Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia để phù hợp với bối cảnh mới

Theo tờ trình của Chính phủ, lần này việc điều chỉnh quy hoạch tổng thể có nhiều nội dung trọng tâm phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính, mô hình chính quyền địa phương hai cấp, và ứng phó với bối cảnh quốc tế biến động. Mục tiêu cốt lõi là phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn 2026-2030 và các năm tiếp theo.

Về mục tiêu phát triển đến năm 2030, tờ trình điều chỉnh chỉ tiêu tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân đạt trên 8,0%/năm thời kỳ 2021-2030, đặc biệt giai đoạn 2026-2030 phấn đấu đạt từ 10%/năm trở lên. Đến năm 2030, GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành đạt khoảng 8.500 USD. Tầm nhìn đến năm 2050, GDP bình quân đầu người đặt mục tiêu khoảng 38.000 USD.

Các điều chỉnh tập trung vào việc tổ chức không gian phát triển, đặc biệt là khai thác hiệu quả không gian mới do sắp xếp đơn vị hành chính mang lại. Các phương án phân vùng qua từng thời kỳ và yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới, cả nước được phân thành 6 vùng.

Tốc độ tăng trưởng Vùng (GRDP) giai đoạn 2026-2030 được điều chỉnh, cụ thể: Vùng Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu với mục tiêu khoảng 11%/năm; Vùng Bắc Trung Bộ: khoảng 10-10,5%/năm; Vùng Đông Nam Bộ: khoảng 10%/năm; Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên: khoảng 9,5 - 10,0%/năm; Vùng Trung du và miền núi phía Bắc: khoảng 9-10%/năm; Vùng Đồng bằng sông Cửu Long: khoảng 9,0-9,5%/năm.

Đáng chú ý, Quy hoạch bổ sung Vùng động lực Bắc Trung Bộ (Thanh Hóa - Nghệ An - Hà Tĩnh). Vùng này được định hướng trở thành trung tâm về công nghiệp lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí chế tạo, công nghiệp ô tô và phụ trợ của cả nước, đồng thời phát triển nhanh các ngành công nghiệp mới như điện tử, bán dẫn, AI, công nghệ số.

Trong khi đó, Vùng Đồng bằng sông Hồng được xác định là động lực phát triển hàng đầu, đóng vai trò dẫn dắt quá trình cơ cấu lại kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới của đất nước.

Quy hoạch tập trung ưu tiên phát triển một số ngành công nghiệp chiến lược, mũi nhọn như công nghiệp điện tử, công nghệ số, ô tô, đường sắt, đóng tàu.

Đồng thời, ưu tiên phát triển, từng bước làm chủ công nghệ trong các ngành công nghiệp mới nổi như chip bán dẫn, rô-bôt và tự động hóa, trí tuệ nhân tạo. Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu trở thành thị trường thương mại điện tử lớn thứ hai trong khu vực Đông Nam Á. Trong nông nghiệp, đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp số, thông minh, xanh, tuần hoàn.

Về hạ tầng kỹ thuật, Chính phủ kiến nghị đẩy nhanh xây dựng một số đoạn đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường sắt kết nối quốc tế, và đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Trong lĩnh vực năng lượng, ưu tiên khai thác năng lượng tái tạo, năng lượng mới, năng lượng sạch, và triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1, 2.

Về hạ tầng thông tin, tập trung phát triển hệ thống truyền dẫn dữ liệu qua vệ tinh, mạng cáp quang tốc độ cao phủ sóng toàn quốc, mạng 5G, 6G, và đầu tư xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia và các trung tâm dữ liệu vùng…

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài nhấn mạnh một số vấn đề cần làm rõ. Cụ thể, về điều chỉnh phân vùng kinh tế - xã hội, mặc dù giữ nguyên 06 vùng nhưng cơ cấu, phạm vi có thay đổi lớn do sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh (đặc biệt là vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên).

Do vậy, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ làm rõ tác động của việc thay đổi này đến định hướng và tính liên kết nội tại của từng vùng; đồng thời đánh giá tác động của việc tách tỉnh Vĩnh Phúc và Bắc Giang ra khỏi các vùng truyền thống.

Về định hướng phát triển, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tính toán chỉ tiêu tăng trưởng hợp lý hơn để đạt mục tiêu chung hai con số, cân nhắc tăng chỉ tiêu cho vùng Đông Nam Bộ lên khoảng 11%/năm, tương tự như vùng Đồng bằng sông Hồng, để phát huy vai trò hai cực tăng trưởng lớn nhất cả nước là Hà Nội và TP.HCM…