Doanh nghiệp “trăn trở” với Luật Trí tuệ nhân tạo

Luật Trí tuệ nhân tạo chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026 đã đưa Việt Nam vào nhóm số ít quốc gia sớm xây dựng một khung pháp lý riêng cho công nghệ và được xem là “động cơ” của cuộc cách mạng kinh tế mới. Tuy nhiên, vẫn còn những trầm lắng, trăn trở được nhiều doanh nghiệp thẳng thắn chia sẻ...

Ảnh minh hoạ.
Ảnh minh hoạ.

Ông Trần Quang Đức, CEO Công ty Cổ phần AI Hay, nhấn mạnh rằng luật này không chỉ quản lý mà còn thúc đẩy phát triển, tạo ra hành lang an toàn cho thị trường mà không cản trở đổi mới sáng tạo. Ông Trần Văn Viển, CEO Filum.ai, cho rằng luật này sẽ loại bỏ những công ty chỉ sử dụng AI như một công cụ truyền thông bề nổi, đồng thời tạo lợi thế cho những nền tảng có tư duy kiến trúc nghiêm túc.

Các cơ chế hỗ trợ phát triển AI như Quỹ Phát triển AI quốc gia, AI voucher, và sandbox thử nghiệm có kiểm soát được kỳ vọng sẽ tạo động lực phát triển cho hệ sinh thái AI nội địa. Tuy nhiên, tốc độ triển khai chính sách là yếu tố quyết định thành bại. Chính phủ đã giao Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng nghị định về Quỹ Phát triển AI quốc gia, nhưng cơ chế hỗ trợ vẫn cần thời gian hoàn thiện. Trong khi đó, Hàn Quốc đã có những bước đi nhanh chóng với AI Basic Act, tập trung vào hướng dẫn và đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng AI.

VnEconomy

 “Nếu định nghĩa “rủi ro cao” quá định tính, hoặc trách nhiệm giữa nhà phát triển, nhà cung cấp, bên triển khai và người sử dụng chưa rõ ràng, doanh nghiệp có thể rơi vào trạng thái phòng thủ quá mức, ngại tung ra sản phẩm mới hoặc mở rộng các sáng kiến ứng dụng”.

Ông Trần Quang Đức, CEO Công ty Cổ phần AI Hay

Ông Viển cho rằng Quỹ Phát triển AI của Việt Nam cần tránh tư duy tài trợ nhỏ giọt và nên hoạt động như một nhà đầu tư mạo hiểm cấp quốc gia. Ngoài ra, chính sách ưu đãi thiết thực nhất không phải là tiền mặt mà là giảm chi phí tiếp cận hạ tầng điện toán đám mây và ưu đãi thuế cho nhân sự R&D. Rủi ro bảo hộ ngược cũng là một vấn đề, khi các quy định về phân loại hệ thống AI theo mức độ rủi ro có thể ảnh hưởng đến quá trình thiết kế và thương mại hóa sản phẩm. Ông Viển cho rằng cơ chế này sẽ buộc các doanh nghiệp phải thay đổi tư duy làm sản phẩm, nhưng cũng giúp định vị sản phẩm rõ ràng hơn trên thị trường.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp bày tỏ lo ngại về cách xác định ngưỡng rủi ro trong dự thảo hiện nay. Nếu ngưỡng rủi ro chỉ dựa vào số lượng người dùng, thì bất kỳ nền tảng AI nào thành công cũng có thể bị coi là rủi ro cao. Ông Đức cho rằng việc đánh giá rủi ro cần dựa vào bản chất kỹ thuật và mức độ tác động thực tế của hệ thống. Ví dụ, OpenClaw, một dự án AI mã nguồn mở, có khả năng truy cập nhiều dữ liệu nhạy cảm nhưng không bị kiểm soát bởi khung pháp lý AI nào trên thế giới.

