sóng giảm kéo dài trong phiên hôm nay nhưng về tổng thể khối lượng khớp lệnh cổ phiếu thấp (giảm 18% so với hôm qua - số liệu đã tách giao dịch thỏa thuận) đồng nghĩa với nhu cầu bán cũng không cao.

Nếu chỉ nhìn riêng diễn biến trong phiên, hôm nay có thời điểm "bull-trap" tương đối rõ, người mua giá cao là “hớ”. Tuy nhiên cũng chưa thể khẳng định đây là một phiên “bẫy tăng giá” nếu những phiên kế tiếp có chuyển biến tốt. Dao động tại các ngưỡng hỗ trợ thường mạnh vì các quan điểm đầu tư xung đột. 

Trước mắt, nhu cầu bán giá cao hôm nay vẫn còn, nhưng không phải là quá mạnh so với cầu. VN-Index mới chớm đi vào vùng hỗ trợ. Đáy thấp nhất có thể tham chiếu lúc này là khoảng mức 410 điểm của ngày 20/7/2009. Như vậy vùng 410-420 điểm sẽ vẫn là ngưỡng hỗ trợ quan trọng của tuần này.