Công nghiệp hỗ trợ: Nền tảng cho công nghiệp quốc gia tự chủ

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 929/QĐ-TTg ngày 25/5/2026 phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 – 2035 (Chương trình).

Quyết định nêu rõ: Công nghiệp hỗ trợ là nền tảng phát triển công nghiệp quốc gia bền vững, tự chủ và hiện đại. Phát triển công nghiệp hỗ trợ để hình thành năng lực sản xuất trong nước, nâng cao khả năng tự chủ về công nghiệp, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên vật liệu, linh kiện, phụ tùng, thiết bị đầu vào, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”.

Phát triển công nghiệp hỗ trợ phải gắn với nâng cao năng lực doanh nghiệp theo chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu và khu vực, lấy yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và tỷ lệ nội địa hóa của doanh nghiệp dẫn dắt làm định hướng cho hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ. 

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đóng vai trò trung tâm, là lực lượng nòng cốt trong sản xuất, đổi mới sáng tạo và mở rộng thị trường. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo phát triển, xây dựng thể chế minh bạch, hỗ trợ phát triển nguồn lực, khoa học công nghệ và thị trường.

Phát triển công nghiệp hỗ trợ phải gắn liền với đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và phát triển bền vững theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị. Chương trình xác định lấy thị trường trong nước làm điểm tựa và thị trường quốc tế làm động lực, đồng thời tập trung phát triển theo chuỗi cung ứng và cụm sản phẩm quy mô lớn.

Mục tiêu chung của Chương trình là từng bước làm chủ công nghệ sản xuất nguyên vật liệu, linh kiện, thiết bị đầu vào, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp FDI. Đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là một số ngành công nghiệp chủ lực đạt tỷ lệ nội địa hóa bình quân 40 - 45%, đưa chỉ số năng lực cạnh tranh công nghiệp Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN.

Chương trình cũng sẽ thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, tạo bước phát triển có tính đột phá về chiều sâu và chất lượng, đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm yếu tố quyết định tăng sức cạnh tranh cho ngành công nghiệp, trọng tâm là ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn, công nghiệp trọng điểm, công nghiệp quốc phòng an ninh, công nghiệp xanh.

Hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ theo chuỗi cung ứng, thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao năng lực công nghệ, quản trị, chất lượng và phát triển sản phẩm nhằm hình thành hệ thống doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ hạt nhân, hỗ trợ doanh nghiệp nội địa trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 của các doanh nghiệp dẫn dắt trong nước và quốc tế.

Tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ phục vụ các ngành điện tử thông minh, thiết bị năng lượng, đường sắt, ô tô, cơ khí và tự động hóa, công nghiệp công nghệ cao, dệt may, da giày gắn với kinh tế xanh.

Mục tiêu cụ thể đến năm 2030, tập trung nguồn lực, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ có khả năng đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng; tăng cường kết nối doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với doanh nghiệp dẫn dắt trong nước và quốc tế thuộc các ngành: điện tử thông minh, thiết bị năng lượng, đường sắt, cơ khí và tự động hoá, ô tô, công nghiệp công nghệ cao, dệt may, da giày. Xây dựng nền công nghiệp quốc gia vững mạnh với năng lực sản xuất mới, khả năng thích ứng, chống chịu cao, từng bước làm chủ công nghệ lõi, góp phần phát triển bền vững, tăng tính tự lực, tự cường cho nền kinh tế quốc gia, hướng tới mục tiêu tăng trưởng "2 con số".

Phấn đấu đạt tỷ lệ nội địa hoá: Ngành điện tử đạt 25 - 30%; ngành cơ khí chế tạo đạt 40%; ngành ô tô 22 - 30%; ngành dệt may 60%; ngành da giày 60 - 65%; công nghiệp công nghệ cao đạt 15%.

Về mục tiêu phát triển doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ: Dự kiến có 600 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ được tư vấn quản trị theo tiêu chuẩn quốc tế, trong đó dự kiến khoảng 400 đơn vị áp dụng thành công. Bên cạnh đó, hỗ trợ 80 doanh nghiệp có khả năng nghiên cứu và phát triển, trong đó 40 doanh nghiệp ứng dụng thành công công nghệ mới, bao gồm 6 công nghệ xử lý cơ bản về vật liệu và 8 công nghệ lõi thế hệ thông minh và thân thiện với môi trường, kỹ thuật cao trong lĩnh vực dệt may - da giày.

Đến năm 2035, công nghiệp hỗ trợ Việt Nam hướng tới sử dụng công nghệ tiên tiến, đạt tiêu chuẩn quốc tế và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Mục tiêu tỷ lệ nội địa hóa giai đoạn này được nâng lên mức 35 - 40% đối với ngành điện tử, 50% đối với cơ khí chế tạo, 32 - 40% đối với ô tô, 70% đối với dệt may, 70 - 75% đối với da giày và 20% đối với công nghiệp công nghệ cao. Số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ tư vấn quản trị dự kiến là 900 với 600 đơn vị áp dụng thành công. Đồng thời, Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ 120 doanh nghiệp nghiên cứu và phát triển, sản xuất thử nghiệm, trong đó 60 doanh nghiệp triển khai hiệu quả các giải pháp công nghệ mới.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chương trình tập trung vào 4 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm bao gồm: Nhóm nhiệm vụ về thể chế và pháp luật; Nhóm nhiệm vụ về khoa học - công nghệ, nhân lực và đào tạo; Nhóm nhiệm vụ về xây dựng, nâng cấp và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu; Nhóm nhiệm vụ về phát triển thị trường và truyền thông.