Ông Trần Văn Viển, CEO Filum.ai
Ông Trần Văn Viển, CEO Filum.ai

"Chính sách ưu đãi thiết thực nhất không hẳn là tiền mặt. Điều doanh nghiệp AI cần nhất là giảm chi phí tiếp cận hạ tầng điện toán đám mây, đặc biệt là GPU, cùng với các ưu đãi thuế đủ sâu cho nhân sự R&D. Làm AI là bài toán ‘đốt tiền’ hạ tầng, doanh nghiệp nào tối ưu được chi phí này thì mới có cơ hội tồn tại và phát triển".

Một mối lo khác là độ trễ hành chính, khi vòng đời của nhiều công nghệ AI chỉ tính bằng tuần hoặc vài tháng. Nếu quy trình thẩm định kéo dài, công nghệ có thể đã lỗi thời khi sản phẩm hoàn tất thủ tục. Rủi ro bảo hộ ngược cũng có thể xảy ra nếu các tiêu chuẩn quốc tế được áp dụng máy móc vào Việt Nam, gây áp lực lớn cho các doanh nghiệp trong nước. Các doanh nghiệp lớn có thể lách luật hoặc chấp nhận nộp phạt để chiếm thị phần, trong khi các doanh nghiệp nhỏ có thể bị bóp nghẹt năng lực sáng tạo.

Sự đồng thuận trong ủng hộ Luật AI là rõ ràng, nhưng những băn khoăn về khâu thực thi cũng được nhắc đến. Phép thử tác động thực sự của Luật với lĩnh vực AI không nằm ở thời điểm Luật có hiệu lực, mà ở các văn bản thực thi sắp tới. Nếu các quy định được thiết kế rõ ràng và linh hoạt, Luật sẽ trở thành bệ phóng cho hệ sinh thái AI Việt Nam. Ngược lại, nếu quá cứng nhắc, chính các doanh nghiệp nội địa có thể chịu tác động đầu tiên... 

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 11-2026 phát hành ngày 16/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-11-2026.html 

VnEconomy

Đưa kỹ năng số đến với dân tộc thiểu số vùng cao tỉnh Khánh Hòa

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn quốc, xã Trung Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa đã nổi lên như một điểm sáng với những nỗ lực không ngừng nghỉ của các Tổ công nghệ số cộng đồng. Những thành viên tận tụy này đã và đang đóng vai trò quan trọng trong việc đưa kỹ năng số đến với đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao, góp phần thu hẹp khoảng cách số và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân nơi đây...

Shopee quý 3/2026: Tăng trưởng 70% người mua, 45% giá trị giao dịch

Tăng trưởng về lượng người mua mới và tổng giá trị giao dịch của nhà bán trên Shopee trong quý 3/2026 cho thấy thị trường thương mại điện tử vẫn mở ra cơ hội kinh doanh, nhưng để biến dư địa tăng trưởng thành đơn hàng, nhà bán cần hiểu đúng nhu cầu người mua, chọn kênh tiếp cận phù hợp và nâng cao hiệu quả vận hành.

Tấn công mạng nhắm vào hệ thống làm lạnh, siêu thị châu Âu đối mặt nguy cơ mới

Chỉ trong ba tuần, nhiều siêu thị tại châu Âu liên tiếp gặp sự cố ở hệ thống làm lạnh và cấp đông, khiến thực phẩm phải tiêu hủy, hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng. Những vụ việc được cho là các cuộc tấn công mạng từ xa, cho thấy tin tặc ngày càng có khả năng can thiệp trực tiếp vào các thiết bị vật lý thiết yếu, thay vì chỉ nhắm vào dữ liệu…

Chuyển đổi xanh ngành lúa gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ đòi hỏi giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạt gạo mà còn phải bảo đảm sinh kế và phân chia lợi ích công bằng. Dự án GORICE hướng tới phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, đồng thời trao quyền cho phụ nữ, người dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế tham gia, hưởng lợi bình đẳng.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy