Cổ phiếu Mastercard đã tăng khoảng 11.000% kể từ khi công ty
thanh toán này phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào ngày
25/5/2006 - tương đương mức tăng gấp 110 lần sau 20 năm.
Theo trang tin MarketWatch, trong nhóm cổ phiếu
thuộc chỉ số S&P 500, chỉ công ty chế tạo chip Nvidia và tập đoàn công nghệ
Apple ghi nhận mức tăng cao hơn như vậy trong cùng giai đoạn, với mức tăng lần
lượt khoảng 55.000% và 13.000%.
Theo các nhà phân tích, mức tăng ấn tượng của cổ phiếu
Mastercard là điều ít người hình dung được vào thời điểm công ty IPO. Dù sở hữu
thương hiệu mạnh, Mastercard khi đó vẫn đối mặt nhiều hoài nghi từ nhà đầu tư,
từ sức ép cạnh tranh của các đối thủ mới nổi như công ty PayPal, rủi ro pháp lý
liên quan đến vụ kiện của các nhà bán lẻ về phí quẹt thẻ, cho đến mô hình hoạt
động cũ khi Mastercard vẫn là một hiệp hội thanh toán do các ngân hàng trong mạng
lưới cùng sở hữu.
Trước khi IPO, Mastercard áp phí dịch vụ ở mức khá thấp, gần
giống cách vận hành của một tổ chức phi lợi nhuận, trong khi vẫn chi mạnh cho
hoạt động tiếp thị. Cách làm này khiến biên lợi nhuận của công ty bị hạn chế.
Tuy nhiên, những rủi ro từng khiến nhà đầu tư lo ngại sau đó không trở thành trở
ngại lớn. Chi phí pháp lý liên quan đến các vụ kiện vẫn trong tầm kiểm soát. Mastercard sau đó nâng phí dịch vụ, siết chi phí tiếp thị và hợp tác với các
công ty như PayPal để duy trì vai trò của hệ thống thẻ trong thanh toán hiện đại.
Kết quả là Mastercard hiện có biên lợi nhuận hoạt động hơn
60%, mức rất cao với một doanh nghiệp quy mô toàn cầu. Theo ông Jorn Lambert,
Giám đốc sản phẩm của Mastercard, trọng tâm 20 năm trước của công ty là là thay
thế tiền mặt và séc bằng thẻ. Khi đó, tăng trưởng chủ yếu đến từ việc người
tiêu dùng chuyển sang dùng thẻ nhựa trong các giao dịch hàng ngày.
Tuy nhiên, Mastercard hiện đã bước vào một giai đoạn trưởng
thành hơn, với những thách thức mới. Câu hỏi lớn là liệu hạ tầng thanh toán thẻ
truyền thống có còn giữ vai trò trung tâm trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo
(AI), khi các trợ lý AI có thể tự tìm kiếm, đặt mua hàng hóa hoặc dịch vụ và thực
hiện thanh toán theo yêu cầu của người dùng. Một thách thức khác là liệu
stablecoin - loại tiền số có giá trị gắn với tài sản ổn định như USD - có trở
thành phương thức thanh toán phổ biến hay không.
Mastercard cho rằng tương lai của hãng có thể không còn phụ
thuộc chặt vào những chiếc thẻ với dãy số 16 chữ số như trước. Công ty này từng
thích ứng thành công với làn sóng thương mại di động và giờ đây đang mở rộng hợp
tác với các doanh nghiệp AI cũng như các công ty trong lĩnh vực tiền số. Trong
thanh toán hiện đại, thông tin thẻ thật có xu hướng được thay bằng “mã token” -
tức mã dùng một lần hoặc mã thay thế nhằm tăng mức độ bảo mật cho giao dịch.
Theo ông Lambert, mục tiêu của Mastercard là bảo đảm các
công nghệ thanh toán mới vẫn có thể vận hành trên hạ tầng của hãng, dù đó không
nhất thiết là hạ tầng thẻ truyền thống. Những giao dịch trong tương lai có thể
diễn ra trên chuỗi khối (blockchain), chuyển khoản trực tiếp giữa tài khoản
ngân hàng hoặc các hệ thống khác.
Ở giai đoạn hiện nay, một mảng được giới phân tích chú ý là
các dịch vụ bổ trợ cho hoạt động thanh toán. Mastercard đã mở rộng sang những
lĩnh vực như an ninh mạng, xác thực danh tính và phân tích dữ liệu. Khi mảng
thu phí trên mỗi giao dịch truyền thống dần bão hòa hơn, các dịch vụ này được
xem là một nguồn tăng trưởng quan trọng hơn đối với công ty.
Tuy nhiên, Mastercard vẫn cạnh tranh trực tiếp với Visa, một
đối thủ có vị thế lớn trong hệ thống thanh toán toàn cầu. Cổ phiếu Visa đã tăng
hơn 2.200% kể từ khi công ty IPO vào tháng 3/2008, cũng vượt xa mức tăng của
S&P 500 trong cùng giai đoạn. Giới phân tích nhìn chung vẫn đánh giá tích cực
cả hai doanh nghiệp, dù mỗi bên có thế mạnh riêng trong các mảng dịch vụ và hạ
tầng thanh toán.
